Zasław (Zagórz)

Zasław (dawniej Zaosławie, Zasławie) – dawna wieś nad Osławą, obecnie część składowa Zagórza tworząca dwa osiedla administracyjne miasta: Zasław Bloki i Zasław za Torami.

Zasław
Część miasta Zagórza
Ilustracja
Kościół dojazdowy pw. Miłosierdzia Bożego
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Miasto Zagórz
SIMC 0954024
Tablice rejestracyjne RSA
Położenie na mapie Zagórza
Mapa konturowa Zagórza, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Zasław”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Zasław”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Zasław”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Zasław”
Położenie na mapie gminy Zagórz
Mapa konturowa gminy Zagórz, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Zasław”
Ziemia49°31′29″N 22°16′33″E/49,524722 22,275833
Portal Polska

HistoriaEdytuj

Wieś jest położona w pobliżu ujścia rzeki Osławy do Sanu[1]. Nazwa wsi wywodzi się od faktu, że jest położona za rzeką Osława[2]. Była też określana jako Zaosławie[3], Zasławie. Zgodnie powtarzanym jeszcze przed 1939 miejscowym podaniem „Woda Zasław przyniosła i woda go zabierze[2].

Na przestrzeni lat w Zasławiu osiedli się mieszkańcy Zagórza oraz innych pobliskich miejscowości Wielopola i Doliny[2]. We wsi wykształcił się przysiółek Kocaby, której nazwa wywodzi się o nazwiska pierwszych mieszkańców tego rejonu[2].

Przez wiele lat Zasław był własnością rodziny Łępkowskich[2]. W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zasławie był Karol Łępkowski[4]. Pod koniec XIX wieku właścicielem tabularnym dóbr we wsi był Maksymilian Łepkowski[5][6]. Na początku XX wieku Artur Goldhammer posiadał we wsi obszar 361,3 ha, a Karol Łepkowski 234,8[7][8].

W 1906 w Zasławiu rodzina Łepkowskich założyła cegielnię, w 1947 przejęła ją Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”, w 1955 Zakłady Przemysłu Terenowego w Sanoku, w 1974 Rzeszowskie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej, a w latach 90 XX w. przedsiębiorcy prywatni.

Według stanu z 1936 w Zasław liczył 600 mieszkańców[1]. Spośród nich 507 to grekokatolicy, 80 to wyznawcy obrządku rzymskokatolickiego, a 13 było wyznawcami religii mojżeszowej[1]. Mieszkańcy wsi byli wtedy w większości rolnikami małorolnymi, zarobnikami i robotnikami kolejowymi, natomiast jedną rodzinę stanowili ziemianie[1]. Przed 1939 w Zasławiu zamieszkiwali Polacy, Rusini (Łemkowie, Ukraińcy), Żydzi[1]. W tym czasie przyjęło się, że mieszkający w dolnej części wsi byli określani jako „Dołyńślańci”, a górnej jako „Horyślańci”[1].

W drugiej połowie lat 30 XX wieku przy drodze wiodącej od Zagórza istniały ruiny zabudowań nieukończonej fabryki celulozy i papieru[9]. Przed 1939 we wsi istniała szkoła[10].

W okresie II wojny światowej na terenie wsi znajdował się przejściowy obóz koncentracyjny Zwangsarbeitslager Zaslaw dla ludności żydowskiej, w którym zginęło ponad 10 000 Żydów. Po wojnie ustanowiono tam upamiętnienia. Istnieją także pozostałości po sowieckich bunkrach granicznych z II wojny światowej (tzw. Linia Mołotowa).

W latach 1972-1977 Zasław znajdował się w granicach administracyjnych "wielkiego" Sanoka jako osiedle.

W Zasławiu znajduje się Kościół dojazdowy pw. Miłosierdzia Bożego.

ZabytkiEdytuj

Dwór rodu Zasławskich (obecnie w ruinie). W okresie II wojny światowej w konspirację zaangażowała się mieszkająca we dworze Olga Sulimirska, udzielając pomocy uciekinierom obozowym. W dworze były wytwarzane płótna do snopowiązałek, wata izolacyjna i działała tapicernia. W późniejszych latach działała tam Spółdzielnia Inwalidów „Spójnia” z Sanoka

PrzemysłEdytuj

Na początku lat 50 XX w. w zabudowaniach byłej fabryki celulozy stworzono produkcję przyczep Sanockiej Fabryki Autobusów Autosan, później pod nazwą Zakład Budowy Przyczep i Naczep w Zasławiu, obecnie funkcjonujący w Andrychowie jako Zasław TSS. Był największym producentem przyczep w kraju oraz współpracował z włoskim producentem „Piacenza”. W 1991 zakład został usamodzielniony w odrębną spółkę, a w 1994 podzielony na Zakład Przyczep i Naczep oraz Zakład Mechaniczny. Na terenie przemysłowym powstały inne podmioty, m.in. Zakład Usług Przemysłowych.

Urodzeni w ZasławiuEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj