Willa Herbstów w Sopocie

Willa Herbstów – była rezydencja niemieckiej fabrykanckiej rodziny Herbstów (przemysł włókienniczy) z Łodzi w Sopocie, przy ul. Kościuszki 29; znanego, w okresie zamieszkiwania w Sopocie, filantropa i społecznika na rzecz polskiej społeczności miasta[2].

Willa Herbstów
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1257 z 1.12.2005[1]
Ilustracja
Willa Herbstów w Sopocie
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miejscowość Sopot
Adres ul. Kościuszki 29
Typ budynku rezydencja
Styl architektoniczny neorenesansowy
Architekt Wilhelm Lippke, przebudowa w 1896
Carl Kupperschmitt
Heinrich Dunkel
Inwestor Johannes Ick, Edward Herbst
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1878
Ważniejsze przebudowy 1891-1896, 1910
Zniszczono 1945
Odbudowano 1955
Pierwszy właściciel Johannes Ick
Kolejni właściciele rodzina Herbstów (1896-1939)
władze niemieckie (1940-1945)
wojskowa administracja mieszkań
Obecny właściciel osoby prywatne
Położenie na mapie Sopotu
Mapa lokalizacyjna Sopotu
Willa Herbstów
Willa Herbstów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa Herbstów
Willa Herbstów
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Willa Herbstów
Willa Herbstów
Ziemia54°26′22,308″N 18°33′56,988″E/54,439530 18,565830
Dom dla gości Herbstów w Sopocie, obecnie przedszkole

Okres do 1945Edytuj

Powstała w 1896 poprzez rozbudowę przez Edwarda Herbsta wzniesionego w 1878 położonego przy ówczesnej Schulstraße 15, letniskowego domu armatora Johannesa Icka. Architektonicznie nawiązywała do rezydencji Herbstów w łódzkim Księżym Młynie.[3] Początkowo Herbst mieszkał w niej w sezonie letnim, po I wojnie światowej głównie w niej.[4]Edward Herbst zmarł w 1921, zaś rodzina mieszkała w willi do śmierci w 1939 jego żony Matyldy Herbst[5]. W 1940 willa została sprzedana Rzeszy Niemieckiej za sumę 422 500 marek i przekazana wojskowym władzom niemieckim, które prowadziły w niej do 1941 lazaret, i użyczona później gen. piechoty Bodewinowi Keitlowi, młodszemu bratu feldmarszałka Wilhelma Keitla[6].

Okres po 1945Edytuj

Zniszczona w 1945, została odbudowana w 1955, znacznie odbiegając od dotychczasowego kształtu i dbałości konserwatorskiej o detale, gdyż przekształcona w dom wielorodzinny, i przekazana wojskowej administracji mieszkań (14 lokali).

  • Należący do rezydencji park Haffnera (2,6 ha), nazywany dawniej Gajem Królowej Elżbiety, stał się publiczny.
  • Dom gościnny zwany też oficyną z 1896 (proj. Carl Kupperschmitt) zajęło po II wojnie światowej przedszkole.
  • Budynek mieszczący stajnie wraz z mieszkaniami dla służby z 1906 (proj. Adolf Bielefeldt) – zajmowała przez długie lata powojenne Spółdzielnia Rękodzieła Artystycznego "Baltskór" (ul. Kościuszki 33a).
  • Na miejscu szklarni a właściwie oranżerii wraz z prawie 13-metrową palmiarnią (proj. Carl Kupperschmitt), powstał w latach 70. mieszkalny wieżowiec.

Obecnie b. rezydencja jest własnością zamieszkujących ją rodzin.

Na miejscowym cmentarzu znajduje się Kaplica Herbstów (proj. Heinrich Dunkel) z 1925, również znajdująca się pod opieką konserwatorską, odnowiona w 2005.

CiekawostkiEdytuj

  • Wśród gości rezydencji byli m.in.: następca tronu Niemiec Wilhelm Hohenzollern oraz Wojciech Kossak (1913).
  • Miasto uhonorowało w okresie międzywojennym osobę Edwarda Herbsta nazwaniem jego nazwiskiem jednej z ulic - Herbststraße, obecnie ul. Kopernika.
  • Herbst sfinansował budowę w Sopocie hotelu Werminghoff
  • sfinansował również, za dużą podówczas sumę - 7.500 mk, trzy wielkie dzwony do nowopowstającego katolickiego kościoła „Gwiazda Morza”, przy Schulstraße, obecnie ul. Kościuszki[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2018-09-30. [dostęp 24.09.2013].
  2. T. Dobrowolski, W. Fułek: Wchodzić bez pukania, Sopot 2013
  3. Justyna Gibbs: Rezydencja Edwarda Herbsta, [w:] Architektura willi i rezydencji sopockich, projektanci, inwestorzy i użytkownicy w latach 1870-1945, tom 1, Muzeum Sopotu 2017, s. 59
  4. "Gazeta Gdańska" z 26 listopada 1892
  5. Matylda Zofia Herbst (1856-1939) była najstarszą córką Karola Wilhelma Scheiblera, największego i najbogatszego z łódzkich przemysłowców.
  6. 1 marca 1943 został mianowany zastępcą Komendanta Generalnego XX Korpusu Armijnego i dowódcą wojskowym XX Okręgu Wojskowego z siedzibą w Gdańsku
  7. T. Dobrowolski, W. Fułek, op. cit.

BibliografiaEdytuj

  • Marek Sperski: Sopot. Przewodnik, Bryza Gdańsk/Towarzystwo Przyjaciół Sopotu 1998, 219 s., ​ISBN 83-906431-5-4
  • Jerzy Cisłak: Z historii ulicy Tadeusza Kościuszki w Sopocie, Sopot 2001
  • Małgorzata Bucholtz-Todoroska: Sopoccy Zleceniodawcy Adolfa Bielefeldta, [w:] Architekt Adolf Bielefeldt (1876-1934), Muzeum Historyczne Miasta Gdańska i Muzeum Sopotu Gdańsk/Sopot 2003, 182 s.
  • Małgorzata Buchholz-Todoroska: W harmonii murów i ogrodów, Kuryer Sopocki, 3 grudnia 2010, [w:] [1]
  • Tomasz Dobrowolski, Wojciech Fułek: Wchodzić bez pukania, Sopot 2013, 140 s.
  • Justyna Gibbs: Rezydencja Edwarda Herbsta, [w:] Architektura willi i rezydencji sopockich, projektanci, inwestorzy i użytkownicy w latach 1870-1945, tom 1, Muzeum Sopotu 2017, s. 59

Linki zewnętrzneEdytuj