Otwórz menu główne

Norfolk (terytorium)

australijskie terytorium zależne na Pacyfiku

Wyspa Norfolk (Terytorium Wyspy Norfolk; ang.: Norfolk Island, Territory of Norfolk Island; norfolski (norfuk): Norfuk Ailen) – australijskie terytorium zależne składające się z wyspy Norfolk i dwóch mniejszych wysepek: Philip i Nepean. Położone jest na Morzu Fidżi, na Oceanie Spokojnym pomiędzy Australią, Nową Zelandią i Nową Kaledonią.

Territory of Norfolk Island
Teratri of Norf'k Ailen[1]

Terytorium Wyspy Norfolk
Flaga Norfolku
Herb Norfolku
Flaga Norfolku Herb Norfolku
Dewiza: Inasmuch
Hymn: Pitcairn Anthem – Come ye Blessed
Położenie Norfolku
Język urzędowy angielski, norfuk
Stolica Kingston
Status terytorium terytorium zewnętrzne
Zależne od Australii
Głowa terytorium królowa Elżbieta II
W jej imieniu administrator Gary Hardgrave
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

34,6 km²
0%
Liczba ludności (2014)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
231. na świecie
2210[2]
64 osób/km²
Jednostka monetarna dolar australijski (AUD)
Rok utworzenia 1856
Strefa czasowa UTC +11:30
Kod ISO 3166 NF/NFK/574
Domena internetowa .nf
Kod telefoniczny +6723
Mapa Norfolku
¹ Dane szacunkowe podane za CIA The World Factbook [2]

Spis treści

Ustrój politycznyEdytuj

Norfolk jest tzw. terytorium zewnętrznym Australii. Rząd australijski jest reprezentowany przez administratora mianowanego przez gubernatora generalnego Australii.

Zgodnie z Norfolk Island Act, przyjętym w 1979 roku przez parlament Australii, terytorium miało autonomię wewnętrzną – władza ustawodawcza należała do jednoizbowego, dziewięcioosobowego parlamentu wybieranego w wyborach powszechnych. Spośród członków parlamentu wybierany był czteroosobowy rząd zwany Radą Wykonawczą (Executive Council), na którego czele stał premier (Chief Minister). Ze względu na brak partii politycznych, wszyscy członkowie parlamentu byli bezpartyjni.

W 2015 roku parlament Australii przyjął Norfolk Island Legislation Amendment Bill 2015, na mocy którego z dniem 18 czerwca 2015 r. zlikwidowany został na wyspie lokalny parlament (Norfolk Island Legislative Assembly) i rząd (Executive Council), zaś w zamian 1 czerwca 2016 r. powołana zostanie lokalna rada (Norfolk Island Regional Council), analogiczna do samorządów lokalnych istniejących w australijskim stanie Nowa Południowa Walia (działać będzie na podstawie Local Government Act 1993 (NSW)). Na okres przejściowy, do czasu powołania nowej rady, utworzono Norfolk Island Advisory Council[3].

Stolicą terytorium jest osada Kingston, jednak część urzędów rządowych znajduje się poza nią, w sąsiednich osiedlach.

GeografiaEdytuj

Osobny artykuł: Geografia Norfolku.

Norfolk jest wyspą wulkaniczną zbudowaną ze skał bazaltowych. Klifowe wybrzeże jest wysokie, dostępne tylko na niewielkim odcinku. Najwyższe wzniesienie, Mount Bates, osiąga wysokość 319 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 32 km.

Ludność Norfolk to potomkowie osadników z Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii oraz marynarzy ze statku „HMS Bounty” i kobiet z Tahiti.

Na wyspie nie istnieją jednostki podziału administracyjnego.

KlimatEdytuj

Wyspa leży w strefie klimatu subtropikalnego morskiego, z temperaturami w dzień wahającymi się od 18 °C w najchłodniejszych miesiącach do 25 °C w najcieplejszych miesiącach. Roczna suma opadów wynosi 1200 mm.

Średnia temperatura i opady dla Norfolk
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 24.6 25.1 24.4 22.8 21.0 19.4 18.5 18.4 19.3 20.4 21.7 23.5 21,6
Średnie dobowe temperatury [°C] 22.0 22.5 21.9 20.4 18.7 17.1 16.2 15.9 16.7 17.8 19.1 20.8 19,1
Średnie temperatury w nocy [°C] 19.3 19.9 19.3 17.9 16.4 14.8 13.8 13.4 14.1 15.1 16.4 18.1 16,5
Opady [mm] 83 86 88 118 114 131 126 102 98 75 89 97 1206
Średnia liczba dni z opadami 12.4 12.6 15.1 17.3 18.7 19.7 20.5 19.0 14.2 13.2 11.2 11.7 186
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 233 214 208 189 186 162 183 217 219 233 234 239 2525
Źródło: Bureau of Meteorology[4] (liczba dni z opadami dla wartości 0,1 mm, wysokość 112 m n.p.m., 1981-2010)
Średnia dobowa temperatura morza (°C)[5]
Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rok
23,2 23,8 23,9 23,1 21,7 20,7 19,5 18,7 19,1 19,7 21,0 22,4 21,4

HistoriaEdytuj

Wyspa została odkryta w 1774 r. przez Jamesa Cooka. W 1788 wyspa została anektowana przez Wielką Brytanię i wcielona w skład kolonii Nowa Południowa Walia. Po aneksji na wyspie została założona kolonia karna, która funkcjonowała do 1814 r. Jej pierwszym komendantem został 6 marca 1788 r. Philip Gidley King – oficer marynarki brytyjskiej, później trzeci z kolei gubernator stanu Nowa Południowa Walia w latach 1800–1806.

Ponowne zasiedlenie wyspy nastąpiło w roku 1825, a w 1844 wyspa została przekazana kolonii Ziemia van Diemena (obecna Tasmania). Kolonia karna funkcjonowała do 1855 roku, po czym wyspa ponownie została opuszczona.

W 1856 roku wyspa została znów zasiedlona, tym razem przez potomków Tahitańczyków i buntowników z okrętu HMS Bounty, którzy przenieśli się tu z wyspy Pitcairn. W listopadzie tego roku Królowa Wiktoria ustanowiła z Norfolku oddzielną kolonię, która miała własne władze, tylko formalnie podległe gubernatorowi Nowej Południowej Walii. W 1896 autonomia kolonii została zlikwidowana, a na miejsce lokalnych władz został wprowadzony administrator mianowany przez gubernatora Nowej Południowej Walii.

W 1914 Norfolk został formalnie przejęty od Nowej Południowej Walii przez władze federalne jako terytorium zewnętrzne Australii, a w 1979 roku nadano mu szeroką autonomię, ograniczoną następnie w 2015 roku.

Religia (2000)Edytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Norfolk Island Broadcasting Act 2001 – Norf’k Ailen Brordkaasen Aekt 2001 (ang.). Norfolk Island Government, 2013-03-26. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-01)].
  2. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-04] (ang.).
  3. Norfolk Island reforms (ang.). The Department of Infrastructure and Regional Development. [dostęp 2019-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-16)].
  4. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Norfolk Island Aero.
  5. Kingston average sea temperature – seatemperature.org.
  6. [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. „Operation World”, oraz z innych źródeł.