Biórków Wielki

wieś w województwie małopolskim

Biórków Wielkiwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koniusza.

Artykuł 50°10′10.5″N 20°10′31″E
- błąd 4 m
WD 50°10'N, 20°11'E
- błąd 2325 m
Odległość 696 m
Biórków Wielki
wieś
Ilustracja
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Biórkowie Wielkim
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Koniusza
Sołectwo Biórków Wielki
Liczba ludności (2007) 355
Strefa numeracyjna 12
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0322809
Położenie na mapie gminy Koniusza
Mapa lokalizacyjna gminy Koniusza
Biórków Wielki
Biórków Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biórków Wielki
Biórków Wielki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Biórków Wielki
Biórków Wielki
Położenie na mapie powiatu proszowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu proszowickiego
Biórków Wielki
Biórków Wielki
Ziemia50°10′10,5″N 20°10′31,0″E/50,169583 20,175278

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Integralna część miejscowości: Wysiółek Biórkowski[1].

Nazwa miejscowościEdytuj

Pochodzenie nazwy Biórków Wielki, wcześniej – Birków, jest patronimiczne: od nazwy osobowej Birek[2], wywodzącej się być może od bierać, birać, por. prasłowiańskie *birati a. *bьrati – "ujmować, chwytać, zabierać"[3], a także stanowiącej zdrobnienie imienia Biernat (Bernard)[4]. W XV wieku właścicielem wsi był Jan Birkowski herbu Topór. Wcześniej spotykane nazwy to m.in. Bircow, Byrkow, Byrow, Byorkow, Bierków, Birków, Birków Wielki[5].

HistoriaEdytuj

Początki osadnictwa w Biórkowie Wielkim sięgają przełomu XII i XIII wieku. Przypuszcza się, że król Władysław Łokietek osadził ją na prawie niemieckim i podarował swojemu rycerzowi Wilczko, który pomógł mu w stłumieniu buntu. Wilczko z Birkowa był później podstolim a następnie kasztelanem sandomierskim. Kazimierz Wielki mianował Wilczka burgrabią zamku w Kazimierzu Dolnym[6]. Pierwsza wzmianka w zachowanych dokumentach o wsi pochodzi z roku 1374. Jest to krótki opis parafii w Biórkowie w spisie świętopietrza. Źródła z 1385 r. wymieniają istniejący tu drewniany kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[5].

W XV wieku Biórków Wielki był własnością rodu Birkowskich herbu Topór, o czym wspomina Jan Długosz w swoim dziele Liber Beneficiorum. W XVI wieku rządzili tu Szembekowie herbu Szembek, a następnie inni szlachcice[5].

W 1633 r. w miejscu zniszczonej świątyni zbudowano zachowany do dziś kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[7]. W tym okresie założono przy kościele szkółkę parafialną dla dzieci wiejskich. W 1782 roku założono we wsi cmentarz parafialny.

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]:

Osoby związane z miejscowościąEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. Rymut K., Nazwy miast Polski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław [etc.] 1987, ​ISBN 83-04-02436-5​, por. hasło Bircza
  3. A. Cieślikowa (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych t.1, Kraków 2000, ​ISBN 83-87623-23-7
  4. M. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, ​ISBN 83-85579-68-0
  5. a b c Sołectwo Biórków Wielki (pol.). gmina Koniusza. [dostęp 2011-09-13].
  6. Wojciech Wółkowski, Zamek w Kazimierzu Dolnym w świetle badań architektonicznych / The castle in Kazimierz Dolny in the light of architectural studies, „Ochrona Zabytków 1/2018, s. 7-48” [dostęp 2020-03-02] (ang.).
  7. a b Kościół Wniebowzięcia NMP w Biórkowie Wielkim (pol.). drewniana.malopolska. [dostęp 2011-09-13].
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2019-12-31., s.144

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj