Peter von Danczk

Peter von Danczk (pol. Piotr z Gdańska) – XV-wieczny gdański statek - karaka, błędnie nazywana "wielką karawelą". W literaturze niemieckiej nazywany jest "Peter von Danzig", w polskiej "Piotr z Gdańska"[1].

Peter von Danczk
Ilustracja
Historia
 Gdańsk
Wejście do służby Początek służby kaperskiej w Gdańsku: 1471
Wycofanie ze służby 1478
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność około 800 ton
Długość całkowita:ok. 51 m
wzdłuż stępki:31 m
Szerokość ok. 12 m
Zanurzenie ok. 5m
Napęd
3 maszty
około 760 m² żagli
Uzbrojenie
17 dział, 15 kusz, 1 hakownica
Załoga 50 marynarzy, 300 żołnierzy piechoty morskiej

Został zbudowany w Bretanii pod nazwą "Pierre de Rochelle", był jednym z pierwszych tak dużych statków. W 1462 przypłynął do Gdańska z dużym ładunkiem soli z La Rochelle, lecz uległ tam poważnemu uszkodzeniu na skutek uderzenia pioruna podczas burzy. Awaria okazała się kosztowna w naprawie i armator statku Peter de Nautis zaciągnął w tym celu pożyczkę w Gdańsku. Remont trwał kilka lat. Ponieważ armator wkrótce zmarł, nie uregulowawszy długu, statek został przejęty przez miasto Gdańsk i przemianowany na "Peter von Danczk" (Piotr z Gdańska). Był to wówczas największy statek na Bałtyku, większy od używanych kog, a nawet holków. Posiadał jako nowość gładkie karawelowe poszycie kadłuba, zamiast stosowanego powszechnie na północy Europy poszycia zakładkowego.

W 1470 statek uzbrojono i wyposażono jako okręt kaperski gdańskiej floty hanzeatyckiej. Hanza prowadziła wówczas wojnę z królem Anglii Edwardem IV, na tle przywilejów handlowych. W 1471 "Peter von Danczk", dowodzony przez gdańszczanina Berndta Pawesta pożeglował do Brugii, skąd prowadził działania przeciw angielskiej i francuskiej żegludze. W 1472 statek zakupili od miasta gdańszczanie Johann Sidinghusen, Tideman Valandt i Reinhold Niederhoff. Od 1473, pod dowództwem Pawła Beneke okręt prowadził z sukcesami działania przeciw Anglii. Największą sławę przyniosło mu zdobycie u wybrzeży Anglii płynącej z Brugii do Southampton florencko-burgundzkiej galery "San Matteo"[2] 27 kwietnia 1473, na którym zdobyto wielki łup wyceniony na około 48 000 guldenów, w tym obraz Hansa Memlinga "Sąd Ostateczny", przekazany następnie przez Reinholda Niederhoffa Kościołowi Mariackiemu w Gdańsku. Działania wojenne zakończono w 1474 pokojem w Utrechcie. Po zawarciu pokoju okręt został rozbrojony i był dalej wykorzystywany na szlakach handlowych. Prawdopodobnie uległ rozbiciu w 1478 roku, w drodze z La Rochelle. „Piotr z Gdańska” uległ uszkodzeniu tak znacznemu, że postanowiono już go nie remontować.

Dane techniczneEdytuj

  • typ: trzymasztowa karaka
  • długość całkowita: ok. 52 m
  • długość pokładu: ok. 43 m
  • szerokość: ok. 12 m
  • zanurzenie: ok. 5 m
  • nośność: ok. 400 łasztów = ok. 800 ton (inne dane: 500 łasztów /1000 ton)
  • powierzchnia żagli: ok. 760 m²
  • załoga: ok. 350 (jako okręt wojenny)


          Sąd Ostateczny zdobyty przez załogę Peter von Danzig

PrzypisyEdytuj

  1. Oryginalna forma nazwy "Peter von Danczk" za Józef W. Dyskant "Zatoka Swieża 1463", Warszawa 1987
  2. Galera ta, zbudowana w Pizie (często w polskiej literaturze zupełnie błędnie nazywana galeonem), pływała pod banderą burgundzką, a była współwłasnością m.in. księcia Burgundii Karola Śmiałego i florenckiego banku Medyceuszy - zob. K. Gerlach "Tajemnicza galera i absurdalny galeon", Morze, Statki i Okręty nr 1/2009

Linki zewnętrzneEdytuj