Otwórz menu główne
Grób Wsiewołoda Strażewskiego i jego córki Heleny na Powązkach, Warszawa 22 lipca 2008.

Wsiewołod Strażewski ros. Всеволод Ильич Стражевский (ur. 21 sierpnia 1897 w Wierzbołowie na Suwalszczyźnie, zm. 25 sierpnia 1973 w Warszawie) – Rosjanin, generał porucznik Armii Czerwonej, generał dywizji Ludowego Wojska Polskiego.

Spis treści

BiogramEdytuj

Syn urzędnika celnego Ilji (Eliasza) z Litwy i Luizy z Getwaldów, córki szwedzkiego admirała. W 1914 wraz z rodziną ewakuowany w głąb Rosji, w 1917 ukończył w Surażu seminarium nauczycielskie i pracował jako nauczyciel na terenach Rosji, a później ZSRR. W 1920 ukończył Wyższy Kurs Pedagogiczny w Moskwie. W 1918 zapisał się do RKP(b), ale z powodu szlacheckiego pochodzenia przez 3 lata był kandydatem do partii.

Od 1923 był zawodowym oficerem Armii Czerwonej, gdzie pełnił służbę jako dowódca kompanii 66 pp 29 Dywizji Piechoty. Instruktor polityczny, a w latach 1927–1928 komisarz 86 Pułku Piechoty w tej dywizji. Potem na wyższych stanowiskach służbowych w Sztabie Głównym. Komendant Domu Armii Czerwonej w Smoleńsku, a od 1930 w Rostowie nad Donem. Od 1932 instruktor propagandy w Wydziale Techniczno-Bojowym Sztabu Dowodzenia Wojsk Lotniczych Armii Czerwonej, od 1933 pomocnik szefa Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego Sztabu Głównego Armii Czerwonej. W latach 1935–1938 studiował w Akademii Wojskowej im. Frunzego w Moskwie. W czerwcu 1938 roku aresztowany w ramach wielkiej czystki, ale zwolniony i formalnie przeniesiony do rezerwy. W grudniu 1940 roku powrócił do służby jako wykładowca taktyki na Wyższych Kursach Doskonalenia Szefów Sztabu.

W latach 1941–1944 walczył na frontach: Stalingradzkim, 2 Ukraińskim i 1 Białoruskim, m.in. jako szef sztabu 299 Dywizji Piechoty i 33 Gwardyjskiego Korpusu Piechoty w stopniu pułkownika.

W marcu 1944 roku skierowany został w stopniu podpułkownika do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR: zastępca szefa sztabu Armii Polskiej ds. mobilizacyjnych, potem szef sztabu 1 Armii Wojska Polskiego.

2 listopada 1944 został awansowany na stopień generała majora Armii Czerwonej, a 3 listopada generała brygady przez Krajową Radę Narodową. Od marca 1945 roku pierwszy wiceminister Obrony Narodowej. 9 sierpnia 1945 Krajowa Rada Narodowa mianowała go generałem dywizji. Potem kolejno dowódca Okręgu Wojskowego: III Poznańskiego (1946–1948), I Warszawskiego (1948–1949), IV Śląskiego (1949–1956). Od 1952 do1956 był posłem na Sejm PRL I kadencji.

Był przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w Poznaniu. [1]

28 listopada 1956 roku powrócił do ZSRR, gdzie w marcu 1957 został zdemobilizowany jako "nadmiernie spolszczony" i przeniesiony w stan spoczynku.

W czasie wydarzeń czerwcowych w Poznaniu brał udział w pracach sztabu gen. Popławskiego, w tym w naradzie (godz. 20, 28 czerwca 1956 roku), kiedy to padł rozkaz użycia ciężkiej artylerii w przypadku przedłużania się walk w centrum miasta[2].

Przyjeżdżał często do Polski, gdzie się m. in. leczył. W 1972 osiadł w Polsce na stałe. Interesował się teatrem, kolekcjonował obrazy, grał na skrzypcach i fortepianie, malował, dużo czytał. Zmarł w Warszawie. Pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera B-2-TUJE-21) wraz z córką. Jego żoną była Olga z d. Bova-Bosse (1899–1986), urodzona w Dźwińsku w rodzinie francuskiego pochodzenia, pochowana również na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B6-3).

Wykształcenie wojskoweEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. I, Warszawa 1998, s. 631.
  2. Poznański Czerwiec 1956, Jarosław Maciejewski (red.) i inni, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1981, s. 88, ISBN 83-210-0319-2, OCLC 830201610.
  3. Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 11 maja 1945 za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą. Odznaczenia Generałów Wojska Polskiego przez Prezydium Krajowej Rady Narodowej. „Polska Zbrojna”, s. 1, 12 maja 1945.  Por. Kazimierz Konieczny, Henryk Wiewióra: Karol Świerczewski Walter. Zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, 1971, s. 263.
  4. M.P. z 1947 r. nr 11, poz. 26.
  5. M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43

BibliografiaEdytuj

  • H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Oficyna wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001.
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. III:M-S, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1971.
  • Warszawski Okręg Wojskowy. Historia i współczesność, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1997.