Pelikan kędzierzawy

Pelikan kędzierzawy (Pelecanus crispus) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny pelikanów (Pelecanidae). Występuje wyspowo, głównie w południowo-zachodniej i środkowej Azji, poza tym w Europie: w deltach Wołgi i Dunaju oraz na jeziorach Prespa i Ochrydzkim. W starożytności gniazdował w Europie Zachodniej, a do połowy XIX wieku na Węgrzech. Zimuje w krajach wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, w południowej Azji, zaś populacja z Mongolii – na wschodnich wybrzeżach Chin[2]. Nie wyróżnia się podgatunków[3].

Pelikan kędzierzawy
Pelecanus crispus[1]
Bruch, 1832
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina pelikany
Rodzaj Pelecanus
Gatunek pelikan kędzierzawy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     obszary lęgowe

     przeloty

     obszary nielęgowe (zimowiska)

     obecny przez cały rok

Tylko wyjątkowo pojawia się w Polsce[4]. Pelikany kędzierzawe zostały kilkakrotnie sfotografowane na terenie Polski w 2010 roku, również w Warszawie (prawdopodobnie był to ten sam osobnik, który dokonał przelotu nad Polską)[5], a także w latach: 2015 i 2016[6]. Łącznie do końca 2018 odnotowano 6 potwierdzonych stwierdzeń[7].

Cechy gatunku
Upierzenie ciała białe z szaroniebieskim nalotem, srebrne pokrywy skrzydeł. Lotki pierwszorzędowe czarne, drugorzędowe szare. Linia upierzenia na czole prosta. Na głowie i szyi nastroszony czub. Dziób długi i potężny, żółty. W szacie godowej worek skórny pod żuchwą jest pomarańczowo-czerwony, w spoczynkowej – różowy. Nogi szaroniebieskie, żółta plama na piersi. Młode białe.
Wymiary średnie
  • Długość ciała ok. 160–175 cm[8]
  • Rozpiętość skrzydeł 280–290 cm[8]
  • Masa ok. 11–15 kg
Biotop
Rozlewiska, duże jeziora, delty rzek z dużą ilością wysepek lub szerokim pasem trzcin, rzadziej wybrzeża.
Gniazdo
Gnieździ się kolonijnie. Gniazda blisko siebie. Gniazda buduje z trzcin, traw i patyków, spaja je odchodami[9].
Jajo
Jaja
W zniesieniu 2–4 jaja[9].
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane przez okres około 31 dni. Młode stają się w pełni opierzone po 75–85 dniach życia. Dojrzałość płciową osiągają po 3 lub 4 latach[9].
Pożywienie
Niemal wyłącznie ryby. Poluje samotnie lub współpracuje w grupach[9].
Status i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody do 2016 był zaliczany do kategorii VU (gatunek narażony[2]. W 2017 zmieniono kategorię na NT (bliski zagrożenia), czego powodem był wzrost liczebności populacji europejskich dzięki podjętym działaniom ochronnym[2]. W tym samym roku całkowitą liczebność populacji szacowano na 11 400–13 400 dorosłych osobników[2]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[10].


Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Pelecanus crispus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Pelecanus crispus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Ibis, spoonbills, herons, hamerkop, shoebill, pelicans (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-06-23].
  4. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 82. ISBN 83-919626-1-X.
  5. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 27. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2010. „Ornis Polonica”. 52, s. 117–149, 2011. 
  6. Galeria fotografii – pelikan kędzierzawy, clanga.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  7. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 35. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2018. „Ornis Polonica”. 60, s. 125–160, 2019. 
  8. a b P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.
  9. a b c d Dalmatian Pelican Pelecanus crispus. ARKive. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-12)].
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzneEdytuj