Zawidz Kościelny

wieś w województwie mazowieckim
Ten artykuł dotyczy siedziby gminy. Zobacz też: Zawidz Mały.

Zawidz Kościelnywieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Zawidz[4][5]. Przez Zawidz przechodzi linia kolejowa SierpcNasielsk z przystankami Zawidz oraz Zawidz Kościelny i droga wojewódzkka nr 561. Miejscowość położona jest na pograniczu Równiny Raciąskiej i Wysoczyzny Płońskiej.

Artykuł 52°49′40″N 19°52′25″E
- błąd 38 m
WD 52°49'0.1"N, 19°52'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 1395 m
Zawidz Kościelny
wieś
Ilustracja
Urząd gminy
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat sierpecki
Gmina Zawidz
Liczba ludności (2011) 912[1][2]
Strefa numeracyjna 24
Kod pocztowy 09-226[3]
Tablice rejestracyjne WSE
SIMC 0580032[4]
Położenie na mapie gminy Zawidz
Mapa lokalizacyjna gminy Zawidz
Zawidz Kościelny
Zawidz Kościelny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zawidz Kościelny
Zawidz Kościelny
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Zawidz Kościelny
Zawidz Kościelny
Położenie na mapie powiatu sierpeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sierpeckiego
Zawidz Kościelny
Zawidz Kościelny
Ziemia52°49′40″N 19°52′25″E/52,827778 19,873611

Miejscowość jest siedzibą gminy Zawidz.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sierpeckim województwa płockiego[6]. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Kosemin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

25 maja 1928 w Zawidzu urodził się generał brygady Jerzy Bończak.

ZabytkiEdytuj

 
Stary kościół (2009)
 
Nowy kościół św. Marcina (2013)
  • Drewniany kościół pw. św. Marcina biskupa. Parafia w Zawidzu erygowana została około 1391. Pierwszy wzmiankowany kościół pobudowano w 1 poł. XVI wieku. Kolejny również drewniany wzniesiony w 1605 roku. Około 1810 roku – w złym stanie. Obecny, konsekrowany był w 1877 roku, remontowany zaś w 1947. W roku 1987 przestał pełnić funkcje liturgiczne. W swoim wyposażeniu posiadał barokowe ołtarze: pierwszy – lewy, barokowy z 1700 roku z rzeźbami nieokreślonych biskupów oraz św. Marcina biskupa w zwieńczeniu, drugi – prawy, również barokowy z 1. poł. XVIII wieku z obrazem św. Anny nauczającej Marię, oraz św. Barbary w zwieńczeniu. W kościele znajdowała się barokowa, XVII-wieczna drewniana chrzcielnica z grupą chrztu Chrystusa w zwieńczeniu ażurowej pokrywy. Po lewej stronie ołtarza – drewniana ambona wsparta na słupie. W oknach prezbiterium – witraże z lat 50. XX wieku. Pod koniec lat 80. wyniesiono wyposażenie kościoła do nowo zbudowanego obok kościoła murowanego. Pozostawiono jedynie ambonę i chrzcielnicę. Kościół przez lata niszczał pozbawiony opieki konserwatorskiej. Spróchniałe filary poprzewracały się, zarwało się 75% stropu. Jedna z wichur zerwała blaszany dach kościoła. Wybita została większość okien. Rozebrano część desek podłogowych. Niszczeje barwna polichromia z 1957 roku wykonana przez Antoniego Rochowicza pokrywająca ściany i sufit kościoła.
  • Dzwonnica z XVIII wieku, drewniana, konstrukcji słupowej, oszalowana, zbudowana na kamiennym fundamencie. Czworoboczna, z czterema kwadratowymi otworami w górnej części. Dach w formie cebulastej kopuły krytej blachą. Wewnątrz dwa dzwony.
  • Droga krzyżowa z końca XX wieku wybudowana wokół nowego kościoła. W ceglanych kapliczkach znajdują się ludowe rzeźby wykonane przez miejscowych twórców obrazujące kolejne stacje Męki Pańskiej.
  • Cmentarz parafialny założony przy drodze do Szumań. Najstarsza część nekropolii znajduje się bliżej szosy. Znajdują się nagrobki począwszy od 1853 roku. Ciekawymi przykładami są nagrobki Bronisława Dobrosielskiego (+1899), Scholastyki Piwkowskiej (+1854), czy rodziny Fijałkowskich (+1855).
  • Cmentarz choleryczny tzw. cholerka. Położony na południe od wsi, pośrodku pola uprawnego. Pochowano tu ofiary zarazy z przełomu XVIII i XIX wieku. Nieoznakowany, trudny do odnalezienia w terenie.
  • Pomnik ku czci Franciszka Łazowskiego – prezesa PSL w Sierpcu, zamordowanego przez funkcjonariuszy MO w 1946 roku.

Edukacja i sportEdytuj

W Zawidzu znajduje się Szkoła Podstawowa oraz Zespół Szkół Samorządowych im. Władysława Stanisława Reymonta, w skład którego wchodzą: Gimnazjum Publiczne, Technikum oraz Liceum Ogólnokształcące z nowoczesną halą sportową.

KulturaEdytuj

Zawidz jest ośrodkiem rzeźby ludowej. Przedstawicielami rzeźbiarstwa w drewnie są rodziny: Dużyńskich, Krajewskich, Szemborskich, Marcinkowskich, Wierzbickich, Wierzchowskich i Goczyńskich. Kultywowana jest również sztuka kowalstwa artystycznego, którą wykonuje rodzina Suszczewicz.

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-07]
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj