Otwórz menu główne

Zadni Mnich (słow. Druhý Mních, Zadný Mních, niem. Mönch II, Hinterer Mönch, węg. Barát II, Hátsó-Barát) – szczyt w grani głównej Tatr Wysokich o wysokości 2172 m. Jako jedyny z trzech Mnichów (pozostałe to Mnich i Żabi Mnich) nie jest widoczny znad Morskiego Oka (zasłania go Mnich), ale widać go np. z drogi nad Morskie Oko, z byłego parkingu na polanie Włosienica[1].

Zadni Mnich
Ilustracja
Płyty północnej ściany
Państwo  Polska
 Słowacja
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2172 m n.p.m.
Pierwsze wejście 13 września 1904
Janusz Chmielowski, Klemens Bachleda
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Zadni Mnich
Zadni Mnich
Ziemia49°11′22″N 20°03′00″E/49,189444 20,050000

Ma kształt skalnej igły i jest jednym z bardziej charakterystycznych szczytów Tatr Polskich. Władysław Cywiński uważa go za turnię[2] . Wznosi się pomiędzy Cubryną (2376 m) a Ciemnosmreczyńską Turnią (2142 m), na granicy polsko-słowackiej. Od Cubryny oddziela go Przełączka pod Zadnim Mnichem (2135 m), a od Ciemnosmreczyńskiej Turni Ciemnosmreczyńska Przełączka (ok. 2115 m). Od południa wznosi się nad Doliną Piarżystą, od północy nad Doliną za Mnichem[3]. Północna ściana opadająca na Zadni Mnichowy Upłaz ma około 100 m wysokości. Na Przełączkę pod Zadnim Mnichem grań opada 30-metrowym uskokiem, który przy zejściu wymaga zjazdu na linie, zaś przy wejściu jest jednym z najtrudniejszych (VI) punktów grani głównej Tatr[4].

W XIX wieku turnię nazywano Cukrową Skałą lub Głową Cukru. Żartobliwe nazwy juhaskie to: Organista, Mnichowa Baba, Mniszka. Nazwa rozpowszechniona na początku XX wieku to Mnich II czy Mnich Drugi. Obecną nazwę wprowadził Gyula Komarnicki (1909 r.), a w wersji polskiej – Mieczysław Świerz (1919 r.)[5].

Zadni Mnich od północy

Z rzadkich roślin u podnóży Zadniego Mnicha występują bylica skalna i warzucha tatrzańska – gatunki w Polsce występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach[6].

W 1922 r. Wiktor Biegański kręcił na Zadnim Mnichu odcinek tatrzańskiego filmu Otchłań pokuty[1].

Historia zdobyciaEdytuj

Pierwsze wejście:

Drogi wspinaczkoweEdytuj

Przez Zadni Mnich nie prowadzi żaden szlak turystyczny, znajduje się on jednak w rejonie udostępnionym do wspinaczki dla taterników. W. Cywiński o Zadnim Mnichu pisze: Turnia piękna, lita, urwista … Ze względu jednak na krótkość dróg wspinaczkowych ostatnio taternicy zwykle pokonują jednego dnia kilka dróg. Wykaz dróg:

  • Z Ciemnosmreczyńskiej Przełączki. Jest to najłatwiejsze wejście. W zależności od wariantu I lub II w skali UIAA, czas przejścia 15 min,
  • Prawym filarem; III, 1 h. 15 min,
  • Kominem Głazków; V, 2 h,
  • Kompleks Stolicy; VII+/VIII–VI.2/VI.2+, 1h,
  • Droga Gromka; VI+–VIII, 1 h,
  • Prawą częścią ściany („Masowanie Kompleksów”); VII+/VIII, 30 min,
  • Droga Mroza; VII-, 4h,
  • Droga Motyki; V, jedno miejsce VI-, 1h,
  • Lewą częścią pd.-wsch. ściany i pd. krawędzią (droga Orłowskiego); VI, 1 h,
  • Prawą krawędzią ściany (droga Janowskiego); V+, 1h,
  • Prawym skrajem ściany (droga Nyki); VI, 1h,
  • Środkiem pd.-zach. Ściany (Wakacje w Tybecie); VII, 30 min,
  • Lewą częścią pd.-zach. Ściany; V, 1 h[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-7104-009-1
  2. a b Władysław Cywiński, Tatry. Przewodnik szczegółowy. Tom 8. Cubryna, Poronin: Wyd. Górskie, 2001, ​ISBN 83-7104-026-1
  3. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska, Bedeker tatrzański, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ​ISBN 83-01-13184-5
  4. a b Witold Henryk Paryski, Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem, Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1951
  5. Józef Nyka, Skąd te nazwy? Zadni Mnich, 2001 [dostęp 2010-02-06].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.