Otwórz menu główne

Pałac Zamoyskich w Warszawie (ul. Nowy Świat)

Pałac
Ten artykuł dotyczy budynku w Warszawie przy ulicy Nowy Świat 67/69. Zobacz też: Pałac Zamoyskich.

Pałac Zamoyskich, także kamienica hr. Andrzeja Zamoyskiego – zespół dwóch połączonych ze sobą budynków znajdujący się przy ul. Nowy Świat 67 i 69 w Warszawie.

Pałac Zamoyskich w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 362 z 1.07.1965
Ilustracja
Pałac Zamoyskich
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Nowy Świat 67/69
Styl architektoniczny neorenesans
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1667
Ważniejsze przebudowy 1744
Pierwszy właściciel Jan Wielopolski
Kolejni właściciele Franciszek Ksawery Branicki
Anna z Zamoyskich Sapieżyna
Andrzej Zamoyski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Pałac Zamoyskich w Warszawie
Ziemia52°14′14,374″N 21°01′03,083″E/52,237326 21,017523

HistoriaEdytuj

 
Wojsko rosyjskie demolujące pałac po zamachu na Fiodora Berga w 1863

Od roku 1667 właścicielem posesji w tym rejonie był Jan Wielopolski. Wkrótce wybudował tu pałac i założył otaczający go ogród. W latach 1744–1745 na zlecenie spadkobierców Wielopolskiego dokonano przebudowy według projektu Piotra Hiża. Właścicielem budynku wkrótce stał się Franciszek Ksawery Branicki, który zlecił wykonanie prac renowacyjnych Szymonowi Bogumiłowi Zugowi.

W roku 1802 pałac kupiła Anna z Zamoyskich Sapieżyna. W budynku tym zamieszkał wtedy Stanisław Staszic; tu też zmarł w roku 1826. W 1839 posiadłość stała się własnością Andrzeja Zamoyskiego. Nowy właściciel w latach 1843–1846 dokonał jego przebudowy pod kierunkiem Henryka Marconiego, który nadał budowli okazałości. Jej fasadę zaakcentował tympanonem zdobionym płaskorzeźbami Pawła Malińskiego przedstawiającymi sceny mitologiczne.

19 września 1863 z okna pałacu członkowie Żandarmerii Narodowej dokonali zamachu na przejeżdżającego Nowym Światem namiestnika carskiego Fiodora Berga. W odwecie pałac został splądrowany przez żołnierzy rosyjskich. Mienie mieszkańców zostało wyrzucone na bruk, przeniesione pod pomnik Mikołaja Kopernika i spalone[1]. Z mieszkania siostry Fryderyka Chopina Izabeli Barcińskiej wyrzucono fortepian kompozytora, co opisał Cyprian Kamil Norwid w wierszu Fortepian Szopena[2].

Od 1867 w pałacu mieściła się siedziba Zarządu Inżynierii Warszawskiego Wojennego Okręgu.

W latach dwudziestolecia międzywojennego w pałacu mieściło się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (nr 69) oraz Główna Komenda Policji Państwowej (nr 67)[3].

Podczas obrony Warszawy w 1939, od pierwszych dni września do 17 września, w budynku miało swoją siedzibę Dowództwo Obrony Warszawy, co upamiętnia tablica pamiątkowa z piaskowca wmurowana w 1950[4][5]. 17 września siedzibę dowództwa przeniesiono do gmachu Centrali PKO na rogu ulic Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej[4].

Pałac ucierpiał podczas powstania warszawskiego. Odbudowano go w latach 1948–1950, nieznacznie zmieniając jego wygląd.

Obecnie mieści się tam Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Wydział „Artes Liberales” oraz Zrzeszenie Studentów Polskich (nr 69).

W 2001, w 180. rocznicę urodzin Cypriana Kamila Norwida, na budynku umieszczono tablice pamiątkowe upamiętniające poetę i zniszczenie fortepianu Chopina.

PrzypisyEdytuj

  1. Marian Marek Drozdowski, Andrzej Zahorski: Historia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Jeden Świat, 2004, s. 177. ISBN 83-89632-04-7.
  2. Danuta Szmit-Zawierucha: Namiestnicy Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Abrys, 2009, s. 103. ISBN 978-83-929880-0-7.
  3. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 16, 70. ISBN 978-83-61253-51-8.
  4. a b Lech Królikowski: Warszawa – dzieje fortyfikacji. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2011, s. 208. ISBN 978-83-7436-269-6.
  5. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 158. ISBN 83-01-06109-X.