Rozwadza

wieś w województwie opolskim

Rozwadza (niem. Annengrund[1]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Zdzieszowice.

Artykuł 50°26'07"N 18°06'00"E
- błąd 39 m
WD 50°26'N, 18°6'E, 50°29'N, 18°3'E
- błąd 2322 m
Odległość 228 m
Rozwadza
wieś
Ilustracja
Kościół ewangelicki w Rozwadzy
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Zdzieszowice
Liczba ludności (2006) 1100
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-330
Tablice rejestracyjne OKR
SIMC 0505622
Położenie na mapie gminy Zdzieszowice
Mapa konturowa gminy Zdzieszowice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa konturowa powiatu krapkowickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Ziemia50°26′07″N 18°06′00″E/50,435278 18,100000

Od 1950 r. miejscowość administracyjnie należy do województwa opolskiego.

NazwaEdytuj

Po raz pierwszy nazwę zanotowano w 1302 roku w bulli papieża Bonifacego VIII jako Rosvatzha lub Rozwadze. Papież nałożył na wieś Rosvatzha dziesięcinę na rzecz klasztoru Cystersów w Gemelnitz (dawna nazwa dzisiejszej Jemielnicy). Nazwa pojawia się także w kronice cystersów z Jemielnicy z 1282 roku. Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od staropolskiego imienia Rozwad[2].

W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie używaną polską nazwą Rozwadza oraz niemiecką Rozwadze[3]. W okresie narodowego socjalizmu w latach 1936-1945 w ramach akcji germanizacji nazw zmieniono nazwę miejscowości na nową, niemiecką Annengrund[1].

HistoriaEdytuj

W 1910 roku 1241 mieszkańców mówiło w języku polskim, 8 w językach polskim i niemieckim, natomiast 46 osób posługiwało się jedynie językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku 198 głosów oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli łącznie 6 z 9 mandatów. Podczas plebiscytu w 1921 roku we wsi uprawnionych do głosowania było 899 mieszkańców (w tym 160 emigrantów). Za Polską głosowało 340 osób, za Niemcami 542 osób. W 1920 r. mieszkańcy założyli tu oddział Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[4].

W czasie trwania III powstania śląskiego, 9 maja 1921 roku wieś została zdobyta przez baon strzelecki Pawła Dziewiora, przy współdziałaniu baonu kozielskiego Leonarda Krukowskiego. Po zaciętych walkach, kiedy miejscowość przechodziła z rąk do rąk, ostatecznie 21 maja została opanowana przez siły niemieckie. Próba polskiego kontrataku została 23 maja rozbita w Zdzieszowicach[4].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[5]:

inne zabytki:

  • kościół ewangelicki, na wzniesieniu przy wjeździe do wsi od strony Zdzieszowic z kamienia wapiennego połączonego z czerwoną cegłą (1888)
  • murowana kapliczka z drewnianą figurą św. Nepomucena (centrum wsi)

PrzypisyEdytuj

  1. a b M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 84.
  2. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Zdzieszowice na lata 2014-2017 (załącznik do Uchwały) (pol.). W: Uchwała NR XLV/353/2014 Rady Miejskiej w Zdzieszowicach [on-line]. Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego, 20 lutego 2014 r.. [dostęp 2019-03-10].
  3. Knie 1830 ↓, s. 646.
  4. a b Encyklopedia Powstań Śląskich, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 484-495.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 51. [dostęp 13.12.2012].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj