Otwórz menu główne
Coin of Ukraine Korniychuk R.jpg

Ołeksandr Kornijczuk, ukr. Олександр Корнійчук (ur. 12 maja?/25 maja 1905 w Chrystynówce, zm. 1972 w Kijowie) – ukraiński dramatopisarz i działacz społeczno-polityczny okresu radzieckiego; przedstawiciel realizmu socjalistycznego w sztuce. W okresie luty-lipiec 1944 minister spraw zagranicznych USRR. W latach 1947-1953, 1959-1972 był przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, czyli tytularną głową państwa radzieckiej Ukrainy.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie ślusarza, w młodości pracował na kolei. Studia na wydziale literatury w Kijowie ukończył w 1929. Od 1940 członek partii komunistycznej. Od lutego do lipca 1944 zajmował nowo utworzone stanowisko ministra spraw zagranicznych USRR. Zajmował wysokie stanowiska w Komitecie ds. Sztuki Ukraińskiej Republiki Radzieckiej, Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy.

Działalność literacką rozpoczął w 1925 roku opowiadaniem o Leninie On był wielki (Він був великий). W pierwszej sztuce Na krawędzi (На грані), napisanej w 1929 roku dla młodzieżowego teatru robotniczego, mówił o miejscu artysty w szeregach budowniczych socjalizmu. Kolejne sztuki: Kamienna wyspa (Камяний острів) z 1930 roku, Szturm (Штурм) z 1931 roku świadczą o próbach poszukiwania formy.

Talent dramaturgiczny Kornijczuka ujawnił się w dramatacie historycznym: Upadek eskadry (Загибель ескадри) z 1933. Sztuka odnosiła sukcesy w teatrach radzieckich i zagranicznych głównie dzięki takim wartościom scenicznym, jak zindywidualizowany język postaci, żywy, interesujący dialog, nasycone dramatyzmem sytuacje sceniczne. W sztuce Platon Kreczet (Платон Кречет), 1934, wyd. 1935 stworzył typową postać radzieckiego inteligenta, humanisty i niestrudzonego nowatora. Bohater jest pokazany w ostrym konflikcie z siłami hamującymi rozwój myśli twórczej. Kornijczuk połączył w tej postaci głęboki dramatyzm z liryzmem i humorem, czym udowodnił rozumienie istoty teatru. W romantyczno-heroicznym dramacie Bogdan Chmielnicki (Богдан Хмельницький), 1939 pokazał wydarzenia wojny narodowowyzwoleńczej 1648–1654 i polityczny akt połączenia Ukrainy z Rosją. Na kanwie tej sztuki powstały filmy: Bogdan Chmielnicki w reżyserii I. Sawczenki (1941), 300 lat temu w reżyserii W. Pietrowa (1956) i opera Bogdan Chmielnicki (1951-1953) z muzyką K. Dańkiewicza i librettem autorstwa Kornijczuka i W. Wasilewskiej.

Podczas II wojny światowej pracował jako publicysta, pisał sztuki o tematyce wojennej, w których bohaterowie Armii Czerwonej przeciwstawiają się „gorłowszczyźnie” (od postaci dowódcy Gorłowa). Od marca 1943 roku – zastępca Komisarza spraw Zagranicznych ZSRR.

W powojennych sztukach pisał o potrzebie rozwoju duchowego i intelektualnego. Bohaterów komedii – Na stepach Ukrainy (1941), Przyjeżdżajcie do Dzwonkowego (Приїздіть у Дзвонкове), Makar Dubrawa (Макар Дубрава, 1948), Kalinowy gaj (Калиновий гай, 1950), Dlaczego uśmiechały się gwiazdy (Чому посміхалися зорі, 1957), Nad Dnieprem (1960) czy Strona dziennika (1964) osadził głównie w przestrzeni wsi kołchozowej, posługiwał się elementami buffo i groteski.

Sygnatariusz apelu sztokholmskiego w 1950 roku[1]. 22 listopada 1950 w Warszawie na II Kongresie Obrońców Pokoju został wybrany w skład Światowej Rady Pokoju[2]. Laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki w 1969.

Został odznaczony m.in. Medalem „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (23 lutego 1967), pięciokrotnie Orderem Lenina, Orderem Rewolucji Październikowej, Orderem Czerwonego Sztandaru oraz Orderem Czerwonej Gwiazdy. Pięciokrotny laureat Nagrody Stalinowskiej (1941, 1942, 1943, 1949, 1951) i Międzynarodowej Leninowskiej Nagrody Pokoju (1960).

Jego sztuki wystawiano również w Polsce, w tym w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie Kartkę z pamiętnika (premiera 29 czerwca 1969) z Marią Malicką w jednej z ról.

Życie prywatneEdytuj

Był mężem działaczki komunistycznej Wandy Wasilewskiej.

BibliografiaEdytuj

  • Краткая Литературная Энциклопедия, Мосва 1966.
  • Універсальний Словник – Енциклопедія, Київ-Львів 2001

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Polski, rok VI, nr 91 (1861), Kraków 1 kwietnia 1950 roku, s. 2.
  2. Trybuna Robotnicza z 1950, nr 324 str. 3 [dostęp z dnia: 2016-08-03]