Zawidz Kościelny

wieś w województwie mazowieckim

Zawidz Kościelny lub Zawidzwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Zawidz[4][5][6].

Artykuł

52°49′40″N 19°52′25″E

- błąd

38 m

WD

52°49'0.1"N, 19°52'0.1"E

- błąd

14 m

Odległość

1395 m

Zawidz Kościelny
wieś
Ilustracja
Urząd gminy
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

sierpecki

Gmina

Zawidz

Liczba ludności (2011)

912[1][2]

Strefa numeracyjna

24

Kod pocztowy

09-226[3]

Tablice rejestracyjne

WSE

SIMC

0580032[4]

Położenie na mapie gminy Zawidz
Mapa konturowa gminy Zawidz, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zawidz Kościelny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Zawidz Kościelny”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Zawidz Kościelny”
Położenie na mapie powiatu sierpeckiego
Mapa konturowa powiatu sierpeckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Zawidz Kościelny”
Ziemia52°49′40″N 19°52′25″E/52,827778 19,873611

HistoriaEdytuj

Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1350 roku, kiedy to w dokumencie wydanym przez Bolesław III płocki - książę mazowiecki nadał właścicielom miejscowości "Zavicz" - Zawidz braciom Nagórkom - Wojciechowi podstolemu sochaczewskiemu i Mikołajowi, las zwany Osówka, leżący pomiędzy wsiami Zielona, a Lubowidzem.

Przez Zawidz przechodzi linia kolejowa SierpcNasielsk z przystankami Zawidz oraz Zawidz Kościelny i droga wojewódzka nr 561. Miejscowość położona jest na pograniczu Równiny Raciąskiej i Wysoczyzny Płońskiej.

Miejscowość jest siedzibą gminy Zawidz.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sierpeckim województwa płockiego[7]. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Kosemin. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego. Od 1907 roku w miejscowości działa Ochotnicza straż Pożarna[8].

25 maja 1928 w Zawidzu urodził się generał brygady Jerzy Bończak - rektor Wojskowej Akademia Medyczna w Łodzi.

W 1999 roku weszło w życie rozporządzenie zmieniające nazwę wsi z Zawidz Kościelny na Zawidz[9], jednak nie znalazło to odzwierciedlenia w rejestrze TERYT[4].

W Zawidzu wychował się i uczęszczał do szkoły Andrzej Bartnicki.

ZabytkiEdytuj

  • Drewniany kościół św. Marcina biskupa. Parafia w Zawidzu erygowana została około 1391. Pierwszy wzmiankowany kościół pobudowano w 1 poł. XVI wieku. Kolejny również drewniany wzniesiony w 1605 roku. Około 1810 roku – w złym stanie. Obecny, konsekrowany był w 1877 roku, remontowany zaś w 1947. W roku 1987 przestał pełnić funkcje liturgiczne. W swoim wyposażeniu posiadał barokowe ołtarze: pierwszy – lewy, barokowy z 1700 roku z rzeźbami nieokreślonych biskupów oraz św. Marcina biskupa w zwieńczeniu, drugi – prawy, również barokowy z 1. poł. XVIII wieku z obrazem św. Anny nauczającej Marię, oraz św. Barbary w zwieńczeniu. W kościele znajdowała się barokowa, XVII-wieczna drewniana chrzcielnica z grupą chrztu Chrystusa w zwieńczeniu ażurowej pokrywy. Po lewej stronie ołtarza – drewniana ambona wsparta na słupie. W oknach prezbiterium – witraże z lat 50. XX wieku. Pod koniec lat 80. wyniesiono wyposażenie kościoła do nowo zbudowanego obok kościoła murowanego. Pozostawiono jedynie ambonę i chrzcielnicę. Kościół przez lata niszczał pozbawiony opieki konserwatorskiej. Spróchniałe filary poprzewracały się, zarwało się 75% stropu. Jedna z wichur zerwała blaszany dach kościoła. Wybita została większość okien. Rozebrano część desek podłogowych. Niszczeje barwna polichromia z 1957 roku wykonana przez Antoniego Rochowicza pokrywająca ściany i sufit kościoła.
  • Dzwonnica z XVIII wieku, drewniana, konstrukcji słupowej, oszalowana, zbudowana na kamiennym fundamencie. Czworoboczna, z czterema kwadratowymi otworami w górnej części. Dach w formie cebulastej kopuły krytej blachą. Wewnątrz dwa dzwony.
  • Droga krzyżowa z końca XX wieku wybudowana wokół nowego kościoła. W ceglanych kapliczkach znajdują się ludowe rzeźby wykonane przez miejscowych twórców obrazujące kolejne stacje Męki Pańskiej.
  • Cmentarz parafialny założony przy drodze do Szumań. Najstarsza część nekropolii znajduje się bliżej szosy. Znajdują się nagrobki począwszy od 1853 roku. Ciekawymi przykładami są nagrobki Bronisława Dobrosielskiego (+1899), Scholastyki Piwkowskiej (+1854), czy rodziny Fijałkowskich (+1855).
  • Cmentarz choleryczny tzw. cholerka. Położony na południe od wsi, pośrodku pola uprawnego. Pochowano tu ofiary zarazy z przełomu XVIII i XIX wieku. Nieoznakowany, trudny do odnalezienia w terenie.
  • Pomnik upamiętniający Franciszka Łazowskiego – prezesa PSL w Sierpcu, zamordowanego przez funkcjonariuszy MO w 1946 roku.

Edukacja i sportEdytuj

W Zawidzu znajduje się Szkoła Podstawowa oraz Zespół Szkół Samorządowych im. Władysława Stanisława Reymonta, w skład którego wchodzą Liceum Ogólnokształcące i Technikum z nowoczesną halą sportową.

KulturaEdytuj

Zawidz jest ośrodkiem rzeźby ludowej. Przedstawicielami rzeźbiarstwa w drewnie są rodziny: Dużyńskich, Krajewskich, Szemborskich, Marcinkowskich, Wierzbickich, Wierzchowskich i Goczyńskich. Kultywowana jest również sztuka kowalstwa artystycznego, którą wykonuje rodzina Suszczewicz.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Zawidz Kościelny w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2020-03-07] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1591 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Wykaz gmin i ich siedzib wg ich rodzaju, powiatów i województw, KSNG [dostęp 2021-05-30].
  7. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  8. HISTORIA OSP W ZAWIDZU KOŚCIELNYM, osp.zawidz.pl [dostęp 2020-08-28].
  9. Podział administracyjny Polski - zmiany wchodzące w życie 30.12.1999, KSNG [dostęp 2021-05-30] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-02].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj