Otwórz menu główne
Odbudowa Warszawy z ruin (1947)

Reprywatyzacja w Warszawie – rozpoczęty po zakończeniu PRL proces zwrotu warszawskich nieruchomości przejętych na podstawie tzw. dekretu Bieruta. W jego wyniku zwrócono 4157 nieruchomości (stan na 7 czerwca 2016), częściowo z naruszeniem prawa. Szacuje się, że proces reprywatyzacji w Warszawie dotknął bezpośrednio od 40 tys.[1] do 55 tys. osób[2].

Spis treści

Rys historycznyEdytuj

Osobny artykuł: Dekret Bieruta.
 
Stan tuż po II wojnie światowej nieruchomości w okolicy skrzyżowania Chmielnej z Nowym Światem, które następnie zreprywatyzowano w l. 1990-2016
 
Liczba zreprywatyzowanych nieruchomości w poszczególnych latach (1990-2016)
Wyliczenia nt. reprywatyzacji
 
Liczba osób dotkniętych reprywatyzacją w Warszawie w l. 1990–2016 z podziałem na dzielnice
 
Liczba zreprywatyzowanych w Warszawie nieruchomości w l. 1990–2016 z podziałem na dzielnice

31 sierpnia 1939 Warszawa składała się z ponad 24 tysięcy budynków i 40 tysięcy parceli. Do miasta należało jedynie 853 nieruchomości. Szacuje się, że 84% tego, co wcześniej tworzyło miasto na lewym brzegu (budynki, ulice, sieci: elektryczna, gazowa i kanalizacyjna), zostało zniszczone w wyniku działań II wojny światowej[3].

Jesienią 1945 na mocy dekretu podpisanego przez prezydenta Bolesława Bieruta, przestała istnieć prywatna własność gruntów w stolicy. Akt normatywny miał służyć szybszej i sprawniejszej odbudowie zniszczonego miasta. Po wojnie, w porównaniu do innych państw Europy Zachodniej skala nacjonalizacji była w Warszawie bezprecedensowa. W 1939 tylko 10 proc. gruntów warszawskich należało do skarbu państwa[4].

Przebieg reprywatyzacjiEdytuj

Od 1989 kolejne rządy deklarowały wprowadzenie ustawy reprywatyzacyjnej, jednakże nie doszła ona do skutku, w związku z czym w 1996 władze Warszawy zdecydowały, że same będą zwracać przedwojenne nieruchomości wszędzie tam, gdzie doszło do złamania zapisów dekretu Bieruta[4]. W posiadanie prywatnych właścicieli zaczęły przechodzić kamienice, działki, a także adresy, pod którymi zaczęły wcześniej funkcjonować instytucje publiczne[4]. Powstał też rynek handlu roszczeniami. Praw do nieruchomości pozbywali się dawni właściciele zniecierpliwieni oczekiwaniem na reprywatyzację. Powstały również wyspecjalizowane kancelarie zajmujące się odzyskiwaniem mienia, inwestujące czas i pieniądze w poszukiwania spadkobierców, czasami poza granicami kraju[4].

W lutym 2000 nastąpiła reprywatyzacja Pałacu Błękitnego na rogu ulicy Senatorskiej i placu Bankowego. Był to pierwszy zwrot budynku zajmowanego przez administrację samorządową[5]. W kolejnych latach doszło do zwrotu przykładowo także Pałacu Przezdzieckich, który był zajmowany przez MSZ.

W czerwcu 2008 prezydent Warszawy, Hanna Gronkiewicz-Waltz, podpisała zarządzenie, pozwalające miejskim urzędnikom na oddawanie nieruchomości przed zakończeniem przez miasto postępowania reprywatyzacyjnego[5].

W lutym 2012 hektar Ogrodu Saskiego od ulicy Marszałkowskiej wrócił do spadkobierców[6]. Wśród nich znalazł się Marcin Zamoyski, prezydent Zamościa[5].

Mała ustawa reprywatyzacyjnaEdytuj

25 czerwca 2015 Sejm uchwalił Ustawę o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1271) (tzw. małą ustawę reprywatyzacyjną). Jednak 4 sierpnia 2015 prezydent Bronisław Komorowski skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego[7]. 19 lipca 2016 Trybunał w pełnym składzie wydał wyrok stwierdzający zgodność ustawy z Konstytucją[8]. Jednak ze względu na Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego wyrok został opublikowany w Monitorze Polskim dopiero 16 sierpnia 2016[9], zaś dzień później podpisany przez prezydenta Andrzeja Dudę. W ten sposób ustawa weszła w życie 17 września 2016[4][5].

