CharakterystykaEdytuj

Saprotrofy lub słabe pasożyty rozwijające się w drewnie (powodując białą zgniliznę) i owocnikujące na jego powierzchni. Owocniki w postaci zwartej kępki długich kolców, niekiedy rozgałęzionych, nie posiadają kapelusza. Miąższ elastyczny, brudnobiały. Wysyp zarodników biały, amyloidalny. Zarodniki nieco okrągławe lub eliptyczne, od gładkich do kropkowatych, bez pory rostkowej[2].

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum

Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Taksonomia

Rodzaj ten został pierwotnie (poprawnie według kodeksu ICN) zdiagnozowany jako Martela przez Michela Adansona w drugim tomie „Familles des plantes” z 1763 r[3]. Prawdopodobnie o ten sam takson chodziło Giovanniemu Scopoli w 1772, kiedy opisał rodzaj Manina i zaliczył do niego 7 gatunków: Manina cauliflora, M. columnaris, M. cordiformis, M. crispa, M. flagellum, M. muscoides i M. ramosissima[4]. Nazwy Hericium po raz pierwszy użył Christiaan Persoon w 1794. Zaliczono wtedy do niego jeden gatunek, Hericium coralloides[5]. W 1797 Persoon zalicza do tego rodzaju 10 gatunków: H. clathroides, H. coralloides, H. abietinum, H. flagellum, H. nudicaule, H. muscoides, H. caput-medusae, H. erinaceus, H. hystrix i H. echinus (większość z nich jest dziś klasyfikowana jako dwa gatunki)[6]. Elias Fries w pracy zatwierdzającej – „Systema mycologicum” z 1821 – odmówił rangi tego taksonu i opisał go jako ówczesne plemię Merisma w rodzaju Hydnum[7]. Do początku XX. wieku opisano kilkadziesiąt odrębnych gatunków należących do tego rodzaju, obecnie wiele z nich zostało utożsamionych z dwoma: H. coralloides i H. erinaceus, a kilkanaście nie zostało zweryfikowanych obecnie. Howard Banker w 1912 opublikował wyniki badań nad taksonomią rodzaju Manina, w których wykazywał potrzebę przywrócenia tego opisanego w 1772 rodzaju, zaś Hericium i Medusina uznał za późniejsze synonimy. Oprócz podanych przez Scopoliego gatunków Manina flagellum i M. cordiformis, zaliczył do tego rodzaju także M. caput-ursi, M. coralloides i M. schiedermayeri[8].

Synonimy[9]

Dryodon Quél. ex P. Karst., Friesites P. Karst., Hericium Fr., Hericius Juss., Manina Scop. ex Banker, Martela Adans., Martella Endl., Medusina Chevall.

Nazwa polska

Nazwę polską – soplówka – podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 (wcześniej niektóre gatunki zwano kolczakami)[10].

GatunkiEdytuj

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Uwzględniono tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie[14]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[10].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 572. ISBN 83-7404-513-2.
  3. M. Adanson: Familles des plantes. T. II. 1763, s. 5.
  4. G.A. Scopoli: Dissertationes ad scientiam naturalem pertinentes. 1772.
  5. C.H. Persoon. Neuer Versuch einer systematischen Eintheilung der Schwamme. „Neues Magazin für die Botanik”, s. 109, 1794 (niem.). 
  6. C.H. Persoon: Commentatio de Fungis Clavaeformibus. 1797, s. 23-28.
  7. E.M. Fries: Systema mycologicum. T. I. 1821, s. 71, 408-410.
  8. H.J. Banker. Type studies in the Hydnaceae – I. The genus Manina. „Mycologia”. 4, s. 271-278, 1912 (ang.). 
  9. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  10. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 297. ISBN 83-89648-09-1.
  11. W. Wojewoda podał tę nazwę dla synonimu Hericium flagellum
  12. W. Wojewoda podaje tę nazwę dla synonimu Creolophus cirhatus
  13. Inni autorzy, m.in. Persoon (1801), Wojewoda (2003), MycoBank (2013) i inni współcześni, uznają go za synonim H. coralloides;
  14. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-09-20].