August Šenoa

pisarz i poeta chorwacki

August Šenoa (ur. 14 listopada 1838, zm. 13 grudnia 1881) – chorwacki pisarz i poeta, krytyk literacki, felietonista, tłumacz i wydawca, jeden z najwybitniejszych twórców dziewiętnastowiecznej literatury chorwackiej.

August Šenoa
Ilustracja
August Šenoa
Data urodzenia 14 listopada 1838
Data śmierci 13 grudnia 1881
Zawód, zajęcie pisarz

ŻyciorysEdytuj

 
Grób Augusta Šenoa na Cmentarzu Mirogoj

Šenoa urodził się w Zagrzebiu w rodzinie o czesko-niemieckich korzeniach, stąd też jego nazwisko zapisywane było początkowo jako Schönoa. Studiował prawo w Pradze i Zagrzebiu, pisując jednocześnie reportaże dla zagrzebskiego czasopisma „Pozor”. W późniejszym czasie mieszkał przez pewien czas w Wiedniu, lecz powrócił do Zagrzebia w 1866 r., gdzie w latach 1874-1881 wydawał czasopismo literackie „Vijenac” (Wieniec). Zmarł w Zagrzebiu mając 43 lata[1].

TwórczośćEdytuj

Šenoa jest jednym z najwybitniejszych i jednym z najpłodniejszych twórców dziewiętnastowiecznej literatury chorwackiej. Czasem jest także uważany za właściwego twórcę współczesnej literatury chorwackiej: wprowadził bowiem szereg gatunków literackich, dotychczas w tej literaturze niereprezentowanych. Augusta Šenoa jest autorem autorem pierwszej powieści chorwackiej, w dziedzinie powieściopisarstwa osiągnął także największe sukcesy.

We własnym programie literackim, który sformułował w krytyczno-polemicznym tekście Nasza literatura (1865), głównym obiektem swego zainteresowania nazwał historyczną przeszłość narodu. W mniejszym stopniu była nią także współczesność. Šenoa napisał pięć powieści historycznych:

  • 1871 – Zlatarovo zlato (Złoto złotnika)
  • 1875 – Čuvaj se senjske ruke (Uważaj na rękę seńską)
  • 1877 – Seljačka buna (Powstanie chłopskie)
  • 1878 – Diogenes
  • 1880-81 – Kletva (Klątwa) (nieukończona)

Pisarz ten dał także początek chorwackiemu felietonowi, tworząc z niego pełnoprawny gatunek literacki. W serii felietonów, zamieszczanych na łamach czasopism Pozor (1866-1867), oraz Vijenac (1877, 1879-1880) stosując styl wyrazisty, niepozbawiony humoru i satyry, krytykował negatywne zjawiska współczesności. Jego felietony stał się następnie wyznacznikiem poziomu dla następnych pokoleń twórców.

Działalności tego pisarza przypisuje się także dużą rolę przy formowaniu i utrwalaniu chorwackiego standardu językowego.

Šenoa tłumaczył z niemieckiego, francuskiego, czeskiego i angielskiego.

W przekładzie na język polski ukazały się powieści: Bunt chłopów (chorw. Seljačka buna) w przekładzie S. Artowskiego (Warszawa 1952) i Córka złotnika (chorw. Zlatarovo zlato) w przekładzie Danieli Zdybickiej (Kraków 1978)[2].

PrzypisyEdytuj

  1. August Šenoa, Encyclopedia Britannica [dostęp 2020-05-17] (ang.).
  2. Słowiańszczyzna, Słowianie, języki słowiańskie, www.kns.us.edu.pl [dostęp 2020-05-17].