Łowczyk obrożny
Łowczyk obrożny[5] (Todiramphus chloris) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Todiramphus chloris[1] | |||
(Boddaert, 1783) | |||
![]() Łowczyk obrożny (Filipiny) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
łowczyk obrożny | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() |
Występowanie i biotop
edytujZasięg występowania rozciąga się od afrykańskich wybrzeży Morza Czerwonego przez południową Azję po wyspy Oceanii oraz północną i wschodnią Australię[2][4]. Zasiedla wybrzeża morskie, spotykany także w głębi lądu[6]. W większości jest to ptak osiadły, w niektórych rejonach obserwuje się tzw. dyspersję polęgową[7].
Taksonomia
edytujRodzaj Todiramphus, do którego zaliczany jest ten gatunek, bywał często włączany do rodzaju Halcyon[2]. Łowczyk obrożny jest blisko spokrewniony z łowczykiem ciemnym (T. enigma) i cynamonowym (T. cinnamominus), które dawniej uznawano za jego podgatunki[2].
W tradycyjnym ujęciu systematycznym wyróżnia się 49[2]–50[1][8] podgatunków T. chloris. To ujęcie podtrzymują m.in. autorzy listy ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World (5. wersja online: grudzień 2020)[8] oraz autorzy Kompletnej listy ptaków świata, choć ci ostatni sygnalizują potrzebę rewizji tego taksonu[5]. W nowszych ujęciach systematycznych często do T. chloris zalicza się jedynie 14 podgatunków, a pozostałe wydziela się do kilku (zwykle pięciu) odrębnych gatunków, to ujęcie systematyczne stosuje m.in. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC)[9] i Clements Checklist of Birds of the World[10].
Poniżej przedstawiono podgatunki z szerszego ujęcia systematycznego, ale w kolejności zaprezentowanej przez IOC, który poszczególne grupy podgatunków traktuje jako osobne gatunki[9]:
- grupa chloris
- T. c. abyssinicus (Pelzeln, 1856) – południowe wybrzeża Morza Czerwonego
- T. c. kalbaensis (Cowles, 1980) – północno-wschodni Półwysep Arabski
- T. c. vidali (Sharpe, 1892) – zachodnie wybrzeża Indii
- T. c. davisoni (Sharpe, 1892) – Andamany i Wyspy Kokosowe (wschodni Ocean Indyjski)
- T. c. occipitalis Blyth, 1846 – Nikobary
- T. c. humii (Sharpe, 1892) – wybrzeża wschodnich Indii do południowej części Półwyspu Malajskiego i północno-wschodniej Sumatry
- T. c. armstrongi (Sharpe, 1892) – Mjanma do Tajlandii, Indochin i południowych Chin
- T. c. laubmannianus (Grote, 1933) – Sumatra (oprócz części północno-wschodniej), Borneo i sąsiednie wyspy
- T. c. chloropterus (Oberholser, 1919) – wyspy u zachodnich wybrzeży Sumatry (oprócz Enggano)
- T. c. azelus (Oberholser, 1919) – Enggano (na zachód od Sumatry)
- T. c. palmeri (Oberholser, 1919) – Jawa, Bali i sąsiednie wyspy
- T. c. collaris (Scopoli, 1786) – Filipiny
- T. c. chloris (Boddaert, 1783) – łowczyk obrożny[5] – Celebes do północno-zachodniej Nowej Gwinei i Małych Wysp Sundajskich
- T. c. teraokai (Kuroda, Nagamichi, 1915) – Palau (zachodnie Karoliny)
- grupa sordidus
- T. c. sordidus (Gould, 1842) – łowczyk ciemnogłowy[5] – północna, północno-wschodnia Australia oraz południowa Nowa Gwinea (wybrzeża od rzeki Mimika do East Cape), Wyspy Aru)
- T. c. pilbara (Johnstone, RE, 1983) – północno-zachodnia Australia
- T. c. colcloughi (Mathews, 1916) – wschodnio-środkowa Australia
- T. c. colonus (Hartert, E, 1896) – łowczyk koralowy[5] – wyspy na południowy wschód od Nowej Gwinei oraz Luizjady
- grupa albicilla
- grupa tristrami
- T. c. nusae (Heinroth, 1902) – Nowy Hanower, Nowa Irlandia (oprócz części południowo-zachodniej) i Wyspy Feni
- T. c. matthiae (Heinroth, 1902) – Wyspy Świętego Macieja (Archipelag Bismarcka)
- T. c. stresemanni (Laubmann, 1923) – wyspy pomiędzy Nową Gwineą a Nową Brytanią
- T. c. novaehiberniae (Hartert, E, 1925) – południowo-zachodnia Nowa Irlandia (Archipelag Bismarcka)
- T. c. bennetti (Ripley, 1947) – wyspa Nissan (na północny zachód od Wyspy Bougainville’a)
- T. c. tristrami (Layard, EL, 1880) – łowczyk atolowy[5] – Nowa Brytania (Archipelag Bismarcka)
- T. c. alberti (Rothschild & Hartert, E, 1905) – od wyspy Buka na południowy wschód do Guadalcanalu (północno-zachodnie i środkowe Wyspy Salomona)
- grupa sacer
- T. c. torresianus (Mayr, 1931) – Torres (północne Vanuatu)
- T. c. santoensis (Mayr, 1931) – Wyspy Banksa i Espiritu Santo (północne Vanuatu)
- T. c. juliae (Heine, 1860) – od Maewo do Efate (środkowe Vanuatu)
- T. c. erromangae (Mayr, 1938) – Erromango (południowe Vanuatu)
- T. c. tannensis (Sharpe, 1892) – Tanna (południowe Vanuatu)
