Otwórz menu główne

Międzynarodowa Unia Astronomiczna

organizacja naukowa

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (ang. International Astronomical Union; fr. Union Astronomique InternationaleIAU/UAI/MUA) – międzynarodowa organizacja zrzeszająca 13706 zawodowych astronomów[1] (wymagane jest posiadanie co najmniej doktoratu) rekomendowanych przez odpowiednie Komitety Narodowe. Koordynuje działalność badawczą w dziedzinie astronomii na świecie, organizuje kongresy generalne co trzy lata (ostatni, XXX, odbył się w sierpniu 2018 r. w Wiedniu w Austrii, następny zaplanowany jest na 2021 rok w Busan w Korei Południowej), sympozja i inne konferencje specjalistyczne, prowadzi działalność wydawniczą i informacyjną (np. telegramy o nowych odkryciach).

Międzynarodowa Unia Astronomiczna
International Astronomical Union
Union Astronomique Internationale
Ilustracja
Mapa
74 kraje członkowskie Międzynarodowej Unii Astronomicznej
Siedziba Paryż,  Francja
Prezydent Silvia Torres-Peimbert
Utworzenie 28 lipca 1919
Strona internetowa

Zorganizowana jest w 9 wydziałów, 35 komisji i 53 grupy robocze[2]. Posiada także wyspecjalizowane biura: Biuro IAU ds. Młodych Astronomów (IAU Office for Young Astronomers), Biuro IAU ds. Astronomii dla Rozwoju (IAU Office of Astronomy for Development), Biuro IAU ds. Popularyzacji Astronomii (IAU Office for Astronomy Outreach). W trakcie powstawania jest Biuro ds. Astronomii dla Edukacji (IAU Office for Astronomy for Education). Obecnym prezydentem IAU jest Ewine F. van Dishoeck, a sekretarzem generalnym Maria Teresa V.T. Lago[3].

Unia posiada wyłączne prawo do nadawania nazw nowo odkrytym ciałom niebieskim oraz nazywania tworów powierzchniowych na nich występujących. Zajmuje się tym Grupa Robocza ds. Nomenklatury Systemu Planetarnego (ang. Working Group for Planetary System Nomenclature[4]).

IAU powstała w 1919 roku w wyniku połączenia różnych międzynarodowych projektów, m.in. Carte du Ciel, Unii Słonecznej (Solar Union) i Międzynarodowego Biura Czasu (fr. Bureau International de l'Heure). Pierwszym prezydentem IAU był Benjamin Baillaud.

Polska przystąpiła do IAU w 1922 roku, obecnie do organizacji należy prawie dwustu polskich astronomów. Kilku najwybitniejszych Polaków zostało też wybranych na 6-letnią kadencję Wiceprezydentów Unii. Byli to: Tadeusz Banachiewicz (1932–1938), Eugeniusz Rybka (1952–1958), Wilhelmina Iwanowska (1973–1979) oraz Józef Smak (1991–1997).

W 2009 roku IAU przeprowadziła, we współpracy m.in. z ONZ, Międzynarodowy Rok Astronomii 2009, będący szeregiem projektów popularyzujących astronomię w społeczeństwie. W wydarzeniach wzięło udział łącznie 815 milionów ludzi ze 148 krajów[5]. W roku 2019 prowadzi podobnego rodzaju akcję o nazwie IAU100.

PrzypisyEdytuj

  1. IAU Member Statistics, www.iau.org [dostęp 2019-06-21].
  2. Scientific Bodies, www.iau.org [dostęp 2019-06-21].
  3. Executive Committee, www.iau.org [dostęp 2019-06-21].
  4. Working Group for Planetary System Nomenclature
  5. IYA2009 Final Report Executive Summary, www.astronomy2009.org [dostęp 2019-06-21].

Linki zewnętrzneEdytuj