Alexis Weissenberg

Alexis Weissenberg (ur. 26 lipca 1929 w Sofii, zm. 8 stycznia 2012 w Lugano[1][2][3]) – francuski pianista żydowskiego pochodzenia urodzony w Bułgarii, uważany za jednego z największych pianistów XX wieku.[potrzebny przypis]

Alexis Weissenberg podczas występu w 1945 r.

ŻyciorysEdytuj

Alexis Weissenberg urodził się w Sofii w rodzinie żydowskiej. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w swoim rodzinnym mieście w wieku trzech lat pod kierunkiem Panczo Władigerowa. Pierwszy publiczny występ dał w wieku ośmiu lat. Po przeprowadzce do Brytyjskiego Mandatu Palestyny w 1945 r., studiował u Leo Kestenberga, następnie wyjechał w 1946 r. do Nowego Jorku, gdzie uczęszczał do Juilliard School i pobierał lekcje u Olgi Samaroff. Był także uczniem Artura Schnabla i Wandy Landowskiej.

Zadebiutował w 1947 r. w Nowym Jorku z Philadelphia Orchestra pod dyrekcją George’a Szella, grając III Koncert fortepianowy Rachmaninowa. W latach 1956–1966 zawiesił wystąpienia publiczne w celu dalszych studiów i nauczania, wznawiając karierę w 1966 r. recitalem w Paryżu. Później tego samego roku wykonał I Koncert fortepianowy Czajkowskiego w Berlinie Zachodnim pod dyrekcją Herberta von Karajana, który chwalił go jako „jednego z najlepszych pianistów naszych czasów”.

NagraniaEdytuj

Bryce Morrison w czasopiśmie „Gramophone” opisał jego nagranie Sonaty h-moll Liszta z 1970 roku jako jedną z najbardziej ekscytujących i lirycznych interpretacji tego dzieła. Znane są również jego wykonania utworów Schumanna, Rachmaninowa i Chopina (Sonata na fortepian nr 2 i Sonata na fortepian nr 3, nokturny i walce).

Do innych znaczących interpretacji Weissenberga należą wykonania I Koncertu fortepianowego Brahmsa, z Carlo Marią Giulini i Riccardo Mutim („Les Introuvables d’Alexis Weissenberg”, 2004), II Koncertu fortepianowego Rachmaninowa z Herbertem von Karajanem i Berlińską Orkiestrą Filharmoniczną, a także III Koncertu fortepianowego Rachmaninowa z Georges’em Prêtre i Seiji Ozawą z Boston Symphony Orchestra (również z Leonardem Bernsteinem i Orchestre National de France). Wysokie uznanie przyniosło mu także nagranie filmowe Pietruszki autorstwa Igora Strawińskiego w 1965 r. (reż. Åke Falck). Kiedy Karajan obejrzał ten film, zaprosił Weissenberga do filmowego nagrania I Koncertu fortepianowego Czajkowskiego, w zastępstwie za Światosława Richtera.

Działalność pedagogicznaEdytuj

Alexis Weissenberg prowadził kursy mistrzowskie gry na fortepianie na całym świecie. W kursach, które prowadził co rok w Engelbergu (Szwajcaria), jego studentami było wielu wybitnych pianistów nowej generacji, m.in.: Kirill Gerstein, Simon Mulligan, Nazzareno Carusi, Rafael Orozco Flores, Andriej Ponoczewny i Rafał Łuszczewski.

Był także kompozytorem wielu dzieł fortepianowych oraz musicalu Nostalgie, który miał swoją premierę w Teatrze Państwowym w Darmstadt 17 października 1992 r.

Zmarł w Lugano w wieku 82 lat, zmagając się z chorobą Parkinsona[4][5]. Pozostawił troje dzieci, Davida, Christinę i Marię.

NagraniaEdytuj

AudioEdytuj

  • Bach: Wariacje Goldbergowskie
  • Bartók: Koncert fortepianowy nr 2 (dyr. Eugene Ormandy, Philadelphia Orchestra), RCA Red Seal
  • Beethoven: Pięć koncertów fortepianowych z Herbertem von Karajanem i Berlińską Filharmonią dla EMI (3 płyty)
  • Beethoven: Sonaty fortepianowe: „Pathétique, Moonlight and Appassionata”
  • Brahms: Koncert Fortepianowy nr 1 (dwa nagrania z Carlo Maria Giulini i Riccardo Muti, oba w wytwórni EMI)
  • Brahms: Sonaty na skrzypce i fortepian nr. 1-3, z Anne-Sophie Mutter, EMI (CD)
  • Chopin: Utwory na fortepian i orkiestrę, EMI (2 płyty CD)
  • Chopin: Nokturny (EMI)
  • Chopin: Sonaty fortepianowe nr 2 i nr 3 (EMI)
  • Debussy: Estampes, Suite Bergamasque, Kącik Dziecięcy, L’Isle Joyeuse i in. (Deutsche Grammophon)
  • Debussy: Utwory na fortepian (Deutsche Grammophon, CD)
  • Liszt: Sonata fortepianowa h-moll. Einsatz Records, Japonia
  • Mozart: Koncerty fortepianowe nr. 9 i 21 (dyr. Carlo M. Giulini, Wiedeńska Orkiestra Symfoniczna)
  • Musorgski: Obrazki z wystawy (EMI)
  • Prokofiew: Koncert fortepianowy nr 3 (dyr. Seiji Ozawa, Orchestre de Paris)
  • Rachmaninoff: Wszystkie Preludia. (RCA Red Seal), CD
  • Rachmaninoff: Sonaty fortepianowe nr. 1, 2. (Deutsche Grammophon, CD)
  • Rachmaninoff: II Koncert fortepianowy (z Herbertem von Karajanem i Berlińską Filharmonią)
  • Rachmaninoff: III Koncert fortepianowy nr 3 (trzy różne nagrania, z udziałem George’a Pretre, Seiji Ozawy i Leonarda Bernsteina)
  • Ravel – Koncert fortepianowy – dyr. Seiji Ozawa, Orchestre de Paris
  • Scarlatti: Sonaty (15 wybranych), Deutsche Grammophon
  • Schumann: „Kinderszenen” op. 15 (Toshiba-EMI)

WideoEdytuj

  • Alexis Weissenberg DVD: Classic Archive 2008 – Bach, Brahms, Chopin, Prokofiev, Strawiński.

KsiążkiEdytuj

  • Gustl Breuer / Henno Lohmeyer (Hrsg.): »Alexis Weissenberg. Ein kaleidoskopisches Porträt «. Rembrandt Verlag, Berlin 1977
  • Lettre d’Alexis Weissenberg à Bernard Gavoty, 1966
  • Weissenberg – Drei Interviews – Sofia 2012

PrzypisyEdytuj

  1. Margalit Fox, Alexis Weissenberg, Pianist of Fire and Ice, Dies at 82, „The New York Times”, 9 stycznia 2012, ISSN 0362-4331 [dostęp 2020-05-11] (ang.).
  2. Alexis Weissenberg, 10 stycznia 2012, ISSN 0307-1235 [dostęp 2020-05-11] (ang.).
  3. Alexis Weissenberg dies at 82; French pianist’s music saved him from death camps, Los Angeles Times, 11 stycznia 2012 [dostęp 2020-05-11] (ang.).
  4. Barry Millington, Alexis Weissenberg obituary, „The Guardian”, 12 stycznia 2012, ISSN 0261-3077 [dostęp 2020-05-11] (ang.).
  5. Pianist Alexis Weissenberg has died, Gramophone [dostęp 2020-05-11] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj