Nur białodzioby

gatunek ptaka (rodzina: nury)

Nur białodzioby[4] (Gavia adamsii) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny nurów (Gaviidae).

Nur białodzioby
Gavia adamsii[1]
(G. R. Gray, 1859)
Ilustracja
Szata godowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd nury
Rodzina nury
Rodzaj Gavia
Gatunek nur białodzioby
Synonimy
  • Colymbus adamsii G. R. Gray, 1859[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

SystematykaEdytuj

Blisko spokrewniony z nurem lodowcem (G. immer)[2]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][5].

Zasięg występowaniaEdytuj

Zamieszkuje tundrę w arktycznych rejonach Rosji, Alaski i Kanady. Wędrowny, zimuje na wodach przybrzeżnych północno-zachodniego i północno-wschodniego Pacyfiku, a także u północno-zachodnich wybrzeży Norwegii[2]. Do Polski i na polskie wody terytorialne zalatuje sporadycznie (do 2018 roku stwierdzono go 34 razy)[6].

MorfologiaEdytuj

Wygląd

Ubarwienie godowe: pstry, czarno-biały grzbiet. Głowa i górna część szyi czarne o zielonkawym połysku, poniżej czarna opaska i półopaska na tle podłużnego, biało-czarnego prążkowania. Ubarwienie spoczynkowe: wierzch szarobrunatny, spód biały. Bardzo podobny do nura lodowca, od którego różni go jasny, żółtobiaławy dziób.

 
Osobnik młodociany
Wymiary średnie
  • długość ciała ok. 77–90 cm[7]
  • rozpiętość skrzydeł 135–150 cm[7]
  • masa ciała ok. 4,05–6,4 kg[2]

EkologiaEdytuj

Środowisko

W sezonie lęgowym porośnięte tundrą brzegi jezior i stawów, rzadziej nisko położone arktyczne wybrzeża[2]. Zimuje na otwartych morzach wzdłuż wybrzeży[2][8].

Gniazdo

Niewielkie zagłębienie w stercie roślin, około 1 m od brzegu[8].

Pożywienie

Głównie ryby, mięczaki, skorupiaki i morskie pierścienice[2].

Status i ochronaEdytuj

IUCN uznaje nura białodziobego za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened) od 2010 roku (stan w 2021); wcześniej, od 1988 roku był on klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji szacuje się na 16–32 tysięcy osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[8][3].

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Gavia adamsii, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e f g h Carboneras, C., Christie, D.A. & Garcia, E.F.J.: Yellow-billed Loon (Gavia adamsii). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-09)].
  3. a b Gavia adamsii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Gaviidae Allen,JA, 1897 (1840) - nury - Divers/loons (wersja: 2015-09-04). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-05-18].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Kagu, Sunbittern, tropicbirds, loons, penguins (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-05-18].
  6. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 35. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2018. „Ornis Polonica”. 60, s. 125–160, 2019. 
  7. a b Lars Svensson: Przewodnik Collinsa. Ptaki. Wyd. II. Warszawa: MULTICO, 2017, s. 62–63. ISBN 978-83-7763-406-6.
  8. a b c Species factsheet: Gavia adamsii. BirdLife International. [dostęp 2021-05-18].
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzneEdytuj