36 Ophiuchi

gwiazda w gwiazdozbiorze Wężownika

36 Ophiuchi (36 Oph, Guniibuu) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wężownika, znajdująca się w odległości 19,4 roku świetlnego od Słońca.

36 Ophiuchi A
A Oph
Ilustracja
Gwiazda jest widoczna w południowej części gwiazdozbioru, na południe od Theta Ophiuchi[1]
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Wężownik

Rektascensja

17h 15m 20,784s[2]

Deklinacja

−26° 36′ 06,12″[2]

Paralaksa (π)

0,16782 ± 0,00016[2]

Odległość

19,435 ± 0,018 ly
5,9587 ± 0,0055 pc

Wielkość obserwowana

5,08m[2]

Ruch własny (RA)

−498,67 ± 0,27 mas/rok[2]

Ruch własny (DEC)

−1148,96 ± 0,18 mas/rok[2]

Prędkość radialna

−0,6 ± 0,9 km/s[2]

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

pomarańczowy karzeł

Typ widmowy

K2 V[2]

Masa

0,85 M[3]

Promień

0,81 R[1]

Jasność

0,28 L[1]

Temperatura

5135 K[3]

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

Centrum Galaktyki

Półoś wielka

6317[4] pc

Mimośród

0,1845[4]

Alternatywne oznaczenia
2MASS: AB: J17152095-2636064
Cordoba Durchmusterung: CD AB: CD−26°12026
Boss General Catalogue: GC 23273
Katalog Gliesego: GJ AB: GJ 663
Katalog Henry’ego Drapera: HD 155886
Katalog Hipparcosa: HIP AB: HIP 84405
Katalog jasnych gwiazd: HR 6402
SAO Star Catalog: SAO 185198
Guniibuu; AB: CPD−26°5858
36 Ophiuchi B
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Wężownik

Rektascensja

17h 15m 20,985s[5]

Deklinacja

−26° 36′ 10,16″[5]

Paralaksa (π)

0,16778 ± 0,00022[5]

Odległość

19,440 ± 0,026 ly
5,9603 ± 0,0079 pc

Wielkość obserwowana

5,03m[5]

Ruch własny (RA)

−466,78 ± 0,64 mas/rok[5]

Ruch własny (DEC)

−1142,06 ± 0,45 mas/rok[5]

Prędkość radialna

−0,2 ± 0,9 km/s[5]

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

pomarańczowy karzeł

Typ widmowy

K1 V[5]

Masa

0,85 M[3]

Promień

0,81 R[1]

Jasność

0,27 L[1]

Temperatura

5100 K[3]

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

składnika A

Półoś wielka

82,3[3] au

Okres orbitalny

471[3] lat

Mimośród

0,92[3]

Alternatywne oznaczenia
Boss General Catalogue: GC 23274
Katalog Henry’ego Drapera: HD 155885
Katalog jasnych gwiazd: HR 6401
SAO Star Catalog: SAO 185199
36 Ophiuchi C
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Wężownik

Rektascensja

17h 16m 13,363s[6]

Deklinacja

−26° 32′ 46,13″[6]

Paralaksa (π)

0,168070 ± 0,000076[6]

Odległość

19,4063 ± 0,0088 ly
5,9499 ± 0,0027 pc

Wielkość obserwowana

6,34m[6]

Ruch własny (RA)

−466,78 ± 0,64 mas/rok[6]

Ruch własny (DEC)

−1142,06 ± 0,45 mas/rok[6]

Prędkość radialna

−0,2 ± 0,9 km/s[6]

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

pomarańczowy karzeł

Typ widmowy

K5 V[6]

Masa

0,71 M[3]

Promień

0,72 R[1]

Metaliczność [Fe/H]

−0,15[7]

Jasność

0,087 L[1]

Temperatura

4500 K[3]

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

pary AB

Półoś wielka

4400[3] au

Okres orbitalny

~180 000[3] lat

Alternatywne oznaczenia
2MASS: J17161340-2632444
Cordoba Durchmusterung: CD−26°12036
Boss General Catalogue: GC 23298
Katalog Gliesego: GJ 664
Katalog Henry’ego Drapera: HD 156026
Katalog Hipparcosa: HIP 84478
SAO Star Catalog: SAO 185199
V2215 Ophiuchi, CPD−26°5863

Nazwa edytuj

Gwiazda ma nazwę własną Guniibuu, wywodzącą się z tradycji aborygeńskiej. Dla ludów Kamilaroi i Euahlayi z Nowej Południowej Walii reprezentuje ona mitycznego ptaszka o czerwonej piersi[8].

