Slavec (węg. Szalóc, niem. Salotz) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju koszyckim, w powiecie Rożniawa.

Slavec
Ilustracja
Państwo

 Słowacja

Kraj

koszycki

Powiat

Rożniawa

Starosta

Valentín Borzy[1]

Powierzchnia

17,52[2] km²

Wysokość

230[3] m n.p.m.

Populacja (2021)
• liczba ludności
• gęstość


464[4]
26,74[5] os./km²

Nr kierunkowy

+421 58[3]

Kod pocztowy

049 51[3]

Tablice rejestracyjne

RV

Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa konturowa kraju koszyckiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Slavec”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Slavec”
48°35′12″N 20°28′03″E/48,586667 20,467500
Strona internetowa
Slavec 2KS1.jpg
Szalóc épület 1.JPG
Slavec Carmeuse branch line.jpg

PołożenieEdytuj

Wieś leży 11 km na południowy zachód od Rożniawy w wąskiej dolinie rzeki Slanej, pomiędzy stromymi zboczami płaskowyżów Krasu Słowacko-Węgierskiego: Silickiego na wschodzie i Pleszywskiego na zachodzie[6]

Przez miejscowość biegnie droga krajowa nr 50 na odcinku Rożniawa-Pleszywiec oraz poprowadzona równolegle do niej linia kolejowa. Na linii tej znajduje się we wsi przystanek kolejowy Slavec-jaskyňa[6].

HistoriaEdytuj

Teren dzisiejszej wsi był zamieszkiwany przez człowieka już w paleolicie, a następnie neolicie (kultura bukowogórska). Sama wieś powstała w XIII w. na terenach należących do położonego znacznie dalej na północ Brzotína. Pierwsza wzmianka o miejscowości znajduje się w dokumencie kapituły biskupiej w Egerze z roku 1243[7]. Była ona później własnością Bebeków, a następnie przedmiotem sporów między rodami Bebeków i pochodzących ze Spisza Mariássych. Następnie we władaniu Esterházych, Andrássych i in. Część wsi należała do 1556 r. do klasztoru paulinów w Gombaseku, założonego przez Jerzego i Władysława Bebeków w 1371.

Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą. Od czasów średniowiecza wypalali też węgiel drzewny na potrzeby rożniawskich hut. Część z nich pracowała później w folwarkach i manufakturach Andrássych. W XIX w. działała we wsi hamernia napędzana wodami Slanej, w której przekuwano żelazo z hut w rejonie Rożniawy. Obecnie działa tu wielki kamieniołom, wykorzystujący wapienie wydobywane ze stoków Płaskowyżu Pleszywskiego, oraz wapienniki.

W 1961 r. w granice Slavca włączono położoną ok. 7 km w dół doliny Slanej wieś Vidová, a następnie położoną u podnóży Płaskowyżu Silickiego osadę Gombasek.

DemografiaEdytuj

Według danych z dnia 31 grudnia 2016, wieś zamieszkiwały 463 osoby, w tym 228 kobiet i 235 mężczyzn[potrzebny przypis].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[8]:

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[8]:

    Zmiany liczby ludności w miejscowości Slavec od 1996 roku.
    Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky

ZabytkiEdytuj

  • Kościół ewangelicki, pierwotnie katolicki. Murowany, gotycki, przebudowany w 1801 r. Malowany, kasetonowy strop oraz część wyposażenia wnętrza pochodzą z czasów budowy kościoła.
  • Pozostałości (ruiny) budynku zarządcy dawnej kuźnicy w górnej części wsi, zwanej Vyšný Hámor.

PrzypisyEdytuj

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí. Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-17]. (słow.).
  2. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)]. 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
  3. a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika. 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
  4. Statistical Office of the Slovak Republic: Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
  5. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce. 2022-03-31. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
  6. a b Turystyczna i satelitarna mapa Słowacji. [dostęp 2017-09-08].
  7. wg strony Projekt R13. Rožňava a okolie... Slavec [dostęp: 2013-11-30]
  8. a b Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-08)]. (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • Ďurček Jozef a kolektív: Slovenský kras. Turistický sprievodca ČSSR, č. 41, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ISBN 80-7096-020-5.
  • Slovenský kras – Domica. Turistická mapa 1:50 000, wydanie 3, wyd. VKÚ Harmanec 2007, ISBN 80-8042-413-6;