Agencja Główna w Paryżu

Książę Władysław Czartoryski, kierownik Agencji Głównej w Paryżu
Pieczęć Agencji Głównej w Paryżu (obraz odwrócono dla odczytania napisu)

Agencja Główna w Paryżu – organ władz powstania styczniowego, utworzony w Paryżu dekretem Rządu Narodowego z 15 maja 1863 roku, jako ciało koordynujące powstańczą działalność dyplomatyczną na arenie międzynarodowej, kierowana przez księcia Władysława Czartoryskiego[1][2]. Agencja powstała w wyniku przekształcenia związanego z stronnictwem białych, powołanego przez obóz Hôtel Lambert Biura Paryskiego Spraw Polskich. Agencja zakończyła działalność w lutym 1864[2].

WładzeEdytuj

Rząd Narodowy mianował księcia Władysława Czartoryskiego głównym swym pełnomocnikiem przy rządach Francji, Anglii, Włoch, Szwecji i Turcji. Wskutek czego Książę mocen jest w imieniu Rządu Narodowego i narodu polskiego przedstawiać objaśniające memoriały do wyżej wymienionych rządów i przedsiębrać wszystkie czynności, mające na celu poparcie sprawy niepodległości Polski. Wraz z nominacją Rząd Narodowy wręczył mu też instrukcję, omawiającą zakres jego kompetencji. Czartoryski zostawał jednocześnie polskim ministrem spraw zagranicznych i polskim ambasadorem we Francji.

KompetencjeEdytuj

Agent główny miał występować wobec rządów innych państw jako przedstawiciel rządu uznanego przez całe społeczeństwo polskie, jako przedstawiciel podziemnego Państwa Polskiego. W świetle danej instrukcji agenci powinni podkreślać, że kwestia polska jest kwestią prawa, sprawiedliwości i porządku a przywrócenie Polski dla żadnego z państw nie byłoby w prawdziwym rozumieniu rzeczy szkodliwym i groźnym. Agenci zostali zobowiązani do składania Rządowi Narodowemu przynajmniej raz w miesiącu systematycznych raportów. Instrukcja rządowa z 17 sierpnia 1863 roku powierzała agentom dyplomatycznym obowiązki opieki konsularnej nad przebywającymi w danym kraju Polakami.

StrukturaEdytuj

Agencja podporządkowana została Wydziałowi Spraw Zagranicznych Rządu Narodowego. Podlegały jej 4 wydziały:

  • stosunków z innymi agencjami (Wydział Dyplomatyczny)
  • wydział drukowy (propagandy)
  • wydział kasy i kontroli
  • wydział krajowy i zagraniczny oraz sekretariat.

Wydziałowi Dyplomatycznemu Agencji Głównej w Paryżu podlegały agencje dyplomatyczne w poszczególnych krajach:

DziałalnośćEdytuj

Agencja utrzymywała stałą bezpośrednią łączność Paryża przez Kraków z Warszawą oraz z ośrodkami w innych krajach gdzie działali jej agenci. Korzystano także z pośrednictwa konsulatu francuskiego w Warszawie. Czartoryski niektóre depesze nadawał telegrafem, przesyłając je zaszyfrowane na adres bankiera Leopolda Stanisława Kronenberga. Działalność wszystkich agencji zagranicznych finansował Rząd Narodowy. Od lipca do listopada 1863 Agencja Główna w Paryżu dostawała miesięcznie 21 500 franków. Agencja musiała stawić czoło uzurpacji utworzonego przez Rząd Narodowy 3 maja 1863 roku Komitetu Polskiego w Paryżu, który próbował wystąpić jako jedyne oficjalne przedstawicielstwo zagraniczne władz powstańczych. 7 lipca 1863 roku Rząd Narodowy skarcił te działania, pozostawiając sprawy polityczne w wyłącznej gestii agenta głównego.

PrzypisyEdytuj

  1. Bić się czy nie bić? – wywiad z prof. Jerzym Zdradą o powstaniu styczniowym. część 2 (pol.). Muzeum Historii Polski, 23 stycznia 2013. [dostęp 17 lutego 2013].
  2. a b Agencja Główna Rządu Narodowego, Encyklopedia PWN [dostęp 2013-02-17].

BibliografiaEdytuj

  • Historia dyplomacji polskiej. Ludwik Bazylow (red.). T. III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s. 504–510. ISBN 83-01-00423-1.
  • Stefan Kieniewicz: Powstanie styczniowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 471–480. ISBN 83-01-03652-4.