Charakterystyka edytuj

Jest to gwiazda potrójna, którą tworzą trzy pomarańczowe karły, gwiazdy ciągu głównego należące do typu widmowego K. Wszystkie składniki świecą słabiej i mają niższe temperatury niż Słońce. Dwie jaśniejsze gwiazdy 36 Oph A i B są bardzo podobne, oddalony od nich składnik C jest nieco chłodniejszy i słabszy[3].

36 Ophiuchi AB edytuj

Dwa jaśniejsze składniki na niebie dzieli 5,4 sekundy kątowej (pomiar z 2016 r.)[9]. Okrążają one wspólny środek masy po bardzo ekscentrycznych orbitach z okresem orbitalnym 471 lat; ostatni raz były najbardziej oddalone w 1913 roku, a największe zbliżenie nastąpi w 2148 roku. W przestrzeni gwiazdy oddalają się na 157 au i zbliżają aż na 7 au[3].

Gwiazdy 36 Ophiuchi A i B mają temperaturę około 5100 K i jasność około 1/3 jasności Słońca[3]. Ich masy są równe około 85% masy Słońca, mają promień równy około 81% promienia Słońca. Gwiazda 36 Ophiuchi C ma temperaturę ocenianą na 4500 K, jasność równą 14% słonecznej, promień 0,72 R i masę 0,71 M[3][1].

Obserwowane zmiany prędkości radialnej gwiazdy B są uznawane za efekt aktywności chromosferycznej gwiazd, a nie dowód istnienia planet w układzie. Parametry orbity wyznaczone na podstawie dopasowania do danych sugerowały istnienie masywnej (8 MJ) planety obiegającej gwiazdę B, jednak orbita takiego ciała byłaby niestabilna. Nowsze dane obserwacyjne przeczą obecności planet o masie większej niż 4 masy Jowisza w odległości mniejszej niż 5,2 au (półoś wielka Jowisza)[1].

36 Ophiuchi C edytuj

W odległości 731,6″ (ponad 12 minut kątowych) od 36 Oph A (pomiar z 2000 r.) znajduje się trzeci składnik układu, 36 Oph C[9]. Od centralnej pary dzieli go w przestrzeni co najmniej 4400 au, a okres obiegu to co najmniej 180 tysięcy lat[3]. Jest to gwiazda zmienna typu RS Canum Venaticorum, oznaczona także V2215 Ophiuchi[6].

Towarzysze optyczni edytuj

Pobliska (276,9″ od 36 Oph A w 2000 roku) gwiazda oznaczona jako składnik D o wielkości 7,8m[9], ma inny ruch własny i nie jest związana grawitacyjnie z układem[10][3]. Słabsza (12,3m) gwiazda oznaczona jako składnik E, odległa o 38,2″ od 36 Oph A (w 2000 roku)[9], może być związana z układem 36 Ophiuchi; wówczas byłaby czerwonym karłem typu M, obiegającym centralną parę w odległości co najmniej 230 au, w czasie co najmniej 2500 lat[3].

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b c d e f g h i 36 Ophiuchi 3?. SolStation. [dostęp 2018-09-25]. (ang.).
  2. a b c d e f g h 36 Oph A w bazie SIMBAD (ang.)
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Jim Kaler: 36 Ophiuchi. STARS, 2016-07-01. [dostęp 2018-09-25]. (ang.).
  4. a b Anderson E., Francis C.: HIP 84405. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-09-25]. (ang.).
  5. a b c d e f g h 36 Oph B w bazie SIMBAD (ang.)
  6. a b c d e f g h i V2215 Oph w bazie SIMBAD (ang.)
  7. Anderson E., Francis C.: HIP 84478. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-09-25]. (ang.).
  8. FAQ. [w:] IAU Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-08-10. [dostęp 2018-09-25].
  9. a b c d Mason et al.: WDS J17153-2636AB. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  10. HD 155849 w bazie SIMBAD (ang.)

Linki zewnętrzne edytuj