Otwórz menu główne

Piotr I (biskup pomorski)

biskup pomorski

Piotr I (Dominikanin, Polak) (ur. ?, zm. 1298 we Włoszech) – biskup kamieński w latach 1296-1298.

Piotr I
Data i miejsce śmierci 1298
Włochy
biskup kamieński
Okres sprawowania 1296 – 1298
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zakon Kaznodziejski
Nominacja biskupia 1296
Sakra biskupia brak danych

Według ostrożnej hipotezy Edwarda Rymara[1] Piotr był dominikaninem, który w latach 1282-1284 występował w otoczeniu legata papieża Marcina IV Filipa z Fermo, gdzie zajmował stanowisko lektora[2]. Musiał oddać wówczas znaczne usługi biskupowi wrocławskiemu Tomaszowi, skoro ten w liście do kapituły generalnej dominikanów z 13 marca 1285 przekazał wyrazy uznania dla Piotra[3].

Co najmniej od 1282 Piotr politycznie związał się z księciem wielkopolskim Przemysłem II, skoro na dokumencie umowy kępińskiej z 15 lutego 1282 występuje, jako jedyny świadek duchowny obok wojewodów poznańskiego, gdańskiego, gnieźnieńskiego oraz sędziów poznańskiego i kaliskiego[4]. Występowanie na tym dokumencie Piotra, jako jedynego duchownego uprawdopodabnia pogląd, że mógł być on autorem tego aktu[5].

W 1292 widzimy Piotra na stanowisku penitencjarza w kurii papieskiej[6]. Stanowisko to Piotr wykorzystał zgodnie z polską racją stanu i stąd 1 sierpnia 1295 widzimy go jako osobę wyznaczającą skład sądu mającego rozsądzić spór arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnki z biskupem chełmińskim w sprawie przynależności diecezji do polskiej prowincji kościelnej. Wybór Piotra był wyraźnie propolski skoro na miejsce sądu wyznaczył Włocławek a skład sądu ograniczył wyłącznie do duchownych urzędników kapituły włocławskiej[7]. Papież Bonifacy VIII wybór Piotra bez przeszkód zatwierdził, stąd wniosek, że jego wpływy w kurii musiały więc być znaczne.

Według części historyków[8] to właśnie dzięki staraniom Piotra prośba Przemysła II o koronę królewską skierowana do papieża Bonifacego VIII odniosła zamierzony efekt, przy okazji zresztą torpedując podobne zamierzenia Wacława II[9].

Z pewnością nagrodą za pomoc przy koronacji było poparcie udzielone przez Przemysła II i arcybiskupa Jakuba dla Piotra w jego staraniach o biskupstwo kamieńskie na przełomie 1295 i 1296 r. W tym czasie sytuacja na Pomorzu Zachodnim była dosyć niejasna. Od 13 lipca 1294 r. Jako biskup elekt występuje w Kamieniu Wisław z pewnością protegowany margrabiów brandenburskich do tego stanowiska. W celu zatwierdzenia wyboru kapituły udał się on pod koniec 1295 r. do Rzymu, z prośbą o zatwierdzenie papieskie.Tam niespodziewanie papież Bonifacy nie tylko nie zatwierdził nominacji, ale co więcej mianował na to stanowisko dotychczasowego bliskiego współpracownika Przemysła II - Piotra Polaka[10].

Decyzja papieska z 9 stycznia 1296 r. oznaczała z pewnością osłabienie i tak już znacznie ograniczonych po zjeździe w Słupsku w 1287 r. wpływów margrabiów, którzy o niepowodzeniach Wisława dowiedzieli się zapewne około 25 stycznia w Prenzlau. To stało się jak przypuszcza Edward Rymar[11] bezpośrednim impulsem, który spowodował decyzję margrabiów o próbie porwania Przemysła, która zakończyła się śmiercią króla 8 lutego 1296 r. w Rogoźnie.

Tragiczne wydarzenia z Rogoźna całkowicie zmieniły układ sił na Pomorzu i spowodowały, że Piotr mimo uzyskania szeregu pełnomocnictw[12] nie czuł się w swojej diecezji zbyt pewnie. Wprawdzie na początku 1297 r. jadąc przez Pragę, gdzie zapewne starał się uzyskać poparcie Wacława II, pojawił się na Pomorzu, lecz nie mając w nikim oparcia jeszcze w tym samym roku wrócił do Włoch. Tam zmarł po krótkiej chorobie w 1298 najpewniej w Genui[13].

PrzypisyEdytuj

  1. Stosunki Przemysła II z margrabiami brandenburskimi ze starszej linii askańskiej w latach 1279-1296, w: Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego, pod red. Jadwigi Krzyżaniakowej, Poznań 1997, s. 140-144.
  2. J. Kłoczkowski, Dominikanie polscy na Śląsku w XIII-XIV w., Lublin 1956, s. 183.
  3. E. Rymar, Stosunki Przemysła II ... , s. 142, przyp. 99.
  4. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, t. III, nr 2033, por. A. Swieżawski, Przemysł. Król Polski, Warszawa 2006, s. 108. O tym, że Piotr dominikanin świadek umowy kępnijskiej jest tożsamy z Piotrem lektorem występującym w otoczeniu Filipa z Fermo świadczy fakt jego występowania 18 maja 1282 jako świadka ugody milickiej Mściwoja II z krzyżakami, gdzie jest potwierdzony fakt przynależności do zakonu dominikanów, por. P. Kielar, Studia nad kulturą szkolną i intelektualną dominikanów prowincji polskiej w średniowieczu, w: Studia nad historią dominikanów w Polsce 1222-1972, pod red. J. Kłoczowskiego, t. I, Warszawa 1975, s. 459.
  5. E. Rymar, Stosunki Przemysła II ... , s. 142.
  6. P. Kielar, Studia nad kulturą ... , s. 298.
  7. W. Karasiewicz, Jakub II Świnka arcybiskup gnieźnieński 1283-1314, Poznań 1948, s. 306, por. E. Rymar, Stosunki Przemysła II ... , s. 141.
  8. Tamże, por. W. Karasiewicz, Jakub II Świnka ... , s. 335, oraz K. Ożóg, Przemysł II w: Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 159.
  9. Por. A. Barciak, Czeskie echa koronacji Przemysła II, w: Przemysł II. Odnowienie ... , s. 225-232.
  10. Por. B. Zientara, Piotr, w: Polskim Słowniku Biograficznym, t. XXVI,s. 371.
  11. E. Rymar, Stosunki Przemysła II ... , s. 142-143.
  12. Np. uzyskał zgodę na zdjęcie ekskomuniki ze stu osób zamieszanych w antykościelne wystąpienia.
  13. Tak E. Rymar, Stosunki Przemysła II ... ,s. 144. Z kolei B. Zientara, Piotr, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXVI, s. 371, twierdzi że biskup Piotr zmarł w 1301 r.


Poprzednik
Wisław
  Biskup pomorski
1296-1298
  Następca
Ginter