Zobacz też: Stanisław Skibniewski, pseudonim Cubryna.

Cubryna (niem. Fichtentalspitze, słow. Čubrina, węg. Csubrina[1]) – szczyt o wysokości 2376 m w głównej grani Tatr. Wznosi się w niej pomiędzy Hińczową Przełęczą (2323 m) oddzielającą go od Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego i Przełączką pod Zadnim Mnichem (ok. 2135 m) oddzielającą go od Zadniego Mnicha. Jest jednym z najwyższych szczytów w Polsce (szósty co do wysokości)[2].

Cubryna
Ilustracja
Widok na masyw Cubryny znad Morskiego Oka
Państwo  Polska
 Słowacja
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2376 m n.p.m.
Wybitność 53 m
Pierwsze wejście 1884
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Cubryna
Cubryna
Ziemia49°11′17″N 20°03′13″E/49,188056 20,053611

TopografiaEdytuj

Od głównego szczytu Cubryny w kierunku południowo-zachodnim (teren Słowacji), odchodzi boczna grań (długości ok. 10 km), która kończy się Krywaniem (tzw. główna grań odnogi Krywania). W tej grani, najbliżej szczytu Cubryny, znajduje się Cubryńska Przełączka (Čubrinská štrbina)[3]. Około 50 m na wschód od głównego szczytu Cubryny znajduje się Cubryński Zwornik. Około 100 m poniżej niego grań rozgałęzia się. W lewym orograficznie odgałęzieniu znajduje się turnia Żelazko, w prawym i niżej Turnia Zwornikowa[2]. Grzegorz Głazek wyróżnia jeszcze w masywie Cubryny Cubryńską Strażnicę (2335 m), która według niego jest najwyższym szczytem znajdującym się w całości w Polsce[4]. Nie wiadomo jednak, o którą turnię chodzi, w szczegółowym opracowaniu W. Cywińskiego „Tatry. 8 tom. Cubryna” brak takiej turni[2].

W kierunku Morskiego Oka z Cubryny schodzą cztery pochyłe i piarżyste tarasy o urwistych brzegach:

Opis szczytuEdytuj

Wierzchołek Cubryny jest mocno „postrzępiony”, stąd dawna nazwa szczytu Cubryna, Czubryna lub Czubrzyna (od słowa czupryna). Przez jakiś czas używano formy Czubryna i Czupryna, nie przyjęły się jednak, taternicy woleli ludową nazwę Cubryna[5].

Cubryna jest punktem europejskiego działu wód i miejscem styku trzech krain: Podhala, Liptowa i Spiszu. U podnóża grzbietów górskich zbiegających się na Cubrynie leżą trzy doliny tatrzańskie: Rybiego Potoku, Mięguszowiecka (Mengusovská dolina) i Ciemnosmreczyńska (Temnosmrečinská dolina) stanowiąca najwyższe piętro Doliny Koprowej (Kôprová dolina)[6].

Z rzadkich gatunków roślin stwierdzono występowanie m. in. mietlicy alpejskiej, skalnicy odgiętolistnej, bylicy skalnej, ukwapu karpackiego i warzuchy tatrzańskiej. Są to gatunki, które w Polsce występują tylko w Tatrach i to w niewielu tylko miejscach[7].

Poniżej Małej Galerii Cubryńskiej znajdują się trzy jaskinie: Cubryńska Dziura I, Cubryńska Dziura II i Cubryńska Dziura III[8].

TaternictwoEdytuj

Pierwsze wejście na szczyt:

  • latem – Karol Potkański oraz przewodnicy tatrzańscy Kazimierz Bednarz, Jan Fedra, 6 września 1884 r.,
  • zimą – István Laufer, E. Maurer, 24 marca 1913 r.

Na Cubrynę nie prowadzi żaden szlak turystyczny, wchodzą na nią jednak taternicy. Najłatwiejsza droga na Cubrynę nie przedstawia dużych trudności technicznych, ale jest nieco zawikłana. Ponieważ nie prowadzą na nią szlaki turystyczne, wymagana jest dobra znajomość topografii i orientacja w terenie[3]. Taternicy częściej wspinają się na Cubrynie zimą, niż latem. Poważnym problemem jest bezpieczne schodzenie z wierzchołka w warunkach zagrożenia lawinowego. Schodzenie przez Wielką i Małą Galerię Cubryńską jest wówczas niebezpieczne. Według Władysława Cywińskiego bezpieczniejsze jest schodzenie zachodnią granią i zjazd na Przełączkę pod Zadnim Mnichem, a najlepiej – cztery zjazdy na Zadnią Galerię Cubryńską i powrót Doliną za Mnichem[2].

 
U góry: Mięguszowiecki Szczyt Wielki i Cubryna (po prawej)
 
Widok z Zaworów
 
Opisany masyw Cubryny
 
Mięguszowiecki Szczyt Wielki i Cubryna od północnego zachodu
 
Mnich, Mięguszowiecki Szczyt i Cubryna

PrzypisyEdytuj

  1. Tatry Wysokie. Czterojęzyczny słownik nazw geograficznych [dostęp 2020-01-23] [zarchiwizowane z adresu 2006-09-24].
  2. a b c d e Władysław Cywiński, Tatry. Przewodnik szczegółowy. Tom 8. Cubryna, Poronin: Wyd. Górskie, 2001, ​ISBN 83-7104-026-1
  3. a b c Witold Henryk, Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część VI. Cubryna – Żabia Turnia Mięguszowiecka, Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1952
  4. Cubryńska Strażnica najwyższym szczytem leżącym w całości na terenie Polski ? [dostęp 2020-01-27].
  5. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-71-04-009-1
  6. Tatry Wysokie i Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000, Warszawa, Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06, ​ISBN 83-87873-26-8
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  8. Jaskinie Polski, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2016-10-13].