Otwórz menu główne

Zygmunt Peszkowski (cukiernik)

Zygmunt Peszkowski herbu Jastrzębiec (ur. 15 maja 1875 w Limanowej, zm. 24 sierpnia 1946 w Sanoku) – polski mistrz cukiernictwa.

Zygmunt Peszkowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1875
Limanowa
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1946
Sanok
Zawód, zajęcie cukiernik
Narodowość polska
Małżeństwo Maria
Dzieci Helena, Zdzisław, Wiesław, Bolesław
Krewni i powinowaci Ludwik, Edward

ŻyciorysEdytuj

 
Reklama prasowa cukierni Zygmunta Peszkowskich („Tygodnik Ziemi Sanockiej” nr 2/1910)
 
Grobowiec rodziny Peszkowskich w Sanoku
 
Tablica upamiętniająca cukiernię Peszkowskich przy ulicy Jagiellońskiej 10 w Sanoku

Urodził się 15 maja 1875 w Limanowej jako syn Apolinarego i Karoliny z domu Hołopup[1][2][3]. Był bratem stryjecznym Ludwika Peszkowskiego, dyrektora szkoły wydziałowej w Krakowie[2].

Został mistrzem cukiernictwa[2]. Od 1906 prowadził w Sanoku lokal gastronomiczny (cukiernio-kawiarnia) zwany „cukiernią Peszkowskich”[3][4][2], który mieścił się w secesyjnej[5] kamienicy przy ówczesnej ulicy Liskiej[6] – a po przemianowaniu – przy ulicy Jagiellońskiej[7] pod numerem 53[8], zaś w obecnie pod numerem 10[3]. Kamienica należała pierwotnie do Jana Słuszkiewicza (stąd płaskorzeźbione inicjały „JS” na fasadzie budynku), następnie do Jana Terleckiego[3]. We frontowym lokalu kamienicy działała cukiernia, zaś wytwórnia jej wyrobów mieściła się w podwórzu zabudowań[3]. Na 17. Międzynarodowej Wystawie Spożywczej i Higienicznej w Paryżu zorganizowanej przez francuskie ministerstwo rolnictwa w maju 1910 Zygmunt Peszkowski otrzymał dyplom i złoty medal za nadesłane do konkursu cukry i ciasta z wizerunkiem Grzegorza z Sanoka[9][10][11][12][2]. Później otrzymane wyróżnienie zostało umieszczone na wystawie wejściowej jego cukierni[3], a właściciel z okazji swojego wyróżnienia wydał pamiątkową pocztówkę[13]. Po zniesieniu propinacji w Galicji i w związku z planowanym na 1911 wejściem w życie ustawy o koncesjach szynkarskich otrzymał w Sanoku jesienią 1910 obietnicę nadania koncesji na wyszynk uboczny tj. cukiernię[14]. Gośćmi jego lokalu bywali przedstawiciele sanockiej elity[3][15]. Podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej w 1941 obchodzono jubileusz 35-lecia istnienia cukierni[3]. Wówczas firma działała jako Konditorei – Cukiernia Zygmunt Peszkowski[16].

W czasie wojny II wojny światowej rodzina Peszkowskich ukrywała w swoim domu kurierów Polskiego Państwa Podziemnego oraz Żydów[2].

Zygmunt Peszkowski 12 lutego 1916 poślubił w Sanoku Marię z domu Kudelską herbu Ślepowron[17][1] (1896–1970[18][2], jej dziadek Władysław Kudelski był mężem Marii Babskiej, krewnej Marii Babskiej – żony Henryka Sienkiewicza[19]). Wraz z rodziną zamieszkiwał w Sanoku w domu przy ulicy Jagiellońskiej (po przemianowaniu w PRL ul. Karola Świerczewskiego 28[1], później 26[18]), położonym poniżej kamienicy mieszczącej jego cukiernię[a]. Ich dziećmi byli Helena (1916–1918, zmarła podczas epidemii hiszpanki[20]), Zdzisław (1918-2007, harcerz, żołnierz, ksiądz katolicki), Wiesław (1920-1976, podczas II wojny światowej żołnierz gen. Stanisława Maczka, później emigrant w USA, kierownik fabryki), Bolesław (1922-1977, m.in. tenisista stołowy w klubie Sanoczanka Sanok[21][22]).

Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1912, 1921, 1924, 1939) i w 1946 zaangażował się w jego próbę reaktywacji[23][24].

Zmarł 24 sierpnia 1946 w Sanoku[1][3][2]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku 26 sierpnia 1946[1].

