Tadeusz Nowierski

Oficer Wojska Polskiego, pilot

Tadeusz Nowierski (ur. 22 czerwca 1907 w Piotrkowie Trybunalskim[1] lub Warszawie[2], zm. 2 kwietnia 1983 w Warszawie[3]) – podpułkownik pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, uczestnik kampanii wrześniowej i bitwy o Anglię, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Tadeusz Nowierski
3 zwycięstwa
podpułkownik pilot podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1907
Piotrków Trybunalski
Data i miejsce śmierci 2 kwietnia 1983
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 2 Pułk Lotniczy,
Dywizjon 609 RAF,
Dywizjon 308
Stanowiska dowódca
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
bitwa o Anglię
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Medal Lotniczy (czterokrotnie) Krzyż Wybitnej Służby Lotniczej (Wielka Brytania)
Mustang używany przez mjr. Tadeusza Nowierskiego w okresie, gdy był dowódcą 2 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego

ŻyciorysEdytuj

Tadeusz Nowierski był synem Ludomira (zm. 18 stycznia 1925 w Warszawie[4]), porucznika lekarza Legionów Polskich i majora lekarza rezerwy Wojska Polskiego, odznaczonego Krzyżem Walecznych i pośmiertnie Krzyżem Niepodległości. Uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim, jednak przerwał naukę i wstąpił do wojska. Ukończył Szkołą Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 15 października 1935 i 5. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa[5]. Był instruktorem lotnictwa[1]. W 1938 roku został przeniesiony do 2 Pułku Lotniczego w Krakowie[2] i przydzielony do 24 Eskadry Liniowej na stanowisko pilota[6]. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 20. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa[7][8].

W czasie kampanii wrześniowej pilotował jednego z 6 Karasi, które 3 września zadały duże straty niemieckiej kolumnie XVI Korpusu zdążającej z Częstochowy w kierunku Piotrkowa[1]. Był jednym z trzech pilotów, którzy 15 września podjęli się dostarczenia bezpośredniego rozkazu od marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza do dowódcy obrony Warszawy, gen. Juliusza Rómmla[1]. Z lotniska pod Młynowem (w powiecie dubieńskim, dziś na Ukrainie)[1] przeleciał na niskim pułapie do Warszawy i wykonał zadanie[2]. Udało mu się też wrócić, a następnie przedostać się przez Rumunię do Francji[2].

W 1940 roku znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymał numer służbowy RAF 76803[9] i został przydzielony do 609 Dywizjonu Royal Air Force[2]. Z powodu trudnego do wymówienia nazwiska nazywany był tam „Novi”[1]. Jeden z brytyjskich pilotów dywizjonu 609, David Moore Crook napisał, że "dwaj Polacy, Novi and Osti [czyli Tadeusz Nowierski i Piotr Ostaszewski] byli wspaniałymi kolegami i wszyscy ich podziwialiśmy […]. Obaj byli bardzo spokojni, o pięknych manierach, i obaj byli świetnymi pilotami […]. Z pewnością byli jednymi z najdzielniejszych ludzi, jakich kiedykolwiek poznałem."[10]

13 sierpnia 1940 odniósł swoje największe zwycięstwo[1], zestrzeliwując jednego dnia dwa messerschmitty Bf 109[2].

Po przejściu do Polskich Sił Powietrznych od stycznia do kwietnia 1942 roku był dowódcą Dywizjonu 308, a w 1943 roku dowódcą 2 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego[2]. Pod koniec wojny został wysłany do Stanów Zjednoczonych[1]. Służbę wojskową zakończył w stopniu podpułkownika[1].

Na tzw. liście Bajana Tadeusz Nowierski jest sklasyfikowany na pozycji 70. - ma 3 pewne zestrzelenia samolotów i jedno prawdopodobne, a ponadto 6 1/2 uszkodzeń[11].

W 1947 roku Nowierski wrócił do Polski. Aresztowany 4 czerwca 1948 roku, tego samego dnia co Stanisław Skalski[1], został zwolniony po dwóch latach[12]. Pracował jako taksówkarz[2], potem prowadził wraz z synem[1] warsztat ślusarski[13]. Zmarł 2 kwietnia 1983[2], został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1] (kwatera 274-1-11/12)[14].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

13 czerwca 1941 roku otrzymał z rąk gen. Władysława Sikorskiego Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari[1]. Ponadto został odznaczony Krzyżem Walecznych (czterokrotnie)[1], czterokrotnie Medalem Lotniczym[15] oraz brytyjskim Distinguished Flying Cross[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n Zenon Bartczak: Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim. Dzieje. Wychowankowie. Absolwenci. Piotrków Tryb.: 2005, s. 340–341, seria: Biblioteka – Piotrków 800. ISBN 83-923148-0-8.
  2. a b c d e f g h i j Biography of Tadeusz Nowierski (ang.). www.609wrsquadron.co.uk. [dostęp 2015-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. Nowierski - bohater Bitwy o Anglię. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-03-03].
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 9 kwietnia 1925 roku, s. 196.
  5. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 13.
  6. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 777.
  7. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 515.
  8. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 219.
  9. Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012, s. 385. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  10. Jonathan Reeve: Battle of Britain Voices. 37 Fighter Pilots Tell Their Extraordinary Stories. Amberley Publishing, 2015. ISBN 978-1445642642.
  11. Lista Bajana. W: Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej [on-line]. PolishAirForce.pl. [dostęp 2015-11-11].
  12. Nowierski Tadeusz (ang.). aircrewremembered.com. [dostęp 2015-11-11].
  13. Jarosław Geniusz, Nowierski - bohater Bitwy o Anglię, ModelarstwoRedukcyjne.pl [dostęp 2019-09-11].
  14. Cmentarz Stare Powązki: LUDOMIR NOWIERSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-17].
  15. Nowierski Tadeusz. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-03-02].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj