Otwórz menu główne

Wiktor Siergiejewicz Czerokow, ros. Виктор Сергеевич Чероков (ur. 10 października 1907 w Ordubadzie, zm. 28 lutego 1995 w Moskwie) – radziecki i polski dowódca wojskowy, oficer Marynarki Wojennej ZSRR oraz Marynarki Wojennej RP i PRL w stopniu wiceadmirała.

Wiktor Siergiejewicz Czerokow
Виктор Сергеевич Чероков
wiceadmirał POL PMW pagon1 wiceadmiral infobox.svg wiceadmirał
Data i miejsce urodzenia 10 października 1907
Ordubad
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1995
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1926–1972
Siły zbrojne Naval Ensign of the Soviet Union (1950–1991).svg Mar. Woj. ZSRR

 Marynarka Wojenna (PRL)

Jednostki 1 Brygada Kutrów Torpedowych, Ładoska Flotylla Wojskowa, Ryska Baza Morska, Białomorska Flotylla Wojskowa, Flota Bałtycka
Stanowiska dowódca Marynarki Wojennej PRL, szef sztabu – I zastępca dowódcy 4 Floty, szef Katedry Sztuki Operacyjnej Sił Morskich
Główne wojny i bitwy II wojna światowa, blokada Leningradu, operacja wyborska
Odznaczenia
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Uszakowa II stopnia Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia Order Wojny Ojczyźnianej II stopnia Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonej Gwiazdy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Spis treści

WykształcenieEdytuj

Wiktor Siergiejewicz Czerokow urodził się 10 października 1907 w miejscowości Ordubad na terenie dzisiejszej Armenii. W okresie od 1926 do 1930 przebywał w Wyższej Wojskowej Szkole Morskiej w Leningradzie. Po upływie sześciu lat ponownie kształcił się w Leningradzie, tym razem w Akademii Morskiej (1936–1939). Był również absolwentem Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. Klimenta Woroszyłowa, którą ukończył w 1960.

Przebieg służbyEdytuj

Na pierwsze stanowisko służbowe – dowódcy kutra torpedowego typu G-5 – został skierowany do Floty Bałtyckiej. Następnie dowodził grupą kutrów torpedowych, a w latach 1933–1936 był dowódcą dywizjonem kutrów torpedowych. Podczas wojny zimowej (radziecko-fińskiej) zajmował stanowisko dowódcy 1 Brygady Kutrów Torpedowych, jednakże ze względu na oblodzenie Morza Bałtyckiego nie brał bezpośredniego udziału w działaniach wojennych.

Po ataku Niemiec na ZSRR pozostawał przez pewien czas dowódcą 1 Brygady kutrów Torpedowych, a potem dowodził działaniami okrętów artyleryjskich na Newie. W tym okresie uczestniczył w ewakuacji okrętów Floty Bałtyckiej z Tallinna do Leningradu. 13 października 1941 objął dowództwo nad Ładoską Flotyllą Wojenną, z którą prowadził walki o utrzymanie oblężonego Leningradu oraz przełamanie blokady morskiej. W 1943 otrzymał awans na stopień kontradmirała.

Po przełamaniu blokady kierował trałowaniem min na jeziorze Ładoga i rzece Newie, a także operacjami desantowymi w walkach Frontu Karelskiego. Za zasługi przy wypieraniu wojsk niemieckich dowodzone przez niego flotylla została 2 czerwca 1944 odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru. Do 25 września 1944 zajmował się rozformowaniem Ładoskiej Flotylli Wojennej, by później na jej podstawie utworzyć Ryski Morski Rejon Obronny. W 1945 do czasu zakończenia działań wojennych dowodził Wyspowym Morskim Rejonem Obronnym Floty Bałtyckiej. Od 1945 do 1947 był dowódcą Ryskiej Bazy Morskiej, która stanowiła jednostkę Floty Północno-Bałtyckiej. Następnie do 1948 dowodził Białomorską Flotyllą Wojenną.

W 1950 przybył do Polski na wniosek ministra obrony narodowej marsz. Konstantego Rokossowskiego o skierowanie z ZSRR doświadczonego admirała. Od 1 września 1950 do 8 kwietnia 1953 był dowódcą Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej, a po zmianie nazwy państwa w 1952 – Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Kilka miesięcy po objęciu stanowiska przedstawił plany organizacji i rozwoju Marynarki Wojennej oparte na radzieckiej koncepcji tzw. floty fortecznej o wybitnie defensywnym charakterze. Uchwałą Rady Ministrów ZSRR z 6 listopada 1951 został awansowany na stopień wiceadmirała. Był najstarszym stopniem oficerem Marynarki Wojennej ZSRR, który w służył w polskiej Marynarce Wojennej.

W 1953 powrócił do ZSRR by objąć stanowisko szefa sztabu – I zastępcy dowódcy 4 Floty, powstałej w 1947 z Floty Południowo-Bałtyckiej. Po ponownym połączeniu 4 i 8 Floty we Flotę Bałtycką w 1955 został dowódcą Flotylli Wschodnio-Bałtyckiej. W 1957 wyznaczono go do Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. Klimenta Woroszyłowa w Moskwie, gdzie początkowo był szefem Fakultetu Marynarki Wojennej, a w okresie od 1960 do 1970 kierował Katedrą Sztuki Operacyjnej Sił Morskich. 24 listopada 1970 został zwolniony z zawodowej służy wojskowej i przeniesiony do rezerwy, a w 1972 przeszedł w stan spoczynku.

Życie prywatneEdytuj

Był synem Siergieja Wiktorowicza i Xenii Iwanownej. Miał dwoje rodzeństwa. W 1930 ożenił się z lekarką Anną Andrejewną (1911–2003), z którą posiadali trzy córki – Olgę, Walentynę oraz Helenę. Zmarł 28 lutego 1995 w Moskwie. Został pochowany na Cmentarzu Kuncewo. Pośmiertnie otrzymał tytuł honorowego obywatela Nowej Ładogi oraz Sankt Petersburga, gdzie służył podczas II wojny światowej.

Napisał wspomnienia Dla tieba, Leningrad! z okresu Ładoskiej Flotylli Wojennej, które ukazały się w 1978. W 1982 książka ta została przetłumaczona na język polski i wydana pt. Marynarze drogi życia.

OdznaczeniaEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Walter Pater, Admirałowie 1918-2005. Słownik biograficzny., Dowództwo Marynarki Wojennej, Muzeum Marynarki Wojennej, Gdynia 2006, ​ISBN 83-88698-60-5​.
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. I: A-H, Toruń 2010, s. 284–286.