Otwórz menu główne

Ryńsk

wieś w województwie kujawsko-pomorskim

Ryńskwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie wąbrzeskim, w gminie Ryńsk.

Ryńsk
Ryńsk
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat wąbrzeski
Gmina Ryńsk
Liczba ludności (III 2011) 746[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 87-213
Tablice rejestracyjne CWA
SIMC 0850135
Położenie na mapie gminy Ryńsk
Mapa lokalizacyjna gminy Ryńsk
Ryńsk
Ryńsk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ryńsk
Ryńsk
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Ryńsk
Ryńsk
Położenie na mapie powiatu wąbrzeskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wąbrzeskiego
Ryńsk
Ryńsk
Ziemia53°13′48″N 18°49′22″E/53,230000 18,822778

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Ryńsk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 746 mieszkańców[1]. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Ryńsk.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Po podziale Królestwa Polskiego przez Bolesława Krzywoustego ziemie na których leży Ryńsk weszły w skład Księstwa Mazowieckiego. W 1228 roku piastowski książę Konrad Mazowiecki nadał w lenno Ziemię Chełmińską Zakonowi Krzyżackiemu. Po raz pierwszy miejscowość była wzmiankowana w 1341 roku gdy dokonano nadań na rzecz sołtysa Jana. W 1414 roku wieś jest wymieniona przez Krzyżaków w "Księdze Strat" wojennych, ponieważ wieś spłonęła podczas walk z Królestwem Polskim.

W dokumencie z roku 1408 wzmiankowany jest Jan z Ryńska (Hans von Renis, nazywany także Hanus von Polkaw), który wraz z bratem, Mikołajem z Ryńska, chorążym chełmińskim, należał do założycieli Związku Jaszczurczego.[2]

W roku 1526 król Polski Zygmunt I Stary przekazał wieś Jerzemu i Konradowi Plemięckim. W 1766 roku wieś należała do Marianny Wilksyckiej, a od roku 1800 do Jakuba Wilksyckiego. W latach 1807 – 1815 Ryńsk wchodził w skład Księstwa Warszawskiego. W 1872 roku właścicielem wsi stał się hr. Artur Sumiński.

Urodził się tu Aleksander Lewandowski – żołnierz Wojska Polskiego, cichociemny.

ZabytkiEdytuj

  • kościół pw. Świętego Wawrzyńca, z 1. połowy XIV w., w stylu gotyckim i renesansowym, parafialny. Korpus kościoła przebudowany został w 1608 roku z fundacji Fabiana Plemięckiego. Dobudowano wtedy wieżę i kruchtę od strony północnej. W 1648 r. kosztem Jana Działyńskiego kościół odnowiono. W świątyni zachował się wystrój z XVIII w.:
    • renesansowa ambona
    • ławy z wczesnorenesansową dekoracją snycerską
    • barokowy prawy ołtarz boczny wykonany z czarnego marmuru w 1645 r., pierwotnie ołtarz żałobny Jana Zawadzkiego, wojewody parnawskiego, przeniesiony z kościoła pofranciszkańskiego w Chełmnie
    • wczesnobarokowy ołtarz główny z połowy XVII w. z późniejszymi XVIII-wiecznymi rzeźbami św. Stanisława i św. Wojciecha oraz obrazem – „Męczeństwo św. Wawrzyńca” z przełomu XVI i XVII w.
    • kamienna barokowa chrzcielnica z połowy XVII w.
    • barokowa rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego
    • granitowa średniowieczna kropielnica
    • XIX-wieczne organy
    • renesansowa monstrancja wieżyczkowa
    • kielich z XVII w.
    • relikwiarz z 1749 r.
    • gotycki dzwon z XV w.
  • Dwór - w XVII wieku należał do rodziny Działyńskich. Rozbudowano go na przełomie XVIII i XIX wieku. Po 1945 roku został przebudowany na szkołę. Obok pałacu znajdują się dwie klasycystyczne oficyny wybudowane około 1800 roku. Wokół rozciąga się park z tablicą pamiątkową poświęconą Mikołajowi z Ryńska oraz kilkoma drzewami - pomnikami przyrody.
  • grodzisko z IX-XV w. (około 1,5 km od wsi)
  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, wzniesiony został na początku XX w. w stylu neogotyckim. Zachował się w nim pierwotny wystrój wnętrza.
  • polskie betonowe schrony bojowe z 1939 roku, od strony Torunia
  • młyn z końca XIX w.
  • czworaki z lat 70. XIX wieku

SzkołyEdytuj

W Ryńsku znajduje się Szkoła Podstawowa im. Mikołaja z Ryńska. Budynek, w którym mieści się Szkoła Podstawowa ma około 200 lat i był dawniej siedzibą rodziny Działyńskiech. Na tyłach gmachu można zobaczyć przypuszczalną datę budowy. Obok znajduje się zbudowane w 1999 r. gimnazjum, które od 2005 roku nosi imię Jana Pawła II. W budynku znajduje się hala sportowa. Co roku 13 października obchodzona jest rocznica nadania imienia szkole. Z tej okazji urządzany jest festyn.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Ryszard Boguwolski, Średniowieczny gródek rycerski w Ryńsku, "Kalendarz Grudziądzki", ISSN 1427-700X, 9, 2005

Linki zewnętrzneEdytuj