Otwórz menu główne

Soplówka jodłowa (Hericium alpestre Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny soplówkowatych (Hericiaceae)[1].

Soplówka jodłowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina soplówkowate
Rodzaj Hericium
Gatunek soplówka jodłowa
Nazwa systematyczna
Hericium alpestre Pers.
Mycol. eur. (Erlanga) 2: 151 (1825)
Soplówka jodłowa: drugie zdjęcie
Dwa owocniki soplówki jodłowej na powalonym i martwym pniu jodły (żywa gałązka jest od innej rosnącej obok jodły)
Dojrzały owocnik soplówki jodłowej
Fragment owocnika

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hericium, Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r.[2] Synonimy naukowe[3]:

  • Clavaria reisneri Velen. 1922
  • Clavicorona reisneri (Velen.) Corner 1958
  • Dryodon alpestris (Pers.) Pilát 1931
  • Hericium abietis f. alpestre (Pers.) D. Hall & D.E. Stuntz 1971
  • Hericium alpestre Pers. 1825, f. alpestre
  • Hericium alpestre f. caucasicum (Singer) Nikol. 1950
  • Hericium caucasicum Singer 1929
  • Hericium flagellum (Scop.) Pers. 1797
  • Hericium stalactitium Schrank 1786
  • Manina flagellum Scop. 1772
  • Martella alpestris (Pers.) Kuntze 1898

MorfologiaEdytuj

Owocnik

Ma nieregularnie kulisty lub bryłowaty kształt i osiąga długość do kilkudziesięciu cm. Początkowo jest biały, później kremowy, w końcu ochrowy. Do podłoża przyrasta trzonem, z którego wyrastają liczne i wielokrotnie rozgałęziające się gałązki, zakończone pęczkiem cienkich, długich i zwisających igiełek[4].

Miąższ

Elastyczny i miękki, o nieprzyjemnym zapachu, ale w smaku łagodny[4].

Cechy mikroskopowe

Strzępki ze sprzążkami, bezbarwne, u niektórych okazów amyloidalne. Występują w nich żółtawe, oleiste gloeocystydy. Podstawki zgrubiałe, 4-zarodnikowe, o rozmiarach 20-25 × 4-6 µm[5]. Zarodniki o kształcie od szerokoelipsoidalnego do mniej więcej kolistego, grubościenne, przejrzyste, o powierzchni gładkiej lub drobno punktowanej, niektóre z kroplami. Rozmiar 6–7 × 4,5–5,5 µm[4]. Są amyloidalne[6].

Występowanie i siedliskoEdytuj

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – zagrożony wyginięciem[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Szwajcarii, Niemczech, Anglii, Finlandii[2]. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[8]. Dawniej podlegał ochronie ścisłej.

Występuje w lasach iglastych i mieszanych na jodle pospolitej. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[2]. W Europie zasięg jej występowania pokrywa się mniej więcej z zasięgiem występowania jodły pospolitej[6]. Stwierdzono występowanie w Polsce, Belgii, Francji, Holandii, Rumunii, Bułgarii, Włoszech i Ukrainie[5].

Spotkać ją można głównie w lasach górskich, na wilgotnych miejscach. Owocniki wyrastają na martwych, przewróconych lub stojących pniach drzew[9] i tylko na grubszym drewnie o pewnej minimalnej średnicy[10].

ZnaczenieEdytuj

Saprotrof[2]. Młode owocniki są jadalne, ale jest grzybem rzadkim, wymierającym i prawnie chronionym, więc obowiązuje zakaz zbierania[11]. Ponadto nie jest smaczny[10].

Gatunki podobneEdytuj

  • Bardzo podobna jest soplówka bukowa (Hericium coralloides), która rośnie głównie na buku, rzadziej na brzozie brodawkowatej i topoli osice[2]. Zasadnicza różnica w budowie polega na tym, że u soplówki jodłowej brak jest igiełek na gałązkach, są one skupione w pęczki na końcu gałązki. Są zwisające, dłuższe niż u soplówki bukowej, i mają ostre końce[4]. Ponadto zarodniki soplówki jodłowej są większe od zarodników soplówki bukowej[6],
  • Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) ma owocnik też porośnięty zwisającymi igiełkami, ale nie rozgałęzionymi[10].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-15].
  2. a b c d e Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. a b c d Atlas grzybów Polski. Soplówka jodłowa. [dostęp 2013-10-15].
  5. a b Mycobank. Hericium alpestre. [dostęp 2015-01-12].
  6. a b c Występowanie przedstawicieli rodzaju Hericium we Włoszech. [dostęp 2013-10-18].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  9. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  10. a b c Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  11. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.