Cukiernię prowadził krótkotrwale syn Bolesław[25]. W 1951 została przejęta przez Spółdzielnię Spożywców „Społem”, upaństwowiona, po czym funkcjonowała pod nazwą kawiarni „Ewa”[3][26].

11 listopada 2013 na fasadzie kamienicy przy ul. Jagiellońskiej 10 sanoccy harcerze z Hufca ZHP Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego umieścili tablicę informacyjną upamiętniającą istnienie cukierni[6].

UwagiEdytuj

  1. Dom rodziny Peszkowskich nie istnieje. Znajdował się pomiędzy budynkiem przy ulicy Jagiellońskiej 22 a nieistniejącą zajezdnią autobusową „Okęcie”. Krystyna Chowaniec. Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski. „Rocznik Sanocki”. Tom X, s. 175, 2011. 

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 261 (poz. 116).
  2. a b c d e f g h Grzegorz Łęcicki: Ksiądz Zdzisław Peszkowski 1918–2007. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2012, s. 20. ISBN 978-837399-505-5.
  3. a b c d e f g h i j Stefan Stefański. Legendarna cukiernia Peszkowskiego. „Tygodnik Sanocki”. Nr 44 (156), s. 6, 4 listopada 1994. 
  4. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 103-104. ISBN 83-909787-8-4.
  5. Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot, Sztuka Sanoka między Sanokiem a Wschodem, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 950.
  6. a b Jolanta Ziobro. Nowy krzyż i tablica na cukierni Peszkowskich. „Tygodnik Sanocki”. Nr 46 (1145), s. 3, 22 listopada 2013. 
  7. Wykaz firm handlowych, przemysłowych, rzemieślniczych i wolnych zawodów miasta Sanoka, Zagórza, Rymanowa, Mrzygłoda, Bukowska 1937/8. Informator Chrześcijański. Sanok: Krakowska Kongregacja Kupiecka. Oddział Sanok, 1938, s. 6.
  8. Miejscowości gminy Zagórz. Zasław. W: Zbigniew Osenkowski: Zagórz nad Osławą. Z dziejów miasta i gminy. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2006, s. 11505. ISBN 83-922799-6-4.
  9. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 8, s. 3, 19 czerwca 1910. 
  10. Kronika. Odznaczenie. „Głos Rzeszowski”. Nr 25, s. 2, 19 czerwca 1910. 
  11. Kronika. Ze świata. „Nowa Reforma”. Nr 279, s. 3, 22 czerwca 1910. 
  12. Informator Powszechny Rzeczypospolitej Polskiej z Kalendarzem P. P. na Rok 1925. Warszawa: 1925, s. 667.
  13. Borys Łapiszczak: Sanok w dawnym Województwie Lwowskim na starej pocztówce i fotografii. Cz. IX. Sanok: Poligrafia, 2006, s. 23. ISBN 83-918650-3-7.
  14. Zniesienie propinacyi. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 24, s. 2, 9 października 1910. 
  15. Stefan Stefański. Kartki z niedawnej przeszłości Sanoka. Pan Kalikst i jego „Ford”. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 34 (497), s. 6, 1-10 grudnia 1986. 
  16. Maria Łapiszczak: Sanok na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. II. Sanok: 2001, s. 61. ISBN 83-915388-1-8.
  17. Kronika. Wiadomości osobiste. „Głos Rzeszowski”. Nr 8, s. 3, 13 lutego 1916. 
  18. a b Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 136 (poz. 75).
  19. Grzegorz Łęcicki: Ksiądz Zdzisław Peszkowski 1918–2007. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2012, s. 21. ISBN 978-837399-505-5.
  20. Urodziła się 18 grudnia 1916, a zmarła 17 października 1918, niespełna dwa miesiące po urodzeniu Zdzisława. Krystyna Chowaniec. Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski. „Rocznik Sanocki”. Tom X, s. 175, 2011. 
  21. Józef Ząbkiewicz. Ludzie sanockiego sportu. Eugeniusz Czerepaniak. „Tygodnik Sanocki”. Nr 36 (148), s. 10, 9 września 1994. 
  22. Siwogłowy mistrz. „Tygodnik Sanocki”. Nr 32 (196), s. 10, 11 sierpnia 1995. 
  23. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 149, 152, 154, 156, 158. ISBN 978-83-939031-1-5.
  24. Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2016-03-15].
  25. Zdzisław Peszkowski: Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 17-21. ISBN 83-919305-3-X.
  26. Grzegorz Łęcicki: Ksiądz Zdzisław Peszkowski 1918–2007. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2012, s. 22. ISBN 978-837399-505-5.

BibliografiaEdytuj