Otwórz menu główne

Wacław Zaleski (poeta)

polski poeta, działacz społeczny, folklorysta

Wacław Michał Zaleski herbu Dołęga, pseudonim Wacław z Oleska (ur. 18 września 1799 w Olesku, zm. 24 lutego 1849 w Wiedniu) – polski folklorysta, poeta, pisarz, krytyk literacki i działacz społeczny, austriacki gubernator Galicji. Wykładowca Uniwersytetu Lwowskiego z zakresu geometrii praktycznej[1]

Wacław Michał Zaleski
Ilustracja
Herb
Dołęga
Gubernator Galicji
Rodzina Zalescy z Otoka herbu Dołęga
Data i miejsce urodzenia 18 września 1799
Olesko
Data i miejsce śmierci 24 lutego 1849
Wiedeń
Ojciec Filip Nereusz Zaleski
Matka Konstancja Marianna hr. Rzewuska I voto Łęska
Żona

Antonina Teresa Bołoz Antoniewicz

Dzieci

Filip, Józef Mieczysław, Antoni

Grobowiec rodzinny Zaleskich we Lwowie

ŻyciorysEdytuj

Pochodził ze szlacheckiej rodziny Zaleskich z Otoka. Po śmierci ojca Filipa Nereusza studiował prawo i filozofię, po czym rozpoczął pracę w galicyjskim gubernium. Jako poeta zadebiutował w wieku 19 lat. Używał pseudonimów Kontraktowy, a następnie Wacław z Oleska. Wydał kilka utworów patriotycznych, m.in. Otucha, Wzbudzenie, Znak, a także trzyaktową tragedię Młody adwokat. Przekładał też dumki ruskie. W 1833 roku wydał we Lwowie Pieśni polskie i ruskie ludu galicyjskiego, zdradzające fascynację słowiańszczyzną i filozofią Herdera. Publikacja ta zyskała wysoką ocenę recenzentów: Augusta Bielowskiego, A. Rościszewskiego i Konstantego Słotwińskiego, wzbudziła też zainteresowanie za granicą (Czechy). W zbiorze tym Zaleski zawarł 1496 pieśni polskich i ruskich oraz 160 melodii zinstrumentowanymi przez Karola Lipińskiego, zapisanych alfabetem łacińskim.

Wacław Zaleski pieśni ruskie uważał za dzieła literatury polskiej, tworzone w ruskiej gwarze języka polskiego[2].

W 1835 poślubił Ormiankę Antoninę Antoniewiczównę, po czym dodał do nazwiska predykat Ritter von na podstawie wywodu szlachectwa od Alek­san­dra Zaleskiego, który był kasztelanem na­kiel­skim (1702). Jego synami byli Filip Zaleski – namiestnik Galicji, oraz Antoni (1842-1866, literat) i Józef Mieczysław (1838 -1899, kawalerzysta, późniejszy c.k.komendant dywizji i marszałek polny porucznik), ożeniony z Martyną Grabianszczanką z Ostapkowców.

W 1841 roku nabył od Wincentego Bołoz Antoniewicza klucz Skwarzawa wraz z Lipnikami, uzyskując w ten sposób prawo zasiadania w Stanach Galicyjskich z wyboru w ramach I kurii wielkiej własności ziemskiej.

Przyczynił się do powstania we Lwowie Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. W listopadzie 1845 mianowany rzeczywistym radcą dworu i kierownikiem referatu krajowego w kancelarii nadwornej w Wiedniu. Był tam również lektorem języka polskiego osiemnastoletniego Franciszka Józefa. 30 lipca 1848 mianowany gubernatorem Galicji. Na stanowisku tym domagał się przywrócenia języka polskiego w szkołach i urzędach, utworzenia Rady Szkolnej Krajowej (obejmującej również uniwersytety), opracowania projektu samorządu z Sejmem Krajowym. Odrzucał wszelkie projekty podziału Galicji według kryterium narodowościowego. We wrześniu 1848 doprowadził do przeprowadzenia w Krakowie wyborów do Rady Miejskiej, co odsunęło od władzy w tym mieście austriacką generalicję. Tuż przed śmiercią, w styczniu 1849 przeniesiony do ministerstwa spraw wewnętrznych w Wiedniu, gdzie zmarł. Był poetą, który przypadkiem został gubernatorem, a nie gubernatorem, który w wolnych chwilach pisał wiersze[3].

Pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Krawczyk: Lwowska Szkoła Geodezyjna. Warszawa: Zespół Historii Geodezji PAN, SGP, 1991, s. 2.
  2. Włodzimierz Mokry – „Ruska Trójca. Karta z dziejów życia literackiego Ukraińców w Palicji w pierwszej połowie XIX wieku”, s. 274.
  3. Waldemar Łazuga, Kalkulować ... Polacy na szczytach c.k. monarchii, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2013, s. 56-60, ISBN 978-83-7785-088-6, OCLC 840315122.

BibliografiaEdytuj

  • Słownik folkloru polskiego, J. Krzyżanowski (red.), Warszawa 1965.
  • K. Ostaszewski-Barański, Wacław Michał Zaleski (1799-1849). Zarys biograficzny, Lwów 1921.