Wyścig Pokoju 1951

4. edycja Wyścigu Pokoju (fr. Course de la Paix) miała miejsce między 30 kwietnia i 9 maja 1951 roku. Wyścig odbywał się na trasie z Pragi do Warszawy i miał długość 1544 km. W klasyfikacji indywidualnej zwyciężył Duńczyk Kaj Allan Olsen. W klasyfikacji drużynowej zwyciężyła drugi raz z rzędu reprezentacja Czechosłowacji. Sędzią głównym wyścigu był Karel Tocl z Czechosłowacji.

Wyścig Pokoju 1951
1950 1952
Data 30 kwietnia-9 maja 1951
Etapów 9
Dystans 1544 km
Czas zwycięzcy 45h 42'47"
Zgłoszenia 71 kolarzy
Ukończyło wyścig 48 kolarzy
Podium
Pierwsze miejsce Dania Kaj Allan Olsen
Drugie miejsce Niemiecka Republika Demokratyczna Lothar Meister
Trzecie miejsce Włochy Alberto Ferri
Pozostałe klasyfikacje
Najwszechstronniejszych {{{najwszechstronniejszych}}}
Drużynowa Czechosłowacja Czechosłowacja

Składy drużynEdytuj

W wyścigu udział wzięło 71 kolarzy, spośród których 48 dotarło do mety w Warszawie. Byli oni członkami 12 zespołów. Po raz pierwszy w wyścigu udział wzięli kolarze z reprezentacji Włoch (rok wcześniej jechali włoscy kolarze w reprezentujący Triest). Reprezentacje Francji, Finlandii i Włoch zostały wystawione przez robotnicze związki sportowe: francuski FSGT, fiński TUL oraz włoski UISP. Wszystkie drużyny składały się z 6 zawodników. Wyjątkiem był zespół Polaków z Francji złożony z pięciu kolarzy. Ciekawostką jest fakt, że w reprezentacji Polski wystartował Władysław Klabiński, który rok wcześniej jechał w barwach Polonii Francuskiej. W wyścigu mogła wystartować zarówno reprezentacja Włoch jak i Triestu, gdyż w tym okresie miasto stanowiło oddzielny twór państwowoprawny Wolne Terytorium Triestu.

  Bułgaria
1 - Milko Dimow
2 - Ilja Krestew
3 - Stepan Iwanow
4 - Dimityr Bobczew
5 - Piere Dimitrow
6 - Dymitr Kolew
  Dania
07 - Benny Hansen
08 - Gunnar Røpke
09 - Kaj Allan Olsen
10 - Wedel Østergaard
11 - Knud Jensen
12 - Hennig Kjær
  Finlandia (TUL)
13 - Veiko-Ihmari Kasslin
14 - O. Arenius
15 - Lennart Makila
16 - Omni Niemi
17 - E. Kaenaho
18 - Sulo Punkinen
  Francja (FSGT)
19 - Raymond Colliot
20 - Eugene Dieudegard
21 - E. Rochart
22 - Maurice Lacroix
23 - Ch. Lobre
24 - Edmund Pierre
 /  Polonia Francuska
25 - Feliks Klabiński
26 - Bronisław Klabiński
27 - Henryk Wesoły
28 - Edward Kulczycki
29 - Stanisław Gnoiński
0
  Włochy (UISP)
31 - Alberto Ferri
32 - Francesco Parisini
33 - A. Ponzin
34 - G. Puppo
35 - E. Bicocca
36 - G. Gori
  Węgry
37 - Janos Ötvös
38 - Jozsef Kiss-Dala
39 - Laszlo Bartusek
40 - Ferenc Kiss
41 - Gyula Sere
42 - Tibor Vida
  NRD
43 - Paul Dinter
44 - Rudi Fensl
45 - Horst Gaede
46 - Lothar Meister
47 - Bernhard Trefflich
48 - Werner Weber
  Rumunia
49 - Marin Niculescu
50 - Ervant Norhadian
51 - Constantin Sandru
52 - Nicolae Maxim
53 - Dumitru Pantazescu
54 - J. Jonita
  Triest (drużyna robotnicza)
55 - Lidio Zanolla
56 - Galiano Donadell
57 - Enrico Sossi
58 - M. Rebulla
59 - L. Spinelli
60 - Giuseppe Bordon
  Polska
61 - Józef Kapiak
62 - Wacław Wójcik
63 - Wacław Wrzesiński
64 - Henryk Hadasik
65 - Władysław Klabiński
66 - Lucjan Pietraszewski
  Czechosłowacja
67 - Jan Veselý
68 - Vlastimil Ružička
69 - Stanislav Svoboda
70 - Zdenek Sramek
71 - Jan Knezourek
72 - Milan Peric


