Otwórz menu główne

Szawle

miasto na Litwie, na wschód od Kłajpedy

Szawle (lit. Šiauliai wymowa i, żmudz. Šiaulē) – miasto na Litwie, na wschód od Kłajpedy, najludniejsze miasto na Żmudzi, pow. 81 km², 113,1 tys. mieszkańców w 2011 roku[1] (czwarte pod względem liczby mieszkańców w tym kraju), stolica okręgu szawelskiego.

Szawle
Šiauliai
Ilustracja
Katedra pw. Świętych Piotra i Pawła
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Litwa
Okręg Siauliai County flag.svg szawelski
Burmistrz Arturas Visockas
Powierzchnia 81 km²
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

113 100[1]
1396,3 os./km²
Nr kierunkowy 41
Kod pocztowy LT-76295
Tablice rejestracyjne S
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Szawle
Szawle
Ziemia55°56′N 23°19′E/55,933333 23,316667
Strona internetowa
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia

Ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy. W mieście renesansowy kościół – od 1997 katedra pod wezwaniem Świętych Piotra i Pawła – jedna z największych budowli sakralnych na Litwie. W latach 80. XX w. postawiono też z okazji 750-lecia zwycięskiej dla Żmudzinów bitwy z rycerzami zakonu kawalerów mieczowych (1236) 21–metrowy Pomnik Łucznika (Strzelca), który służy również jako zegar słoneczny.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Nazwa Šiauliai wywodzona jest od litewskiego słowa šaulys, oznaczającego strzał. Jak mówi legenda w zamierzchłych wiekach na brzegu pobliskiego jeziora Talšos znajdowała się osada myśliwych polujących w okolicznych lasach na dzikie zwierzęta i ptactwo. Nazwa Šiauliai pojawiła się ponownie przy okazji wspomnianej wyżej bitwy w 1286, wzmiankowana następnie w 1524. W latach 1413–1795 Szawle były stolicą jednego z traktów Księstwa Żmudzkiego.

 
Wieszanie powstańców styczniowych w Szawlach, ołówek na papierze, autor Stanisław Witkiewicz

Prawa miejskie Szawle uzyskały w 1569, a w 1589 ustanowiono tam tzw. „ekonomię królewską”, tzn. cały dochód miasta przeznaczony był na utrzymanie króla. Aż do III rozbioru Polski w 1795 była ona największą ekonomią królewską w Wielkim Księstwie Litewskim. W 1791 król Stanisław August Poniatowski potwierdził prawa miejskie Szawli.

W Szawlach rozpoczęły się działania insurekcji kościuszkowskiej (1794) na ziemiach Rzeczypospolitej. W dniu 8 lipca 1831 roku miejsce nieudanego ataku wojsk polskich pod dowództwem gen. Antoniego Giełguda na garnizon rosyjski. W powstaniu listopadowym w 1830 i powstaniu styczniowym w 1863 brali również udział mieszkańcy ziemi szawelskiej. W powstaniu listopadowym rozegrała się tu bitwa, w której walczyła Emilia Plater.

W 1851 powstało tu Gimnazjum w Szawlach, będące jedną z najstarszych szkół średnich na Żmudzi. W 1897 roku Szawle były największym miastem żmudzkim. W okresie międzywojennym wraz z całą Żmudzią w granicach Republiki Litewskiej.

Miasta partnerskieEdytuj

ZabytkiEdytuj

Urodzeni w SzawlachEdytuj

Zobacz też kategorię: Ludzie urodzeni w Szawlach.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wstępne dane ze spisu powszechnego zakończonego 9 maja 2011 roku: Statistikos Departamentas (lit.). [dostęp 16-05-2011].
  2. BETA Księgi Cmentarne, ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl [dostęp 2018-10-04].
  3. Dow Szilanski (ang.) – profil na stronie Knesetu.

Linki zewnętrzneEdytuj