Samozapłon

Ten artykuł dotyczy reakcji chemicznej. Zobacz też: film o tym tytule oraz rzekome zjawisko samozapłonu ludzkiego ciała.

Samozapłon – samorzutne zapoczątkowanie procesu spalania bez zainicjowania go za pomocą ognia lub iskry[1]. Temperatura, przy której dana substancja ulega samozapłonowi to temperatura samozapłonu.

Samozapłony spowodowane przekroczeniem temperatury samozapłonuEdytuj

Inne przykłady samozapłonówEdytuj

Jedną z reakcji samozapłonowych jest reakcja nadmanganianu potasu z gliceryną[6]:

 

Reakcja ta rozpoczyna się z chwilowym opóźnieniem rzędu kilkudziesięciu sekund. Gliceryna w przeciwieństwie do innych alkoholi (np. etanolu lub metanolu) ma wysoką temperaturę zapłonu i rzadko ulega spalaniu, jednak w tym wypadku mieszanina się tak nagrzewa, że dochodzi do samozapłonu.

Samozapłon powoduje również reakcja tlenku chromu (VI) z jakąkolwiek substancją organiczną (np. alkoholem etylowym)[potrzebny przypis]:

 

Podobną reakcje do poprzedniej daje tlen in statu nescendi[7], chlor[8], wszystkie chlorany i fluor.

Istnieją też reakcje samozapłonowe, w których woda inicjuje reakcję (tzn. należy odpowiednią mieszaninę skroplić wodą by się zapaliła). Właśnie taką reakcją jest samozapłon pyłu cynkowego wymieszanego z azotanem amonu[9]:

 

Inną tego typu reakcją jest samozapłon pyłu magnezowego zmieszanego z azotanem srebra[10]:

 

Kolejną reakcją z wodą w roli zapalnika jest reakcja azotanu (V) miedzi (II) z papierem[11], a konkretnie celulozą w nim zawartą. W tym celu należy nasypać nieco azotanu miedzi na kartkę papieru i całość zwinąć w małą kopertę. Gdy się ją skropli wodą zacznie ona dymić aż w końcu się zapali.

PrzypisyEdytuj

  1. samozapłon, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-04-04].
  2. Aleksandra Galus, Uwaga na samozapłon siana!, www.topagrar.pl, 5 czerwca 2017 [dostęp 2018-04-04].
  3. Wojciech Żabicki, Organizacja, bezpieczeństwo i higiena pracy, WSiP, 2011, s. 97, ISBN 978-83-02-09406-4 [dostęp 2018-04-04].
  4. Transport samochodowy. Zabezpieczenie przeciwpożarowe, hreib.net [dostęp 2018-04-04].
  5. Stefan Sękowski, Pierwiastki w moim laboratorium, 17 maja 2020.
  6. Ogień bez zapałek, Młody Technik [dostęp 2020-06-08].
  7. Stefan Sękowski, Efektowna chemia, 20 maja 2020.
  8. Stefan Sękowski, Efektowna chemia, Ciekawe doświadczenia, 15 maja 2020.
  9. Stefan Sękowski, Ciekawe doświadczenia, część I, 12 maja 2020.
  10. Stefan Sękowski, Ciekawe doświadczenia, część I, 12 maja 2020.
  11. Stefan Sękowski, Ciekawe doświadczenia, część I, 12 maja 2020.