Otwórz menu główne

Piewik podolski[1], piewik pstroskrzydły[1], cykada podolska[2] (Cicadetta concinna) – gatunek pluskwiaka z rodziny piewikowatych. Zamieszkuje siedliska kserotermiczne Eurazji. W Polsce znany z trzech stanowisk, objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Piewik podolski
Cicadetta concinna
(Germar, 1821)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd pluskwiaki
Podrząd cykadokształtne
Rodzina piewikowate
Podrodzina Tibicinae
Rodzaj Cicadetta
Gatunek piewik podolski
Synonimy
  • Cicada concinna Germar, 1821
  • Cicada podolica Eichwald, 1830
  • Cicadetta podolica (Eichwald, 1830)
  • Cicada montana adusta Hagen, 1856
  • Cicada adusta Hagen, 1856

OpisEdytuj

Pluskwiak o ciele długości od 16 do 20 mm i rozpiętości skrzydeł od 43 do 50 mm[2][3]. Podstawowe ubarwienie ma czarnobrązowe z gliniastożółtym spodem, zwykle żółtobrązową tarczką i czerwonawym obrzeżeniem tergitów odwłoka[3]. Wierzchołki przednich skrzydeł odznaczają się przydymionymi żyłkami, tworzącymi zygzakowaty wzór[2]. Śródtułów ma szerokość około 5,3 mm. Wieczkowate wyrostki (operculi) zatułowia samca są ku środkowi ciała szeroko rozpłaszczone. Genitalia samca różnią się od tych u pokrewnego piewika gałązkowca szerokim wyrostkiem brzuszno-bocznym pygoforu oraz edeagusem o niepółksiężycowatej podstawie i nieco tylko przekraczającym połowę długości pygoforu wyrostku[3].

BiologiaEdytuj

Jaja składane są w tkankach roślin zielnych. Wyklute larwy schodzą do ziemi, gdzie żywią się, ssąc soki z korzeni roślin dwuliściennych i wiechlinowatych. Ich rozwój trwa od 2 do 3 lat[2][1]. Owady dorosłe pojawiają się pod koniec maja i spotykane są do połowy lipca[3]. W słoneczne i ciepłe dni samce wabią samice głośnymi, słyszalnymi z odległości 10 metrów dźwiękami. Składają się na nie powtarzane naprzemiennie: ostre cykanie przypominające zegarek i głośne brzęczenie[2]. Ze względu na głosy piewika tego zalicza się do grupy kryptycznych gatunków wraz z C. macedonica i trzema gatunkami greckimi[4]. W dni pochmurne i deszczowe piewiki te kryją się pod liśćmi przylegającymi do podłoża[1].

Występowanie i zagrożenieEdytuj

Gatunek południowo-eurosyberyjski i kserotermofilny. Zamieszkuje ciepłe, nawapienne, kwieciste murawy kserotermiczne ze związku Cirsio-Brachypodion pinnati i zespołów Thalictro-Salvietum pratensis oraz Inuletum ensifoliae. Występuje na Nizinie Węgierskiej, Ukrainie, Krymie, południowej Rosji (m.in. na Nizinie Nadkaspijskiej i Przedkaukaziu) i zachodnim Kazachstannie do 60°E. Izolowane stanowiska znajdują się w Polsce, Rumunii i rosyjskim Kraju Ałtajskim[1][2]. W Polsce występuje na trzech stanowiskach położonych w Niecce Soleckiej i na Garbie Pińczowskim[2] – przypuszczalnie stanowi relikt interglacjalny[1].

Owad ten objęty jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową[5], a w Polskiej czerwonej księdze zwierząt ma status narażonego na wyginięcie (VU). Zagraża mu zanikanie i zarastanie muraw, w związku z czym zasiedlane przez niego stanowiska wymagają stosowania zabiegów ochrony czynnej[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Jacek Szwedo: Cicadetta podolica (Eichwald, 1830). W: Polska czerwona księga zwierząt. Bezkręgowce [on-line]. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. [dostęp 2017-07-14].
  2. a b c d e f g Michał Brodacki. Występowanie cykady podolskiej Cicadetta concinna (Germar, 1821) (Hemiptera, Cicadidae) w Polsce. „Naturalia”. 2, s. 81–88, 2014. 
  3. a b c d Wolfgang Schedl. Taxonomie, Biologie und Verbreitung der Singzikaden Mitteleuropas (Insecta: Homoptera: Cicadidae et Tibicinidae). „Ber. nat.-med. Verein Innsbruck”. 87, s. 257–271, 2000. 
  4. Matija Gogala, Sakis Drosopoulos, Tomi Trilar. Present status of mountain cicadas Cicadetta montana (sensu lato) in Europe. „Bulletin of Insectology”. 61 (1), s. 123 i 124, 2008. ISSN 1721-8861. 
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). [dostęp 2017-01-16]..