Otwórz menu główne

Tadeusz Giedroyć (ur. 7 stycznia 1888[a] w Owilach (obecnie Aviliai, powiat jezioroski), rozstrzelany 26 czerwca 1941 w Czerwieniu (Białoruś)) – polski ziemianin, działacz społeczny, senator w II RP.

Tadeusz Giedroyć
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1888
Owile (obecnie Aviliai) powiat jezioroski
Data i miejsce śmierci 26 czerwca 1941
Czerwień (Białoruś)
Senator V kadencji (II RP)
Okres od 1938
do 1939
Przynależność polityczna Obóz Zjednoczenia Narodowego
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Uczył się w gimnazjum w Kownie (skąd został wydalony za udział w strajku szkolnym) i Rydze (należał tu do polskiej korporacji akademickiej Welecja[1]). Po zdaniu matury w 1907 roku studiował na Wydziale Technologicznym Politechniki Ryskiej (w latach 1907–1909), a następnie prawo na Uniwersytecie w Dorpacie. Podczas tych studiów był członkiem stowarzyszenia „Polonia”[2]. Później uczył się w Oficerskiej Szkole Artylerii w Petersburgu[1].

W latach 1913–1916 pracował jako nauczyciel (ale również uczył się) w Liceum Prawniczym im. Demidowa w Jarosławlu nad Wołgą, gdzie był również założycielem i prezesem Stowarzyszenia Studentów Polaków. W 1916 roku odbył aplikanturę w Petersburgu. W październiku 1917 roku Naczelny Polski Komitet Wojskowy (Naczpol) oddelegował go do Kwatery Głównej Naczelnego Wodza Armii Rosyjskiej. W latach 1917–1918 był członkiem POW, służył w Korpusie Wschodnim gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego[1].

W styczniu 1918 roku został mianowany kierownikiem Wydziału Łączności przy Radzie Naczelnej Polskiej Siły Zbrojnej, a od marca 1918 roku kierował wywiadem przy pełnomocniku Rady Regencyjnej ds. formacji wojskowych na Ukrainie. Pod koniec tego roku awansował na stanowisko szefa Biura Wydziału Wojskowego w Komitecie Obrony Kresów przy Komisji Litewskiej. W 1919 roku został przeniesiony do rezerwy w stopniu porucznika artylerii Wojska Polskiego.

W latach 1919–1926 pracował na stanowiskach państwowych: jako zastępca komisarza ludowego, następnie komisarz ludowy (starosta) w Opocznie (do 1921 roku), w Zarządzie Cywilnym Ziem Wschodnich (1919), w Delegaturze Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie (w 1921 roku), jako starosta powiatowy w Wołkowysku, Augustowie (od przełomu 1922/1923[3]) i Białymstoku (1923–1926).

Został zwolniony na własną prośbę, do 1928 roku prowadził własny majątek Łobzów i Kotczyn (oba w powiecie słonimskim). Od 1928 roku był sędzią pokoju w Berezie Kartuskiej i Dereczynie. Od 1932 roku pracował na stanowisku wiceprezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku, a od 1935 roku był prezesem Sądu Okręgowego w Zamościu. W 1936 roku został prezesem Sądu Okręgowego w Łucku[2][4].

Należał do OZN. W 1938 roku został senatorem V kadencji (1938–1939) z województwa wołyńskiego, należał do klubu OZN i pracował w komisjach: kontroli długów państwa, prawniczej i skarbowej.

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany w Łobzowie przez NKWD 21 albo 22 września 1939 roku. Był więziony w Słonimiu i Mińsku, torturowany i skazany na śmierć. 22 czerwca 1941 roku po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej więzienie ewakuowano w głąb Rosji. Został rozstrzelany 26 czerwca 1941 roku wraz z grupą więźniów w czasie ewakuacji przez konwojenta na skraju Czerwienia[5].

 
Tablica poświęcona Tadeuszowi Giedroyciowi na rodzinnym grobie na Powązkach

Miejsce spoczynku jest nieznane, symboliczna tablica znajduje się na grobie rodziny Giedroyciów na Powązkach w Warszawie[1][2][6].

OdznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Jego nazwisko znajduje się na tablicy w Senacie upamiętniającej senatorów, którzy zginęli w czasie II wojny światowej[5].

Życie prywatneEdytuj

Był synem Jan Maurycego, właściciela majątku Owile, i Kazimiery z domu Radwiłłowicz. Miał dwóch braci (Jana i Zygmunta) i siostrę Zofię.

Ożenił się w Wilnie w 1919 roku z Anną Dunin-Szostakowską (1894–1976), która podczas II wojny światowej została zesłana z dziećmi do zachodniej Syberii (1940–1942), zmarła w Wielkiej Brytanii. Mieli 3 dzieci: Annę Marię Kazimierę, późniejszą Perepeczko, Teresę Ludwikę, późniejszą Lickindorf i Michała Jana Henryka (ur. w 1929 roku)[2][8], autora książki „Na krawędzi krateru”.

UwagiEdytuj

  1. W wielu źródłach podawana jest data 7 stycznia 1890 roku: była to data celowo podawana przez jego rodziców, aby opóźnić służbę w armii rosyjskiej

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Tadeusz Giedroyć /1890–1941/ na stronie Korporacji Akademickiej Welecja. [dostęp 2012-12-31].
  2. a b c d e f Sylwetka Tadeusza Giiedroycia na stronie Biblioteki Sejmowej – Parlamentarzyści RP. [dostęp 2012-12-31].
  3. Ruch służbowy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych od 15 grudnia 1922 do 1 marca 1923 r.. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”, s. 22, Nr 2 z 31 marca 1923. 
  4. a b Giedroyć Tadeusz. W: Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprosotwania. Warszawa: 1939, s. 83. reprint z odbitki korektowej niewydanej książki udostępniony przez Bibliotekę Narodową, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa, 1984
  5. a b Tadeusz Giedroyć na Tablicy Pamięci Senatu. [dostęp 2012-12-31].
  6. Opis grobowca Romualda Giedroycia na stronie Komitetu Powązkowskiego. [dostęp 2012-12-31].
  7. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1957 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 38, poz. 1812)
  8. Tadeusz Giedroyć w Wielkiej genealogii Minakowskiego. [dostęp 2012-12-31].

BibliografiaEdytuj