- T. c. sacer (Gmelin, JF, 1788) – łowczyk plamkogłowy[5] – Tonga
- T. c. pealei (Finsch & Hartlaub, 1867) – łowczyk białoczelny[5] – Tutuila (Samoa Amerykańskie)
- T. c. manuae (Mayr, 1941) – Ofu, Olosega i Tau (Wyspy Manuʻa, Samoa Amerykańskie)
- T. c. pavuvu (Mayr, 1935) – Pavuvu (południowo-środkowe Wyspy Salomona)
- T. c. mala (Mayr, 1935) – Malaita (północno-wschodnie Wyspy Salomona)
- T. c. amoenus (Mayr, 1931) – Rennell i Bellona (południowe Wyspy Salomona)
- T. c. sororum (Galbraith, ICJ & Galbraith, EH, 1962) – Olu Malau (wschodnie Wyspy Salomona)
- T. c. solomonis (Ramsay, EP, 1882) – San Cristóbal i sąsiednie wyspy (południowo-wschodnie Wyspy Salomona)
- T. c. brachyurus (Mayr, 1931) – Reef Islands (północne Wyspy Santa Cruz)
- T. c. vicina (Mayr, 1931) – Wyspy Duff (północno-wschodnie Wyspy Santa Cruz)
- T. c. ornatus (Mayr, 1931) – Nendo i Tinakula (środkowe Wyspy Santa Cruz)
- T. c. utupuae (Mayr, 1931) – Utupua (południowe Wyspy Santa Cruz, południowo-wschodnie Wyspy Salomona)
- T. c. melanodera (Mayr, 1931) – Vanikoro (południowe Wyspy Santa Cruz, południowo-wschodnie Wyspy Salomona)
- T. c. vitiensis (Peale, 1849) – Vanua Levu, Taveuni, Viti Levu, Koro, Ovalau i Gau (Fidżi)
- T. c. eximius (Mayr, 1941) – Kadavu, Ono i Kanua Kula (Fidżi)
- T. c. regina (Mayr, 1941) – Futuna (środkowa Polinezja)
- T. c. marinus (Mayr, 1941) – Wyspy Lau (wschodnie Fidżi)
Zaproponowano też wydzielenie podgatunków pealei i manuae do odrębnego gatunku T. pealei (łowczyk białoczelny), ale żadna z wymienionych list go nie uznaje[9].
Morfologia
edytujDługość ciała 23–25 cm; masa ciała: samce 51–90 g, samice 54–100 g[7].
Upierzenie zróżnicowane w zależności od podgatunku[6]. Skrzydła zielono-niebieskie z jaskrawoniebieskimi krawędziami[6]. Spód ciała jasny z jasną obrożą na szyi[6]. Dziób ciemny z jaśniejszym odcieniem nasady żuchwy[6]. Brak dymorfizmu płciowego[6].
Ekologia i zachowanie
edytujPożywienie
edytujPokarm stanowią bezkręgowce, kraby, cykady, ślimaki a także małe węże[6].
Lęgi
edytujW okresie lęgowym para ptaków wykazuje silny terytorializm i przepędza intruzów[6]. Samica składa 2–5 jaj do gniazda w dziupli lub nadrzewnym gnieździe termitów[6].
Status
edytujMiędzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN), która stosuje szersze ujęcie systematyczne, uznaje łowczyka obrożnego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako szeroko rozpowszechniony i pospolity bądź bardzo liczny. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na utratę siedlisk[4].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Todiramphus chloris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e Collared Kingfisher (Todiramphus chloris). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)]. (ang.).
- ↑ D. Lepage: Collared Kingfisher Todiramphus chloris. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2021-10-29]. (ang.).
- ↑ a b c Todiramphus chloris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Halcyoninae Vigors, 1825 - łowce (wersja: 2020-01-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-10-28].
- ↑ a b c d e f g h i David Alderton , Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 390, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).
- ↑ a b Josep del Hoyo, Andrew Elliott & Jordi Sargatal (red.): Handbook of the Birds of the World. T. 6: Mousebirds to Hornbills. Barcelona: Lynx Edicions, 2001, s. 219–220. ISBN 84-87334-30-X. (ang.).
- ↑ a b Handbook of the Birds of the World and BirdLife International , Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5 [online], grudzień 2020, s. 192–193 [dostęp 2021-10-29] .
- ↑ a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-10-29]. (ang.).
- ↑ Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2021 [online], 2021 [dostęp 2021-10-29] .
Linki zewnętrzne
edytuj- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – łowczyk obrożny w węższym ujęciu systematycznym. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – łowczyk ciemnogłowy T. (c.) sordidus. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcie łowczyka koralowego T. (c.) colonus. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – łowczyk mariański T. (c.) albicilla. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – łowczyk atolowy T. (c.) tristrami. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy – łowczyk plamkogłowy T. (c.) sacer. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).