Trasa wyściguEdytuj

4. edycja Wyścigu Pokoju liczyła dziewięć etapów i rozpoczynała się w Pradze, a kończyła w Warszawie. Pierwszych pięć etapów prowadziło przez terytorium Czechosłowacji. Szósty etap rozpoczynał się w Ostrawie i kończył w Katowicach. Pozostałe trzy etapy w całości rozgrywane były na terenie Polski. Najdłuższym etapem był, liczący 222 km, III etap z Czeskich Budziejowic do Brna. Niewiele krótszy był również VIII etap z Wrocławia do Łodzi. Najkrótszym etapem był etap V z Gottwaldova[1] do Ostrawy liczący 127 km.

Kolejne zmiany w regulaminieEdytuj

W 1951 r. zmieniono nieco zasady regulaminu. Od tej pory przewidywał on, że w wyścigu może wziąć udział tylko jedna drużyna z każdego państwa to jest 6 zawodników zgłoszonych imiennie przez zainteresowane Związki Kolarskie lub Organizacje Sportu Robotniczego[2]. Dzięki temu wyścig mógłby zostać uznany przez UCI i wprowadzony do międzynarodowego kalendarza kolarskiego. W dalszym ciągu obowiązywały jednak surowe przepisy dotyczące naprawy roweru i pomocy przy jego naprawie. Dodatkowo ustalono, że poza żółtą koszulką, w której będzie jechał lider indywidualny wyścigu, także kolarze jadący w drużynie, która przewodzi w klasyfikacji drużynowej, będą jechali w białych koszulkach.

Przebieg wyściguEdytuj

4. edycja wyścigu została zdominowana przez Duńczyka Kaja Allana Olsena, którego wspierali koledzy z zespołu Gunnar Røpke i Wedell Østergaard. Żółtą koszulkę lidera wywalczył na III etapie z Czeskich Budziejowic do Brna i utrzymał do mety w Warszawie, wygrywając cały wyścig z przewagą 8'31". Do jego wygranej przyczyniło się również zwycięstwo na VI etapie z Ostrawy do Katowic. Drugie miejsce w klasyfikacji generalnej, co było niespodzianką, zajął reprezentant NRD Lothar Meister.

W klasyfikacji drużynowej po raz drugi z rzędu zwyciężyła reprezentacja Czechosłowacji, której członkowie Vlastimil Ružička i Jan Veselý wygrali w sumie sześć etapów. Drugie miejsce zajęła reprezentacja NRD, minimalnie wyprzedzając Węgrów. Polska została sklasyfikowana na piątym miejscu, a Polonia Francuska na dziewiątym miejscu.

EtapyEdytuj

Etap I dookoła Pragi (165 km)Edytuj

Pierwszy etap 4. edycji okazał się szczęśliwy dla reprezentantów Polski. Niedaleko przed metą od peletonu oderwał się Wacław Wójcik, który postanowił rozstrzygnąć losy etapu samotną ucieczką. Ruszył za nim reprezentant NRD Horst Gaede. Przez jakiś czas uciekali razem, jednak o losie etapu zadecydował przypadek. W pewnym momencie przed prowadzącą dwójkę kolarzy wyskoczył mały piesek. Wójcikowi udało się go ominąć, ale Niemiec nie miał tyle szczęścia i się przewrócił. Polak skorzystał z tej okazji i wygrał etap. Niemiec nie znalazł się nawet w pierwszej dziesiątce. Peleton na metę przyprowadził Francuz E. Rochart, trzecie miejsce zajął inny reprezentant NRD Lothar Meister, a czwarty Duńczyk Kaj Allan Olsen. W klasyfikacji drużynowej pierwszymi liderami wyścigu została reprezentacja Polski.

