Ulica Krakowska w Krakowie
Ulica Krakowska – ulica w Krakowie na Kazimierzu. Wytyczona w ramach planu lokacyjnego miasta Kazimierza w 1335 roku jako jego główna arteria i oś komunikacyjna. Ulicą biegnie torowisko tramwajowe.
Stare Miasto | |
![]() Widok ogólny ulicy od strony Mostu Piłsudskiego w kierunku północnym, w centralnym punkcie zdjęcia widoczny Ratusz Kazimierski. | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Przebieg | |
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |
50,048970°N 19,943131°E/50,048970 19,943131 |
Historia
edytujBył to prastary szlak handlowy tzw. droga solna wiodąca przez Wieliczkę i Bochnię na Węgry. Początkowo północny odcinek nazywano Glinianą lub Szewską, środkowy – od początku Krakowską, zaś południowy – Solną. Obecna nazwa na całej długości obowiązuje od 1881 r.
Do końca XIX wieku zabudowę w większości stanowiły domy drewniane, chociaż pierwsze kamienice pojawiły się przy Krakowskiej już w średniowieczu. Arkadowe podcienia znajdujące się na zachodniej pierzei w północnej części ulicy zostały przebite przez Niemców podczas II wojny światowej celem usprawnienia komunikacji.
Zabudowa
edytujBudynki to głównie kamienice czynszowe, w większości z końca XIX wieku oraz kilka klasztorów.
Strona nieparzysta:
- ul. Krakowska 5 – kamienica czynszowa, projektował August Pluszyński, 1836. W 1941 przebicie podcieni. Powstała na miejscu starszej zabudowy, od XIV do XIX w. na zapleczu dzisiejszego budynku znajdowała się kazimierska łaźnia.
- ul. Krakowska 9 – od XIV w. istniała miodosytnia, która dotrwała do II wojny światowej[1].
- ul. Krakowska 13 – kamienica „Na Wolfowem” (Pałac Wolfów), budynek z końca XVIII wieku.
- ul. Krakowska 27 (ul. Skałeczna 2) – kamienica „Pod Gwiazdą”, obecnie Dom Norymberski.
- ul. Krakowska 29 (ul. Węgłowa 1-1a) – dawny „Zajazd Krakowski”, projektował Ignacy Hercok, 1837. Obecnie budynek Biblioteki Kraków.
- ul. Krakowska 41 (ul. Skawińska 2) – Gmach Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej.
- ul. Krakowska 43-45 – Dom Generalny Braci Albertynów.
- ul. Krakowska 47 – Dom Macierzysty Sióstr Albertynek.
- ul. Krakowska, skrzyżowanie z ul. Rybaki – od 1447 do 1700 r. znajdował się tutaj kościół św. Leonarda.
Strona parzysta:
- ul. Krakowska 18 – kamienica „Bractwa Pięciu Ran Chrystusa”.
- ul. Krakowska 20 – kamienica „Wojewodzińska”.
- Ratusz dawnego miasta Kazimierza.
- ul. Krakowska 46 – Dom Esterki.
- ul. Krakowska 48 (ul. Trynitarska 1) – kościół św. Trójcy oraz klasztor i szpital bonifratrów.
- ul. Krakowska 50 – kamienica „Zaorowska”, apteka bonifratrów.
-
Widok od ul. Dietla. Prawa strona nieparzysta.
-
Widok z ul. Podgórskiej (na północ).
Po prawej kościół Trójcy Świętej. -
Widok od skrzyżowania z ul. Węgłową na południe, przystanek tramwajowy „Plac Wolnica”.
-
Widok od skrzyżowania z ul. Skawińską na północ, przystanek tramwajowy „Plac Wolnica”.
-
Ulica Krakowska przed remontem (2016).
-
Czynszowe kamienice, zachodnia pierzeja ulicy naprzeciw pl. Wolnica.
-
ul. Krakowska 2 (ul. Józefa Dietla 43, ul. Miodowa 2)
Kamienica (proj. Karol Knaus, 1897–1901) -
ul. Krakowska 10
Kamienica (bud. Beniamin Torbe, 1898) -
ul. Krakowska 11
Kamienica (XVI/XVII wiek) -
ul. Krakowska 13
Kamienica Na Wolfowem (XVIII wiek) -
ul. Krakowska 22
Kamienica (bud. Ignacy Hercok, 1847–1857) -
ul. Krakowska 30
Kamienica (bud. Beniamin Torbe, 1907) -
ul. Krakowska 32
Kamienica (proj. Jozue Oberleder, 1914) -
Kamienica, ul. Krakowska 35
-
ul. Krakowska 36
Kamienica (proj. Jozue Oberleder, 1912) -
ul. Krakowska 38
Kamienica (proj. Jozue Oberleder, 1912) -
ul. Krakowska 41 (ul. Skawińska 2)
Gmach Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej (proj. Henryk Lamensdorf, 1909) -
ul. Krakowska 43
Dom św. Brata Alberta (Dom Pomocy Społecznej) (1835–1837) -
ul. Krakowska 45
Kamienica (ok. 1850–1875) -
ul. Krakowska 46
Dom Esterki (Dom Bartłomieja Berrecciego) -
ul. Krakowska 47
Dom Macierzysty Sióstr Albertynek (przed 1789) -
ul. Krakowska 48
Klasztor i szpital bonifratrów oraz kościół św. Trójcy. -
Widok na północ
Widok ulicy dawny i obecny
edytuj-
Przed rokiem 1876.
-
W roku 2021.
Przypisy
edytuj- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Wyznawcy Bakchusa w dawnym Krakowie, czyli z życia cechu pijackiego w XVI i XVII wieku, „KRAKÓW” Magazyn Kulturalny, 3/31/1991.
Bibliografia
edytuj- Krakowska, ulica. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 2000, s. 491. ISBN 83-01-13325-2.
- Krakowska, ulica. W: Nazwy ulic Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 81-82. ISBN 83-85579-48-6.
- Praca zbiorowa Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków Warszawa 2007, ISBN 978-83-92298-1