Zawój

wieś w województwie podkarpackim

Zawój – nieistniejąca obecnie wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna w Bieszczadach[1][2]. Leży na lewym brzegu rzeki Wetlinki, u stóp wzniesienia Pereszliba.

Artykuł

49°15′20″N 22°26′34″E

- błąd

39 m

WD

49°17'N, 22°26'E

- błąd

19319 m

Odległość

1422 m

Zawój
wieś
Ilustracja
Zawój - panorama
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

leski

Gmina

Cisna

Liczba ludności 

0

Strefa numeracyjna

13

Tablice rejestracyjne

RLS

SIMC

1065295[1]

Położenie na mapie gminy Cisna
Mapa konturowa gminy Cisna, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Zawój”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Zawój”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Zawój”
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa konturowa powiatu leskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Zawój”
Ziemia49°15′20″N 22°26′34″E/49,255556 22,442778
Ruiny spalonej w latach 40. XX w. wsi Zawój. Stan w 1968

Lokowana na prawie wołoskim w dobrach Balów z Hoczwi. Najstarsza wzmianka o wsi pochodzi z 1552, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[3]. Podczas najazdu szwedzkiego prawie całkowicie zniszczona (ocalał 1 dom). Odradzała się powoli. W połowie XIX wieku właścicielką posiadłości tabularnej Zawoj była Sabina Krajewska[4]. W 1899 rozparcelowana posiadłość dworska (401 ha. powierzchni) należała do Hrycia Solana. Jako jedyna wieś w Bieszczadach stanowiła własność gromady włościańskiej.

W 1860 wzniesiono w Zawoju filialną cerkiew pw. św. Michała Archanioła, należącą do parafii w Jaworcu i spaloną przez LWP w 1947[5]. W 1880 wieś liczyła 25 domów i 178 mieszkańców. Była wsią z przewagą wyznawców religii rzymskokatolickiej (147 rzym., 24 grek., 7 mojż.).

W 1943 wieś liczyła 284 mieszkańców. Po 1945 (m.in. wskutek wysiedleń) Zawój stał się wsią wymarłą. Do naszych czasów zachował się niewielki cmentarz z dwoma nagrobkami oraz lipą o obwodzie 6 m. W 2004 poświęcono tu pamiątkowy krzyż.

Na miejscu dawnej osady, przy starej drodze prowadzącej do brodu na Wetlince, znajduje się schron przeciwdeszczowy, a przy nim tablica zawierająca skróconą historię wsi.

Przez Zawój przebiega otwarta 14 czerwca 2012 ścieżka historyczna "Bieszczady Odnalezione", wiodąca po nieistniejących już wsiach Jaworzec, Łuh i Zawój. Na jej trasie znajdują się dwujęzyczne tablice (w języku polskim i ukraińskim)[6], wskazujące granice wsi, miejsca po cerkwiach, cmentarze, studnie z odtworzonymi cembrowinami i żurawiami (widoczne wzdłuż drogi z Polanek do Kalnicy) oraz piwnice dawnych domostw, a także zebrane przez Stowarzyszenie Rozwoju Wetliny i Okolic relacje dawnych mieszkańców tych wsi, przymusowo wysiedlonych w latach 1945-1947. Wytyczenie ścieżki historycznej miało na celu ocalenie od zapomnienia ostatnich śladów dawnych mieszkańców (Ukraińców, Polaków i Żydów) oraz uczczenie pamięci wszystkich, którzy musieli opuścić swoje domostwa wiosną 1947 roku[7].

PrzypisyEdytuj

  1. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  2. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  4. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 260.
  5. Odkrywanie zapomnianych Bieszczadów
  6. Krzysztof Potaczała Bieszczady Odnalezione, "Głos Lasu" nr 10(507)/2012
  7. Ścieżka historyczna "Bieszczady Odnalezione" została oficjalnie otwarta. [dostęp 2016-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-13)].

Linki zewnętrzneEdytuj