Klasyfikacja indywidualna na I etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Wacław Wójcik Polska 5h 01'17"
32,9 km/h
2.   E. Rochart Francja + 0'18"
3.   Lothar Meister NRD + 0'18"
4.   Kaj Allan Olsen Dania + 0'18"
5.   Stepan Iwanow Bułgaria + 0'19"
6.   Tibor Vida Węgry + 0'20"
7.   O. Arenius Finlandia + 0'21"
8.   Laszlo Bartusek Węgry + 0'21"
9.   E. Bicocca Włochy + 0'21"
10.   Dimityr Bobczew Bułgaria + 0'21"

Etap II Praga - Czeskie BudziejowiceEdytuj

Drugi etap 4. edycji Wyścigu Pokoju to bardzo dobra jazda Bułgarów. W pierwszej czwórce znalazło się ich trzech, a rozdzielił ich tylko Duńczyk Wedel Østergaard, który przyjechał drugi. Zwycięzcą etapu został Milko Dimow. Trzeci na mecie był Ilja Krestew. Ta trójka osiągnęła przewagę blisko trzech i pół minuty nad kolejnymi kolarzami. Dzięki temu liderem wyścigu został Dimow. Świetna jazda Bułgarów zaowocował prowadzeniem w klasyfikacji drużynowej wyścigu. Milko Dimow został pierwszym Bułgarem, który wygrał etap w Wyścigu Pokoju i pierwszym, który został jego liderem. Dotychczasowy lider wyścigu Wacław Wójcik został sklasyfikowany na miejscach 22-38. ze stratą sześciu minut i dziewiętnastu sekund do zwycięzcy.

Klasyfikacja indywidualna na II etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Milko Dimow Bułgaria 4h 37'21"
36,3 km/h
2.   Wedel Østergaard Dania + 0"
3.   Ilja Krestew Bułgaria + 0'08"
4.   Dymitr Kolew Bułgaria + 3'24"
5.   Jan Knezourek Czechosłowacja + 3'28"
6.   Tibor Vida Węgry + 3'31"
7-10.

Sklasyfikowani ex aequo:

  Vlastimil Ružička (Czechosłowacja)
  Paul Dinter (NRD)
  Kaj Allan Olsen (Dania)
  Władysław Klabiński (Polska)
+ 4'24"

Etap III Czeskie Budziejowice - Brno (222 km)Edytuj

Trzeci, najdłuższy etap 4. edycji Wyścigu Pokoju, jak się później okazało, był bardzo istotny dla ostatecznych wyników wyścigu. Na tym etapie wreszcie uaktywnili się jedni z faworytów do zwycięstwa Czechosłowacy Jan Veselý i Vlastimil Ružička, którzy rozerwali peleton i w takiej właśnie kolejności minęli linię mety, wyprzedzając kolejnych sześciu uczestników ucieczki. Wśród nich znajdował się nowy lider wyścigu Duńczyk Kaj Allan Olsen. Z Polaków bardzo dobrze zaprezentował się debiutujący w wyścigu Henryk Hadasik, który przyjechał w grupie kolarzy, tuż za zwycięzcami i został wiceliderem. W klasyfikacji drużynowej pierwsze miejsce przejęła reprezentacja Czechosłowacji.

Klasyfikacja indywidualna na III etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Jan Veselý Czechosłowacja 6h 41'30"
33,2 km/h
2.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja + 0"
3.   Jozsef Kiss-Dala Węgry + 0'05"
4-6. Sklasyfikowano ex aequo:
  Kaj Allan Olsen (Dania)
  Henryk Hadasik (Polska)
  Giuseppe Bordon (Triest)
+ 0'06"
7-8. Sklasyfikowano ex aequo:
  Alberto Ferri (Włochy)
  Gyula Sere (Węgry)
+ 0'07"
9.   Lothar Meister NRD + 0'31"
10.   Constantin Sandru Rumunia + 0'50"

Etap IV Brno - Gottwaldov (140 km)Edytuj

Czwarty etap 4. edycji wyścigu pokoju zakończył się finiszem dużej grupy. Najszybszym był tym razem Vlastimil Ružička z Czechosłowacji, a na kolejnych miejscach sklasyfikowano całą grupę zawodników. Lider wyścigu Duńczyk Kaj Allan Olsen jechał czujnie i pilnował obydwu kolarzy z Czechosłowacji i ukończył etap w tym samym czasie co zwycięzca. Niestety, dla polskich kibiców, po tym etapie pozycję wicelidera stracił Henryk Hadasik, który zajął 26. miejsce i stracił blisko minutę do zwycięzcy. Spowodowało to spadek w klasyfikacji generalnej na szóstą pozycję. W klasyfikacji drużynowej na czele swoje miejsce utrzymała Czechosłowacja.

Klasyfikacja indywidualna na IV etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja 4h 04'26"
34,4 km/h
2-9. Sklasyfikowano ex aequo:
  Jan Veselý (Czechosłowacja)
  Alberto Ferri (Włochy)
  Stepan Iwanow (Bułgraia)
  Rudi Fensl (NRD)
  Wedel Østergaard (Dania)
  Kaj Allan Olsen (Dania)
  Milko Dimow (Bułgraia)
  Wacław Wrzesiński (Polska)
+ 0"

Etap V Gottwaldov - Ostrawa (115 km)Edytuj

Najkrótszy etap 4. edycji Wyścigu Pokoju zakończył się podobnie jak poprzedni finiszem z dużej około dwudziestoosobowej grupy kolarzy. Ponownie zwyciężył reprezentant Czechosłowacji Vlastimil Ružička Tuż za nim uplasowali się, jego rodak Jan Veselý i Duńczyk Kaj Allan Olsen, który pilnował swojej pozycji lidera wyścigu. W głównej grupie ze zwycięzcą przyjechało dwóch reprezentantów Polski Wacław Wrzesiński i Wacław Wójcik. W klasyfikacji drużynowej liderem była nadal reprezentacja Czechosłowacji.

Klasyfikacja indywidualna na V etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja 3h 37'45"
31,7 km/h
2-5. Sklasyfikowano ex aequo:
  Jan Veselý (Czechosłowacja)
  Kaj Allan Olsen (Dania)
  Janos Ötvös (Węgry)
  Giuseppe Bordon (Triest)
+ 0"
6-19. Sklasyfikowano 14 kolarzy
m.in. Wacława Wrzesińskiego
i Wacława Wójcika
+ 0'01"

Etap VI Ostrawa - Katowice (179 km)Edytuj

Szósty etap, rozgrywany po dniu przerwy, przypieczętował triumf Kaja Allana Olsena w klasyfikacji generalnej 4. edycji Wyścigu Pokoju. Duńczyk zdecydował się na atak, a jego tempo wytrzymali początkowo tylko Lothar Meister z NRD i Ch. Lobre z Francji. Ostatecznie Olsen wygrał etap z przewagą dziesięciu sekund nad Niemcem. Francuz przyjechał trzeci tracąc blisko dwie i pół minuty. Kolejne miejsce zajęło czterech reprezentantów Czechosłowacji, którzy pomimo podejmowanych prób kontrataku stracili do Olsena ponad sześć minut. Razem z nimi w grupie przyjechało jeszcze siedmiu kolarzy, a wśród nich Polak Henryk Hadasik. W klasyfikacji drużynowej prowadzenie utrzymała Czechosłowacja.

Klasyfikacja indywidualna na VI etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Kaj Allan Olsen Dania 5h 47'23"
30,9 km/h
2.   Lothar Meister NRD + 0'10"
3.   Ch. Lobre Francja + 2'24"
4-7. Sklasyfikowano ex aequo:
  Vlastimil Ružička (Czechosłowacja)
  Milan Peric (Czechosłowacja)
  Jan Veselý (Czechosłowacja)
  Stanislav Svoboda (Czechosłowacja)
+ 6'15"
8.   Henryk Hadasik Polska + 6'16"
9-14. Sklasyfikowano ex aequo:
  Bernhard Trefflich (NRD)
  Paul Dinter (NRD)
  Alberto Ferri (Włochy)
  Gyula Sere (Węgry)
  Jozsef Kiss-Dala (Węgry)
  Wedel Østergaard (Dania)
+ 6'17"

