Otwórz menu główne

Szarlejka

wieś w województwie śląskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie śląskim. Zobacz też: Szarlejka (struga).

Szarlejkawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, w gminie Wręczyca Wielka.

Szarlejka
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat kłobucki
Gmina Wręczyca Wielka
Liczba ludności (2011) 1011 [1]
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-130[2]
Tablice rejestracyjne SKL
SIMC 0147335
Położenie na mapie gminy Wręczyca Wielka
Mapa lokalizacyjna gminy Wręczyca Wielka
Szarlejka
Szarlejka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szarlejka
Szarlejka
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Szarlejka
Szarlejka
Położenie na mapie powiatu kłobuckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłobuckiego
Szarlejka
Szarlejka
Ziemia50°50′31,0″N 19°01′45,6″E/50,841944 19,029333

Szarlejka leży w regionie Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej, znajdującej się na granicy mezoregionów: Wyżyny Wieluńskiej i Obniżenia Krzepickiego (będącego przedłużeniem obniżenia Górnej Warty). Miejscowość ta położona jest około 10 km od Jasnej Góry. Sąsiaduje z nią od strony południowo-wschodniej (293 m n.p.m.). Znajduje się w obszarze zlewni rzek: Warty i Liswarty. Swoje źródło ma tutaj niewielka rzeka Kocinka, przepływająca obniżeniem. Leży ona w obszarze charakterystycznych dolin rzecznych Wyżyny Wieluńskiej.

Spis treści

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Szarlejka[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0147341 Nowa Szarlejka przysiółek

KlimatEdytuj

Szarlejka jest położona w dzielnicy częstochowsko-kieleckiej, obejmującej zachodnią część Wyżyny Małopolskiej. Opady są stosunkowo duże i dochodzą do 800 mm. W półroczu ciepłym średnia suma opadów wynosi 400–500 mm, a w chłodnym 225–250 mm. Długość okresu wegetacyjnego wynosi od 200 do 210 dni. Średnia temperatura powietrza: w styczniu wynosi –3 °C, a w lipcu +18 °C. Średnia temperatura roczna wynosi 7,5 °C.

GlebyEdytuj

Owa miejscowość leży w pobliżu dwóch podregionów: Wieluńskiego i Krakowsko-Częstochowskiego. W części północnej występują: piaskowce i piaski na głębokości od kilku do 250 m. Gleby dominujące na terenie Szarlejki to:

  • gleby brunatne, wyługowane, wytworzone z piasków gliniastych, lekkich;
  • gleby brunatne, wyługowane, wytworzone z piasku mocnogliniastego;
  • gleby pseudobielicowe, wytworzone z piasku słabogliniastego;
  • użytki zielone: czarna ziemia wytworzona z glin lekkich, pylastych;
  • gleba mułowo-torfowa (bardzo małe ilości).

GeologiaEdytuj

Teren Szarlejki znajduje się w obrębie Monokliny Śląsko-Krakowskiej. Obszar ten zakrywa dość zwarta pokrywa utworów czwartorzędowych, wykształconych w postaci: piasków różnoziarnistych, żwirów z głazikami i glin zwałowych, szaro-brunatnych. Pod nimi znajdują się całe utwory jurajskie, tworząc rozległe płaty lub też wypełniając głębokie rynny, powstałe wskutek lokalnej erozji w iłach. Glina zwałowa pochodzi z dwóch zlodowaceń: Dolna – zlodowacenie południowopolskie; Górna – starsza faza zlodowacenia środkowopolskiego. Pokryta jest ona na znacznych obszarach piaskiem akumulacji wodno-lodowcowej. Utwory czwartorzędowe, występujące w dolinach rzek są nałożone na osady starsze ciągłą powieką. Twory starszego podłoża (trias i jura), stanowią jednoskrzydłową antyklinę, powstałą w trzeciorzędzie. Około 35 metrów występują iły rudonośne.

KrajobrazEdytuj

Niezwykle malowniczy krajobraz Szarlejki tworzą pola uprawne i użytki rolne. Znaczną część terenu zajmują również lasy.

Historia powstaniaEdytuj

Historia Szarlejki związana jest z dziejami klasztoru jasnogórskiego. Przełomowym wydarzeniem dla tej wsi było objęcie jej jako lenna. Krótki okres jego władania (lata 13701393), zaznaczył się w dwóch istotnych faktach dla opisywanej miejscowości. Są to: nadanie praw miejskich Częstochowie (1372) i fundacja klasztoru (22 czerwca 1382). Władysław Opolczyk od roku 1391 prowadził wojnę z Władysławem Jagiełłą. Przegrał ją, przez co opiekunem konwentu został Jagiełło. Uposażył go na nowo i przywilejem z 24 lutego 1393 roku nadał ponownie klasztorowi jasnogórskiemu wsie, m.in. Szarlejkę.

Ważniejsze lokacjeEdytuj

  • Ochotnicza Straż Pożarna w Szarlejce (powstała w 1945 roku)
  • Koło Gospodyń Wiejskich (powstałe w 1954 roku)
  • Ludowy Klub Sportowy „Junior” Szarlejka (pierwszy inauguracyjny mecz rozegrał w sezonie 1949/1950)
  • Szkoła Podstawowa w Szarlejce (obecnie przeniesiona do Kalei, powstała w 1820 roku, jako jedna z pierwszych placówek oświatowych na tym terenie)

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Szarlejka » mapy, nieruchomości, GUS, kierunkowy, demografia, tabele, statystyki, liczba ludności, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT

BibliografiaEdytuj

  • Kalej-Szarlejka Gmina Wręczyca Wielka 2007

Linki zewnętrzneEdytuj