Phytophthora alni Brasier & S.A. Kirk – gatunek organizmów należący do grzybopodobnych lęgniowców[1]. Grzyb mikroskopijny, pasożyt. U olszy wywołuję chorobę zwaną fytoftorozą drzew[2].

Phytophthora alni
Ilustracja
Nekroza kory olszy spowodowana przez P. alni
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo chromisty
Typ lęgniowce
Gromada Peronosporea
Rząd wroślikowce
Rodzina wroślikowate
Rodzaj Phytophthora
Gatunek Phytophthora alni
Nazwa systematyczna
Phytophthora alni Brasier & S.A. Kirk
Mycol. Res.108(10): 1174 (2004)
Drzewa obumarłe w wyniku fytoftorozy wywołanej przez P. alni

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phytophthora, Peronosporaceae, Peronosporales, Peronosporidae, Peronosporea, Incertae sedis, Oomycota, Chromista[1].

Synonimy[3]:

  • Phytophthora alni Brasier & S.A. Kirk 2004 subsp. alni
  • Phytophthora alni subsp. multiformis Brasier & S.A. Kirk 2004
  • Phytophthora alni subsp. uniformis Brasier & S.A. Kirk 2004

Uważa się, że gatunek ten istnieje od niedawna, i że powstał w wyniku skrzyżowania dwóch różnych gatunków, jest więc mieszańcem[4].

MorfologiaEdytuj

Można hodować go na pożywce CA. Tworzy na niej nieregularne kolonie, o obszarach rosnących z różną szybkością. Optymalna temperatura wzrostu kolonii wynosi 25 °C, minimalna 10 °C, maksymalna 30 °C. Strzępki o gładkiej powierzchni jednakowej grubości, bez brodawek i zgrubień, rozgałęziające się pod niemal prostym kątem. Zarodnie pływkowe wyrastają na długich i prostych sporangioforach i nie wykazują tendencji do opadania. Są eliptycznego kształtu, bez zgrubienia na szczycie (nonpapilate) i mają rozmiar 35–68 × 23–51,5 µm.. Pływki uwalniają się szerokim otworem. Na sztucznych pożywkach normalnie nie tworzy zarodni pływkowych, ale można go do tego pobudzić dodatkiem niesterylnego ekstraktu glebowego[2].

Jest homotaliczny; lęgnie i plemnie tworzą się na tej samej plesze. Lęgnie mają bruzdkowaną ścianę i rozmiar 36 – 57 µm. Plemnie zazwyczaj tworzą się wokół lęgni i mają rozmiar 16–27,5 × 12–20 µm. Powstająca oospora ma średnicę 25–47 µmi otoczona jest gładką i cienką ścianą[2].

RozmnażanieEdytuj

Rozprzestrzenia się głównie za pomocą pływek. Uwalniane są w obecności wody i gdy temperatura nie ulega wielkim wahaniom. Gdy zetkną się z korzeniami roślin pływki kiełkują tworząc strzępkę kiełkową, która potrafi wniknąć przez zdrowe korzenie. Pływki mogą być roznoszone w dół rzek i potoków wraz z prądem wody, ale mogą być przenoszone także w górę rzeki przez ptaki brodzące, opony pojazdów, narzędzia do pielęgnacji roślin. Może rozprzestrzeniać się także wraz z zakażonymi sadzonkami[5].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Gatunek wykryty został w 1993 r. w Anglii na olszy (formalnie jako nowy gatunek opisano go w roku 2004)[6]. Zaraz potem stwierdzono jego obecność we Francji, a wkrótce również w Austrii[5]. Ostatnio stwierdzono jego obecność również w Ameryce Północnej[4]. W Niemczech spowodował duże szkody. Sprowadzonymi z zagranicy i zakażonymi tym patogenem sadzonkami olszy obsadzono bowiem brzegi rzeki w celu ich umocnienia. Patogen wraz z płynącą wodą wkrótce rozprzestrzenił się w dół rzeki. W Polsce uznany jest za gatunek obcy i inwazyjny[5].

Jest patogenem bardzo zjadliwym. Jak dotąd w warunkach naturalnych stwierdzono jego występowanie tylko na olszy, ale badania laboratoryjne wskazują, że może rozwijać się także na orzechu włoskim, kasztanie jadalnym i wiśni ptasiej[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2017-05-18].
  2. a b c red. Leszek B. Orlikowski, Tomasz Oszaka. Fytoftorozy w szkółkach i drzewostanach leśnych. Klucz do oznaczania Phytophthora. Wydano na zlecenie Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Warszawa 2009
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2017-05-18].
  4. a b Brasier CM, Cooke DE, Duncan JM (1999). "Origin of a new Phytophthora pathogen through interspecific hybridization.". Proc Natl Acad Sci USA. 96 (10): 5878–83
  5. a b c Gatunki obce w Polsce. Phytophthora alni subsp. alni Brasier & Kirk. [dostęp 2015-01-12].
  6. Clive M. Brasier i inni, Phytophthora alni sp. nov. and its variants: designation of emerging heteroploid hybrid pathogens spreading on Alnus trees, „Mycological Research”, 108 (10), 2004, s. 1172-1184, DOI10.1017/S0953756204001005, PMID15535068 (ang.).
  7. B. Thoirain; C. Husson & B. Marçais (2007). "Risk Factors for the Phytophthora-Induced Decline of Alder in Northeastern France". Phytopathology. 97 (1): 99–105