Torreja, czwórczak (Torreya) – rodzaj drzew i krzewów z rodziny cisowatych. Obejmuje 6 gatunków[4]. Rośliny te występują w naturze we wschodniej Azji (cztery gatunki) oraz w Ameryce Północnej (Torreya taxifolia na Florydzie i w Georgii oraz torreja kalifornijska w Kalifornii)[5]. Rośliny są zwykle dwupienne, rzadko jednopienne[6]. Rosną w lasach, zwykle w wąwozach i wzdłuż strumieni[5].

Torreja
Ilustracja
Torreja kalifornijska
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa nagonasienne
Klasa iglaste
Rząd cyprysowce
Rodzina cisowate
Rodzaj torreja
Nazwa systematyczna
Torreya Arnott
Ann. Nat. Hist. 1: 130. Apr 1838[3]
Typ nomenklatoryczny

T. taxifolia Arnott[3]

Nasiona japońskiej torrei orzechowej są jadalne i służą do wyrobu oleju jadalnego. Torreja kalifornijska uprawiana jest jako roślina ozdobna[5].

Nasiona otoczone osnówką u torrei orzechowej

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Krzewy lub zwykle niewysokie drzewa z konarami wyrastającymi w okółkach i niemal naprzeciwległymi rozgałęzieniami dalszego rzędu[6]. Maksymalnie mogą osiągać 35 m wysokości[5].
Liście
Zimozielone[5]. Wyrastają skrętolegle z pędów, ale na ich końcach często rozłożone są dwustronnie na boki. Są równowąskie, skórzaste, kłująco zaostrzone. Na grzbiecie pozbawione są wystającej centralnej wiązki przewodzącej, od spodu wzdłuż liścia biegną dwa wąskie jasne paski aparatów szparkowych. Przełamane liście wydzielają wyraźny zapach[6]. Osiągają od 1,5 do 8 cm długości[5].
Organy generatywne
Szyszki męskie są owalne lub jajowate, składają się z 6–8 okółków mikrosporofili[6]. Wyrastają pojedynczo w kątach liści[5]. Strobil żeński jest zredukowany do jednej zalążni otoczonej u nasady mięsistą osnówką i kilkoma łuskami. Nasiono dojrzewa przez dwa lata okryte zmięśniałą i twardą osnówką[6]. Ma barwę zieloną do fioletowej po dojrzeniu[5]. Samo nasiono osiąga od 2,5 do 3,5 cm długości[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Na przykładzie naturalnego rozmieszczenia gatunków tego rodzaju można wykazać, że pewne rodzaje często miewają zasięgi częściowe w Azji i Ameryce Północnej, podczas gdy brak ich w Europie. Ten typ rozmieszczenia jest następstwem zlodowaceń, które w Europie spowodowały wymarcie licznych gatunków[7].

SystematykaEdytuj

Jeden z rodzajów rodziny cisowatych (Taxaceae). W obrębie rodzaju wyróżnia się 6 gatunków[4]:

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
  2. M.J.M. Christenhusz i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19, 2011, s. 55–70 [dostęp 2021-03-24].
  3. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-11-21].
  4. a b Torreya Arn.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-04-09].
  5. a b c d e f g h i Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 53. ISBN 0-333-73003-8.
  6. a b c d e John Silba: Encyclopaedia Coniferae. Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 44-45, seria: Phytologia Memoroirs VIII.
  7. Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 88. ISBN 83-7129-141-8.