Etap VII Katowice - Wrocław (185 km)Edytuj

Po tryumfie Kaja Allana Olsena na szóstym etapie losy zwycięstwa w wyścigu wydawały się rozstrzygnięte. Siódmy etap zakończył się finiszem dużej grupy i po raz kolejny w tej edycji wyścigu najszybszy okazał się reprezentant Czechosłowacji. Tym razem był to Jan Veselý, dla którego było to drugie zwycięstwo etapowe w tym Wyścigu Pokoju. 60 tysięcy polskich kibiców zgromadzonych na mecie we Wrocławiu ucieszył Wacław Wrzesiński, który zajął drugie miejsce. W klasyfikacji drużynowej liderami niezmiennie byli Czechosłowacy.

Klasyfikacja indywidualna na VII etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Jan Veselý Czechosłowacja 5h 26'56"
34,0 km/h
2.   Wacław Wrzesiński Polska + 0"
3-6. Sklasyfikowano ex aequo:
  Kaj Allan Olsen (Dania)
  Vlastimil Ružička (Czechosłowacja)
  Werner Weber (NRD)
  Wedel Østergaard (Dania)
+ 0"
7.   Jozsef Kiss-Dala Węgry + 0'01"
8.   Władysław Klabiński Polska + 0'02"
9-35. Sklasyfikowano 27 zawodników + 0'02"

Etap VIII Wrocław - Łódź (218 km)Edytuj

Drugi najdłuższy etap 4. edycji Wyścigu Pokoju podobnie jak poprzedni zakończył się finiszem dużej grupy. I po raz kolejny swoją klasę w tym wyścigu potwierdzili reprezentanci Czechosłowacji. Trzecie etapowe zwycięstwo odniósł Vlastimil Ružička wyprzedzając Włocha Francesco Parisiniego. Jednak lider wyścigu Duńczyk Kaj Allan Olsen pilnował swoje pozycji i zakończył etap w pierwszej dziesiątce. Czechosłowacy potwierdzili swoją dominację w klasyfikacji drużynowej wyścigu.

Klasyfikacja indywidualna na VIII etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja 6h 54'03"
31,6 km/h
2.   Francesco Parisini Włochy + 0"
3.   Jan Veselý Czechosłowacja + 0"
4.   Stanislav Svoboda Czechosłowacja + 0'01"
5.   Lothar Meister NRD + 0'01"
6-8. Sklasyfikowano ex aequo:
  Wacław Wrzesiński (Polska)
  Gunnar Røpke (Dania)
  Kaj Allan Olsen (Dania)
+ 0'03"
9-10. Sklasyfikowano ex aequo:
  Giuseppe Bordon (Triest)
  Wedel Østergard (Dania)
+ 0'04"

Etap IX Łódź - Warszawa (143 km)Edytuj

Ostatni etap 4. edycji Wyścigu Pokoju zakończył się finiszem głównej grupy. I podobnie jak na poprzednim etapie zwycięzcą okazał się reprezentant Czechosłowacji Vlastimil Ružička. Mimo wszystko etap ten miał swoją dramaturgię. Niedaleko przed Warszawą w kraksie uczestniczył lider wyścigu Duńczyk Kaj Allan Olsen. Jednak otrzymał jedyną dozwoloną pomoc tzn. jego kolega z drużyny Wedel Østergaard oddał mu swój rower, dzięki czemu lider spokojnie dowiózł zwycięstwo w całym wyścigu do mety. Tryumf Ružički przypieczętował zwycięstwo reprezentacji Czechosłowacji w klasyfikacji drużynowej wyścigu. Na ostatnim etapie z niezłej strony pokazali się polscy kolarze, których trzech znalazło się w czołowej dziesiątce na mecie. W ogólnej ocenie jednak występ reprezentacji Polski nie był udany, gdyż najlepszy z Polaków Henryk Hadasik znalazł się poza czołową dziesiątką w klasyfikacji generalnej (na 11. miejscu).