Na mocy ustawy zakazano także ustanawiania kuratorów osobom, co do których zachodzą przesłanki do uznania ich za zmarłych[4]. Poza tym zwiększono liczbę przesłanek umożliwiających odmowę zwrotu, np. jeśli budynek czy działka służą celom publicznym, nieruchomość została sprzedana lub oddany w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, sfinansowano ze środków publicznych jej zabudowę, odbudowę lub remont[10]. Ustawa umożliwiła także tzw. wybudzanie śpiochów, czyli wygaszania roszczeń do nieruchomości, do których złożono wnioski w latach 40. i 50., lecz wobec których dawni właściciele i ich następcy prawni nie podejmowali czynności prawnych (ich liczba szacowana jest na kilkaset[11] do kilku tysięcy[12]). W tym celu Ratusz musi opublikować w prasie i BIP ogłoszenie wzywające osoby mające roszczenie do zgłoszenia się do Urzędu m.st. Warszawy, a następnie kolejne trzy miesiące na przedstawienie dokumentów potwierdzających prawa do nieruchomości[13]. Pierwsze ogłoszenia pojawiły się dopiero 5 miesięcy po wejściu ustawy w życie. Do 25 kwietnia 2018 ogłoszono 200 „śpiochów”, spośród których 30 umorzono, a 6 zwrócono[14]. Jednak Stowarzyszenie Miasto Jest Nasze (MJN) zarzucało powolne tempo wybudzanych śpiochów[15][16] i brak gospodarności, gdyż ogłoszenia publikowane były w dwóch dziennikach ogólnopolskich, mimo że ustawa wymagało jednego[17]. MJN zarzucało Ratuszowi również brak jawności w kwestii śpiochów[18]. Zarzuty te potwierdził prawomocny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego[19].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Reprywatyzacja jak wyrok śmierci. 40 tys. osób w Warszawie trafiło na bruk. wiadomosci.dziennik.pl, 4 września 2016. [dostęp 6 września 2018].
  2. Ustaliliśmy liczbę osób poszkodowanych reprywatyzacją, „Miasto Jest Nasze”, 21 sierpnia 2017 [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  3. Wstęp. W: Szpala Iwona, Zubik Małgorzata: Święte prawo. Historie ludzi i kamienic z reprywatyzacją w tle. Agora SA, 2017. ISBN 978-83-268-2544-6.
  4. a b c d e f http://biqdata.wyborcza.pl/biqdata/7,159116,22120276,reprywatyzacja-po-warszawsku-adresy-kamienic-na-celowniku-rekinow.html.
  5. a b c d Zakończenie. W: Szpala Iwona, Zubik Małgorzata: Święte prawo. Historie ludzi i kamienic z reprywatyzacją w tle. Agora SA, 2017. ISBN 978-83-268-2544-6.
  6. Iwona Szpala: Miasto oddało kawał Ogrodu Saskiego dawnym właścicielom. wyborcza.pl, 2012-02-07. [dostęp 20 listopada 2018].
  7. Prezydent Komorowski skierował warszawską ustawę reprywatyzacyjną do Trybunału Konstytucyjnego. Eksperci: to znowu odroczy załatwienie sprawy, „PolskieRadio.pl” [dostęp 2018-09-08].
  8. Sprawa Kp 3/15, ipo.trybunal.gov.pl [dostęp 2018-09-08].
  9. Wyrok ws. „małej” Ustawy Reprywatyzacyjnej opublikowany! Prezydent musi ją podpisać, „Warszawa W Pigułce”, 16 sierpnia 2016 [dostęp 2018-09-08] (pol.).
  10. Wchodzi w życie tzw. mała ustawa reprywatyzacyjna, „Prawo.pl”, 17 września 2016 [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  11. Iwona Szpala, Te przepisy uratują Warszawę? Tracimy setki milionów, warszawa.wyborcza.pl, 10 lutego 2013 [dostęp 2018-09-08].
  12. Małgorzata Zubik, Reprywatyzacja w Warszawie. Miasto dopisało do listy roszczeń nowe adresy, warszawa.wyborcza.pl, 23 lutego 2016 [dostęp 2018-09-08].
  13. Michał Wojtczuk, Reprywatyzacja w Warszawie. Ratusz budzi "śpiochy" [lista adresów], warszawa.wyborcza.pl, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2018-09-09].
  14. To już 200 ogłoszonych „śpiochów” – Warszawa – oficjalny portal stolicy Polski, www.um.warszawa.pl [dostęp 2018-09-08] (ang.).
  15. Miasto Jest Nasze, #HankaPublikuj #NormalnaReprywatyzacja, www.facebook.com, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2018-09-08] (pol.).
  16. Miasto Jest Nasze, #HankaPublikuj, czyli jak władzom Warszawy nie chce się korzystać z efektów małej ustawy reprywatyzacyjnej, o którą sami walczyli..., www.facebook.com, 10 kwietnia 2017 [dostęp 2018-09-08] (pol.).
  17. Miasto Jest Nasze, REPRYWATYZACJA: Miasto takie aktywne... nie tam, gdzie trzeba., www.facebook.com, 9 czerwca 2017 [dostęp 2018-09-08] (pol.).
  18. Miasto Jest Nasze, Reprywatyzacja trwa, a Ratusz blokuje dostęp do informacji, www.facebook.com, 23 sierpnia 2017 [dostęp 2018-09-08] (pol.).
  19. Miasto Jest Nasze, Sądy po stronie MJN, www.facebook.com, 28 grudnia 2017 [dostęp 2018-09-08] (pol.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj