Wacław Bitner (ur. 19 lutego 1893 w Wilnie, zm. 11 grudnia 1981 w Ełku) – polski polityk, adwokat, poseł na Sejm II RP I, II i III kadencji.

Wacław Bitner
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1893
Wilno
Data i miejsce śmierci 11 grudnia 1981
Ełk
Poseł na Sejm I, II, III kadencji (II RP)
Okres od 1922
do 1935
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji
Grobowiec rodziny Bitnerów na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

ŻyciorysEdytuj

Syn generała brygady Ryszarda Bitnera. Ukończył II Gimnazjum w Wilnie. Jako jego uczeń należał do Związku Filaretów oraz Zjednoczenia Młodzieży Polskiej "Wyzwolenie". W latach 1913-1918 studiował prawo na uniwersytetach w Kijowie i Sankt-Petersburgu. Pełnił funkcje prezesa Ogólnoakademickiego Związku Studentów Polskich w Rosji oraz członka zarządu Koła Artystycznego przy Towarzystwie Popierania Polskiego Teatru Ludowego w Petersburgu[1]. Należał do organizatorów polskiego harcerstwa w Petersburgu. W 1917 był głównym pełnomocnikiem w Biurze Pomocy Jeńcom Polskim Polskiego Komitetu Obywatelskiego. Od 1918 prowadził kancelarię adwokacką w Warszawie. W 1920 służył w Wojsku Polskim jako ochotnik w stopniu podporucznika (w Wydziale II Sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego Kraków oraz Oddziale II Sztabu Generalnego WP). Od 1920 zasiadał w Radzie Naczelnej i Zarządzie Głównym Chrześcijańsko-Narodowego Stronnictwa Pracy. Od 1924 był jego wiceprezesem. Współtworzył program tego ugrupowania. Od grudnia 1931 do 1935 był prezesem Zarządu Wojewódzkiego (od 1933 Okręgowego) PSChD w Białymstoku[2]. W Sejmie RP I kadencji reprezentował okręg wyborczy nr 12 (Błonie), w II kadencji - okręg nr 1 (Warszawa), III kadencji - okręg nr 5 (Białystok). W Sejmie I i III kadencji był wiceprezesem Klubu Parlamentarnego Chrześcijańskiej Demokracji[3]. Jako poseł m.in. referował kilkakrotnie budżet Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, brał udział w przygotowywaniu ustaw o reformie rolnej, czasie pracy, ochronie lokatorów oraz zmianie konstytucji (1928). Ostrzegał z trybuny sejmowej przed zagrożeniem dla Polski ze strony Niemiec, np. w przemówieniu Hitler ante portas w 1935[4].

W latach 1922-1937 wykładał na kursach chrześcijańsko-społecznych dla robotników. Pracował jako radca prawny chrześcijańskich związków zawodowych oraz Administracji Gospodarstwa Rolnego i Leśnego Zarządu m.st. Warszawy „Agril”. Reprezentował PSChD na arenie międzynarodowej (Zjazd Działaczy Chrześcijańskich Europy w 1925). Był członkiem komisji Centrolewu zajmującej się projektem zmian ustroju państwowego. W 1931 na wniosek PPS wziął udział jako świadek w procesie brzeskim. W tym samym roku doprowadził do odrzucenia rezolucji zjazdu działaczy chadeckich domagającej się zmiany zachodnich granic Polski na korzyść Niemiec[4]. W 1934 współtworzył powstałe w wyniku rozłamu w PSChD Chrześcijańskie Stronnictwo Ludowe oraz Chrześcijański Klub Ludowy w parlamencie. Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Francji, gdzie służył jako doradca prawny gen. Władysława Sikorskiego oraz organizował pomoc dla żołnierzy polskich przy Konsulacie RP w Tuluzie. Zastępując konsula, w porozumieniu z generałem Louisem Faury'm przygotował ewakuacje ponad 2000 żołnierzy na Wyspy Brytyjskie. Od listopada 1940 do 1941 przebywał w Wielkiej Brytanii. Następnie kierował zorganizowaną przez siebie Polską Katolicką Agencją Prasową w Nowym Jorku. Wrócił do Polski w styczniu 1946. Zabiegał o pomoc materialną w USA jako wiceprzewodniczący Obywatelskiej Ligi Odbudowy Warszawy. Mimo gwarancji uzyskania pożyczki w wysokości 100 mln dolarów amerykańskich (w tym 25 mln dolarów bezzwrotnie), władze PRL odrzuciły tę ofertę[3].

Ponownie pracował jako adwokat (był członkiem Zespołu Adwokackiego nr 8)[5]. W grudniu 1951 został skreślony z listy adwokatów Wojewódzkiej Izby Adwokackiej w Warszawie. Orzeczenie zostało uchylone w kwietniu 1953 po odwołaniu do Wyższej Komisji Weryfikacyjnej przy ministrze sprawiedliwości[3]. Prowadził m.in. sprawę rehabilitacji biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka[4]. W 1957 na forum Rady Adwokackiej w Warszawie zabiegał o tymczasowe zawieszenia w czynnościach zawodowych obrońcy z urzędu w procesach politycznych przed sądami wojskowymi okresu stalinowskiego Mieczysława Maślanki[6]. Ze względu na działalność w nieformalnej grupie warszawskich prawników-katolików (organizacja pielgrzymek, dni skupienia) znajdował się pod obserwacją Wydziału I Departamentu III MSW[5]. W 1972 przeszedł na emeryturę.

Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 229 przed, rząd 2, grób 2)[7].

PublikacjeEdytuj

  • Materiały do bilansu handlowego Litwy i Kurlandii (Piotrogród 1918)
  • Pewniki prawa. Studium o koniecznych zasadach prawa i państwa (Warszawa 1932 [1931])
  • Dramat Drugiej Rzeczypospolitej (wspomnienia, fragmenty opublikowane w "Ładzie" w 1983)
  • Wspólnota ludzkości (nieopublikowane)
  • Początek i koniec Rządu Emigracyjnego (nieopublikowane)

PrzypisyEdytuj

  1. Towarzystwo Popierania Polskiego Teatru Ludowego (TPPTL). polskipetersburg.pl. [dostęp 2019-04-24].
  2. Majecki Henryk. Chrześcijańska Demokracja w województwie białostockim w latach 1918-1935. „Studia Podlaskie”. 3, s. 70, 1991. 
  3. a b c Bitner Wacław. bs.sejm.gov.pl. [dostęp 2019-04-24].
  4. a b c Lisowska Joanna. Adwokat Wacław Bitner. „Palestra”. 9/10 (297/298), s. 114-116, 1982. 
  5. a b Kujawa Wojciech. [http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Przeglad_Archiwalny_Instytutu_Pamieci_Narodowej/Przeglad_Archiwalny_Instytutu_Pamieci_Narodowej-r2010-t3/Przeglad_Archiwalny_Instytutu_Pamieci_Narodowej-r2010-t3-s221-254.pdf Sprawa kryptonim „Pallotyni” : Służba Bezpieczeństwa wobec warszawskiego duszpasterstwa prawników (1960–1965)]. „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej”. 3, s. 233, 2010. 
  6. Zaborski Marcin. „Ludowy” adwokat i obrońca wojskowy. Rzecz o Mieczysławie Maślanko (1903–1986). „Miscellanea Iuridico-Historica”. 14, z. 2, s. 407, 2015. 
  7. https://cmentarze.um.warszawa.pl/pomnik.aspx?pom_id=44896. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-04-24].