Klasyfikacja indywidualna na IX etapie
Zawodnik Drużyna Czas
1.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja 3h 28'00"
41,3 km/h
2.   Gunnar Røpke Dania + 0"
3.   Wacław Wrzesiński Polska + 0"
4.   Władysław Klabiński Polska + 0'03"
5.   Milko Dimow Bułgaria + 0'04"
6.   Milan Peric Czechosłowacja + 0'04"
7.   Kaj Allan Olsen Dania + 0'05"
8.   Alberto Ferri Włochy + 0'05"
9.   Jan Veselý Czechosłowacja + 0'05"
10.   Henryk Hadasik Polska + 0'06"

Etapy podsumowanieEdytuj

Etap Data Start - meta Długość (km) Zwycięzca etapu Czas
Średnia prędkość
Lider Lider
drużynowy wyścigu
I etap 30 kwietnia dookoła Pragi 165 km   Wacław Wójcik 5h 01'17"
32,9 km/h
  Wacław Wójcik   Polska
II etap 1 maja Praga - Czeskie Budziejowice 167 km   Milko Dimow 4h 37'21"
36,3 km/h
  Milko Dimow   Bułgaria
III etap 2 maja Czeskie Budziejowice - Brno 222 km   Jan Veselý 6h 41'30"
33,2 km/h
  Kaj Allan Olsen   Czechosłowacja
IV etap 3 maja Brno - Gottwaldov 140 km   Vlastimil Ružička 4h 04'26"
34,4 km/h
V etap 4 maja Gottwaldov - Ostrawa 127 km   Vlastimil Ružička 3h 37'45"
31,7 km/h
VI etap 6 maja Ostrawa - Katowice 180 km   Kaj Allan Olsen 5h 47'23"
30,9 km/h
VII etap 7 maja Katowice - Wrocław 188 km   Jan Veselý 5h 26'56"
34,0 km/h
VIII etap 8 maja Wrocław - Łódź 217 km   Vlastimil Ružička 6h 54'03"
31,6 km/h
IX etap 9 maja Łódź - Warszawa 140 km   Vlastimil Ružička 3h 28'00"
41,3 km/h

Końcowa klasyfikacja generalnaEdytuj

Klasyfikacja indywidualnaEdytuj

Poz. Zawodnik Drużyna Czas
(śr. prędkość)
1.   Kaj Allan Olsen Dania 45h 42'47"
33,6 km/h
2.   Lothar Meister NRD + 8'31"
3.   Alberto Ferri Włochy + 9'12"
4.   Josef Kiss-Dala Węgry + 9'26"
5.   Gyula Sere Węgry + 11'46"
6.   Milko Dimow Bułgaria + 13'27"
7.   Constantin Sandru Rumunia + 13'50"
8.   Ch. Lobre Francja + 15'08"
9.   Jan Veselý Czechosłowacja + 15'29"
10.   Vlastimil Ružička Czechosłowacja + 17'08"
11.   Henryk Hadasik Polska + 19'55"
...
13.   Wacław Wójcik Polska + 23'29"
21.   Wacław Wrzesiński Polska + 50'59"
29.   Władysław Klabiński Polska + 1h 08'48"
33.  /  Stanisław Gnoiński Polonia Francuska + 1h 14'43"
37.   Józef Kapiak Polska + 1h 26'19"
40.  /  Edward Kulczycki Polonia Francuska + 1h 33'23"
45.  /  Henryk Wesoły Polonia Francuska + 2h 33'06"
46.  /  Feliks Klabiński Polonia Francuska + 2h 33'46"

Klasyfikacja drużynowaEdytuj

Poz. Drużyna Czas
1. Czechosłowacja 137h 42'10"
2. NRD + 12'06"
3. Węgry + 12'17"
4. Bułgaria + 27'28"
5. Polska + 29'08"
6. Rumunia + 52'34"
7. Dania + 1h 15'02"
8. Włochy + 2h 05'37"
9. Polonia Francuska + 3h 10'01"
10. Finlandia + 3h 47'52"
nieklasyfikowane: Francja, Triest

PrzypisyEdytuj

  1. Od 1 stycznia 1949 r. do 31 grudnia 1989 r. miasto Zlin w Czechach nosiło nazwę Gottwaldov na cześć komunistycznego prezydenta Klementa Gottwalda.
  2. Bogdan Tuszyński: Wyścig Pokoju 1948-1988. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo "Sport i Turystyka", 1989, s. 57. ISBN 83-217-2662-3.

BibliografiaEdytuj