Aleksander Babiański

polski i rosyjski prawnik, generał, polityk i działacz społeczny

Aleksander Babiański (ur. 16 czerwca 1853 roku w rodzinnym majątku Ławczyszki w powiecie rosieńskim, zm. 10 grudnia 1931 roku w Warszawie) – polski i rosyjski prawnik, generał armii Imperium Rosyjskiego, poseł do Trzeciej Dumy, działacz narodowy i społeczny, publicysta.

Aleksander Babiański
Ilustracja
Aleksander Babiański, 1910
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1853
Ławczyszki
Data i miejsce śmierci 10 grudnia 1931
Warszawa
Deputowany do III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego
Okres od 1907
do 1912
Przynależność polityczna Partia Konstytucyjno-Demokratyczna
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Rodzicami Babiańskiego byli Tomasz i Julia z Pieślików. Po ukończeniu gimnazjum w Szawlach wstąpił do Wojskowej Akademii Prawniczej w Petersburgu, którą ukończył ze złotym medalem. Jako ochotnik wziął udział w wojnie rosyjsko-tureckiej lat 1877–1878. Służąc w armii rosyjskiej został członkiem Najwyższego Sądu Wojennego w stopniu generał-lejtnanta. W 1899 roku został zawieszony w prawach sędziego za publiczne używanie języka polskiego. Aby uniknąć służbowego przeniesienia do Finlandii, podał się do dymisji, odchodząc do cywila.

Otworzył kancelarię adwokacką w Petersburgu, występował jako adwokat w procesach działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej, Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy oraz Partii Socjalistycznych Rewolucjonistów. Działał w Katolickim Towarzystwie Dobroczynności. Był publicystą i wydawcą „Dziennika Petersburskiego”, współpracował też z innymi pismami. Jednocześnie zarządzał majątkiem w Ławczyszkach, był członkiem Rosieńskiego Towarzystwa Rolniczego. Zaangażował się również w działalność polityczną: był kandydatem do Pierwszej i Drugiej Dumy z powiatu szawelskiego. W wyborach do Trzeciej Dumy uzyskał mandat w kurii powszechnej guberni permskiej, głosami głównie partii kadetów, chłopów i duchowieństwa prawosławnego.

W Dumie wszedł do klubu kadetów, był członkiem komisji budżetowej oraz nietykalności. Podkreślał swoją narodowość, wielokrotnie zabierał głos w sprawach dotyczących Królestwa Polskiego. W 1907 roku został przewodniczącym Sekcji Polskiej Uniwersytetu Ludowego w Petersburgu. W 1910 roku wziął udział w obchodach pięćsetlecia bitwy grunwaldzkiej w Krakowie. W czasie I wojny światowej był współzałożycielem Komitetu Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Petersburgu, członkiem Rady Zjazdów Polskich Organizacji Pomocy Ofiarom Wojny, od 1916 roku prezesem Rady Polskiego Towarzystwa Spożywczego. Był członkiem zawiązanego w 1916 roku w Petersburgu Koła Przyjaciół Niepodległości Polski[1]. Związał się z polskimi organizacjami patriotycznymi, w tym Zrzeszeniem Niepodległościowym i Polską Organizacją Wojskową. W 1916 roku był członkiem Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny[2]. W 1917 roku został członkiem Komisji Likwidacyjnej do spraw Królestwa Polskiego. Miał brać udział w wyborach do Konstytuanty z listy polskiej w guberni mohylewskiej. W 1917 roku był członkiem Polskiego Komitetu Demokratycznego w Piotrogrodzie[3].

We wrześniu 1918 roku przyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. Po zweryfikowaniu stopnia wojskowego otrzymał od władz polskich emeryturę generalską. Był zwolennikiem pojednania polsko-litewskiego, w memoriale dla premiera Ignacego Jana Paderewskiego występował przeciwko projektowi unii obu krajów. Zarzucano mu nadmierną życzliwość wobec Litwy. Od 1920 roku posiadał kancelarię adwokacką w Warszawie. W 1922 roku kandydował do Sejmu I kadencji z listy Polskiego Związku Ludowego „Odrodzenie”, lecz nie uzyskał mandatu. Działał w organizacjach charytatywnych i społecznych, między innymi Komisji Bezrobocia. Był masonem. Ożenił się z Jadwigą z Syrewiczów (zm. 1905), mieli córkę Helenę. Był odznaczony między innymi Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w 1927[4].

Zmarł w 1931 roku w Warszawie, został pochowany na cmentarzu w litewskim Wajgowie.

PrzypisyEdytuj

  1. Witold Trzciński, Uznanie niepodległości Polski przez Rosję, w: Niepodległość, t. VIII, z. 1 (18), 1933, s. 301.
  2. Adam Miodowski, Działalność polityczno-wojskowa polskich kręgów proaktywistycznych w Rosji w okresie międzyrewolucyjnym (marzec–listopad 1917 r.), w: Białostockie Teki Historyczne, t. 8/2010, s. 109.
  3. Henryk Bartoszewicz, Polskie ugrupowania polityczne w Rosji wobec problemu niepodległości Rzeczypospolitej (luty-listopad 1917 roku), w: Mazowieckie Studia Humanistyczne, Nr 5/1, 1999, s. 49-50.
  4. Odznaczenia. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 103 z 6 maja 1927. 

BibliografiaEdytuj

  • Czesław Brzoza, Kamil Stepan, Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906-1917: Słownik biograficzny, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2001, ISBN 83-7059-506-5, OCLC 170018607.
  • Leon Wasilewski, Babiański Aleksander (1853-1931), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 1. Kraków 1935, s. 193.
  • Artur Kijas, Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny, Poznań 2000, s. 13–14, ​ISBN 83-211-1340-0​.

Literatura uzupełniającaEdytuj

  • Marek Mądzik, Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Rosji w latach I wojny światowej, Lublin 2011, s. 21, 26, 31, 33, ​ISBN 978-83-7784-006-1​.