SMS Scharnhorst

niemiecki krążownik pancerny (Großer Kreuzer; 1907–1914)
Ten artykuł dotyczy jednostki z okresu I wojny światowej. Zobacz też: hasło o pancerniku z okresu II wojny światowej.

SMS Scharnhorst – niemiecki krążownik pancerny (według klasyfikacji niemieckiej: wielki krążownik – Großer Kreuzer). Okręt nosił nazwę na cześć pruskiego generała Gerharda J.D. von Scharnhorsta (1755–1813).

SMS Scharnhorst
Ilustracja
Historia
Stocznia Blohm und Voss
Położenie stępki styczeń 1905
Wodowanie 22 marca 1906
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 4 października 1907
Zatopiony 8 grudnia 1914
Los okrętu zatopiony w bitwie koło Falklandów
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 12 718 ton
Długość 144,6 m
Szerokość 21,6 m
Zanurzenie 8,4 m
Napęd
kotły parowe, opalane węglem; 3 maszyny parowe potrójnego rozprężania; 3 śruby napędowe; moc: 30 000 KM
Prędkość 23,5 węzły
Zasięg 6500 Mm przy prędkości 12 w.
Uzbrojenie
8 dział kalibru 210 mm typu SK L/40 (2 z II, 4 xI),
6 × 150 mm SK L/40, 18 × 88 mm,
4 wyrzutnie torpedowe kaliber 450 mm.
Opancerzenie
Burta 150 mm. Pokład 35 + 55 mm. Artyleria główna 30 – 170 mm. Barbety i kazamaty 150 mm.
Załoga 764 ludzi (później zwiększona)

HistoriaEdytuj

 
Diagram opancerzenia i uzbrojenia na okrętach typu Scharnhorst
 
SMS „Scharnhorst” około 1907-08

Okręt został zbudowany w Hamburgu, w stoczni Blohm und Voss. Zwodowany 22 marca 1906, wszedł do służby 24 października 1907. Miał wyporność 12 718 ton, długość 144,6 m (pełną; na linii wodnej: 143,8 m), szerokość 21,6 m i 8,4 m[1]. 14 kotłów dostarczało parę do trzech pionowych maszyn parowych potrójnego rozprężania o łącznej mocy 30 390 KM, napędzających trzy śruby, co nadawało mu prędkość maksymalną 23,6-24,5 węzła[2] (23,5[1]). Zapas 2000 ton węgla dawał zasięg 6500 mil przy prędkości 12 w.[2]

Opancerzenie burt miało grubość 150 mm, pokładów 35 + 55 mm (50 mm na skosach), kazamat 120–150 mm, wieży dowodzenia – do 200 mm, wieże artylerii do 170 mm[2]. Artyleria główna składała się z 8 dział 210 mm (4 w wieżach, 4 w pojedynczych kazamatach), od długości lufy 40 kalibrów (L/40), 6 dział 150 mm L/40, 18 armat 88 mm i czterech karabinów maszynowych; do tego dochodziły cztery 4 wyrzutnie torpedowe kal. 450 mm (nadwodna, podwodna na dziobie, po jednej podwodnej na każdej z burt)[2]. Łączna waga salwy burtowej wynosiła 886 kg[2].

Krążowniki pancerne typu „Scharnhorst” były rozwinięciem okrętów typu „Roon”; podobnie opancerzone miały podwojoną liczbę dział artylerii głównej (kosztem uzbrojenia średniego kalibru). Oprócz czterech dział kal. 210 mm w dwóch wieżach, dodatkowe cztery działa rozmieszczono w kazamatach w rogach cytadeli pancernej[1]. Przy zwiększonym uzbrojeniu były także od „Roonów” szybsze. Przed wojną były to najsilniejsze niemieckie krążowniki pancerne, aczkolwiek nieco ustępowały współczesnym sobie brytyjskim okrętom typu „Minotaur”, o cięższym i lepiej rozmieszczonym uzbrojeniu i większej prędkości[2].

W 1909 został wysłany na Daleki Wschód, odtąd stacjonował w porcie Tsingtau (Qingdao). Został on okrętem flagowym niemieckiej Wschodnioazjatyckiej Eskadry Krążowników wiceadmirała hrabiego von Spee (1861–1914). Wraz ze sztabem admiralskim załoga wzrosła do 865 osób[2].

Po wybuchu I wojny światowej, w sierpniu 1914 okręt wraz z eskadrą przeszedł do wybrzeży Ameryki Południowej, gdzie 1 listopada uczestniczył w zwycięskiej bitwie pod Coronelem. Został dwukrotnie trafiony, bez strat w ludziach (oba pociski nie wybuchły). Zatopiony został 8 grudnia 1914 w bitwie pod Falklandami przez brytyjskie krążowniki liniowe. Z załogi okrętu nie uratował się nikt[3].

3 października 1936 stoczni Marynarki Wojennej w Wilhelmshaven spłynął na wodę kadłub krążownika liniowego „Scharnhorst”. Jego matką chrzestną została wdowa po komandorze Schulzu – ostatnim dowódcy pancernego „Scharnhorsta”, poległym wraz ze swoim okrętem[4].

Wrak okrętu został odnaleziony w 2019 na głębokości 1610 m[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway’s All the World’s Fighting Ships, 1860–1905. London: Conway Maritime Press, 1979, s. 255-256. ISBN 0-85177-133-5.
  2. a b c d e f g Yu Nenakhov: Entsiklopediya krejserov 1860-1910 (Biblioteka voennoj istorii). AST, 2006. ISBN 5-17-030194-4.
  3. Bernard Ireland: Cruisers. London: Hamlyn, 1981, s. 70-74. ISBN 0-600-32127-4.
  4. Gordon Williamson: German Battleships 1939–45. Oxford: Osprey Publishing, 2003. ISBN 978-1-84176-498-6. (ang.)
  5. German WWI wreck Scharnhorst discovered off Falklands. W: BBC News [on-line]. BBC, 5 grudnia 2019. [dostęp 2019-12-05].

Linki zewnętrzneEdytuj