Wacław Krzyżanowski (architekt)
Wacław Krzyżanowski (ur. 22 stycznia 1881 w Warszawie, zm. 12 marca 1954 w Krakowie) – profesor, polski architekt okresu międzywojennego, autor projektów licznych gmachów użyteczności publicznej, w tym obiektów sakralnych, także rezydencji prywatnych. Nauczyciel, członek RGO, YMCA, mason (loża masońska: Przesąd zwyciężony)[1].
Data i miejsce urodzenia |
22 stycznia 1881 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
12 marca 1954 |
Miejsce spoczynku |
cmentarz Rakowicki w Krakowie |
Zawód, zajęcie |
Architekt |
Odznaczenia | |
![]() |
Życiorys Edytuj
Syn Mikołaja Krzyżanowskiego i Teofili Kamieńskiej[2]. Córki: Helena[3] i Maria.
W 1904 ukończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej[4]. Studiował także w Paryżu i Wiedniu[4]. W 1935 był członkiem krakowskiej loży wolnomularskiej Przesąd Zwyciężony[5]. Nauczyciel Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie[6]. Członek SARP O. Kraków (do 1938).
Pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera 25-wsch-po prawej Filochowskich)[7].
Ordery i odznaczenia Edytuj
- Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1936)[6]
Realizacje Edytuj
(wybrane realizacje autorstwa Wacława Krzyżanowskiego)
- zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu (1931)[8]
- kościół i plebania w Chmielowie (1923–1926)[9][10]
- kościół pw. św. Stanisława Kostki w Krakowie Dębnikach (1932–1938)[11]
- Akademia Górniczo Hutnicza w Krakowie – gmach A-0 (razem ze Sławomirem Odrzywolskim i Marianem Heitzmanem) (1922–1936)[12][13]
- Gmach YMCA, Kraków ul. Krowoderska 8 (1926)[14]
- Gmach Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie (1931–1939)[15]
- kościół w Brzezinach (1933)[16]
- dawny Szpital Okulistyczny w Witkowicach, Kraków ul. Dożynkowa 61 (1928)[17]
- Willa Kronenbergów, Kraków ul. Kościelna 3 (1928)[18]
- gmach Izby Skarbowej w Krakowie (1921–1925)[19], obecnie znajduje się tam Szpital Specjalistyczny im. J. Dietla
- gmach Związku Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Krakowie (lata 20. XX w.)[19]
- budynek Banku Rolnego, Kraków ul. Dunajewskiego 8 (1938)
-
Dom Pollerów
Kraków ul. Szpitalna 32, 1909. -
Dom Popielów.
Kraków ul. Basztowa 1-2 (ul. Asnyka 1), 1908. -
Gmach Związku Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej
Kraków ul. Krupnicza 29 (ul. Skarbowa 2-4), (1920-1939) -
Gmach Izby Skarbowej
(obecnie Szpital im. J. Dietla)
Kraków ul. Krupnicza 27 (ul. Skarbowa 1), 1921. -
Willa własna Krzyżanowskiego
Kraków ul. Sienkiewicza 25, (1924). -
Gmach YMCA
Kraków ul. Krowoderska 8, (1926). -
Willa Kronenbergów
Kraków ul. Kościelna 3, (1928). -
Szpital Miejski im. G. Narutowicza
Kraków ul. Prądnicka 35-37, (1930). -
Dom Akademicki im. I. Mościckiego (obecnie Hotel „Żaczek”)
Kraków ul. Oleandry 1, (1930). -
Kościół św. Stanisława Kostki
Kraków ul. Konfederacka 6, (1932). -
Budynek dawnego Banku Rolnego.
Kraków ul. Dunajewskiego 8, (1938). -
Gmach główny AGH (budynek A-0).
Kraków, al. Adama Mickiewicza 30, (1921–1936). -
Kamienica.
Kraków, ul. Sobieskiego 10, (1907) -
Witraż w kamienicy przy ul. Sobieskiego 10, (1907)
Źródła Edytuj
- Anita Niedziałek – Działalność architektoniczna Wacława Krzyżanowskiego.
- Ludwik Hass Masoneria polska XX wieku. Losy, loże, ludzie, Wyd. 2, rozsz. i uzup., Kopia, Warszawa 1996, ss. 295. ISBN 83-86290-16-1.
- Praca zbiorowa Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji, Warszawa 2007, ISBN 978-83-9229-8-1
Przypisy Edytuj
- ↑ Krzyżanowski - Genealogia rodziny, herbarz, rodowód
- ↑ Krzyżanowski w Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego, www.sejm-wielki.pl [dostęp 2017-11-27] .
- ↑ Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-27] .
- ↑ a b Album inżynierów i techników w Polsce. T. 1, Cz. 1, Politechnika Lwowska : rys historyczny : informacje., Lwów: Tow. Bratniej Pomocy Stud. Polit. Lwowskiej, 1932, s. 123 .
- ↑ Anna Kargol, Środowisko wolnomularskie w międzywojennym Krakowie, [w:] Ars Regia, 9/15-16, 2006, s. 151.
- ↑ a b M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 469 „za zasługi na polu pracy zawodowej”.
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych, zck-krakow.pl [dostęp 2021-01-30] .
- ↑ www.sandomierskie.com, www.sandomierskie.com [dostęp 2017-11-27] .
- ↑ Diecezja Sandomierska: Instytucje Diecezjalne
- ↑ Powiat Tarnobrzeski, tarnobrzeski.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
- ↑ Kościół św. Stanisława Kostki w Krakowie :: 360 :: Panorama sferyczna, panoramy.zbooy.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
- ↑ http://www.biuletyn.agh.edu.pl/biuletyn_archiwum/biuletyn_pdf_2009/018_019_2009_pdf/39_018_019.pdf
- ↑ Aleje Trzech Wieszczów - Poza głównymi trasami - Kraków Travel. [dostęp 2010-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-12)].
- ↑ http://bc.biblos.pk.edu.pl/bc/resources/ZS/Krakow/GmachPolskiej/pdf/Krakow_GmachPolskiej.pdf.
- ↑ Kongres Kultury Polskiej 2009, www.kongreskultury.pl [dostęp 2017-11-27] .
- ↑ Podkarpackie - Szlaki Architektury Drewnianej
- ↑ dzIV-h - Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Krakowa - BIP MK, www.bip.krakow.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
- ↑ Willa Kronenbergów Kraków - Willa Kronenbergów w Krakowie - Onet.pl
- ↑ a b https://web.archive.org/web/20060919154843/http://www.far.malopolska.zax.pl/pdf/dz200505_01.pdf.