Otwórz menu główne

Bronisław Laskownicki herbu Topór (ur. 12 sierpnia 1866 we Lwowie, zm. 4 października 1944 we Proszowicach) – polski dziennikarz, wydawca, literat, tłumacz, działacz niepodległościowy, społeczny.

Bronisław Laskownicki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 12 sierpnia 1866
Lwów
Data i miejsce śmierci 4 października 1944
Proszowice
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Zawód, zajęcie redaktor
Narodowość polska
Edukacja C. K. Gimnazjum Franciszka Józefa we Lwowie
Partia BBWR
Rodzice Józef
Małżeństwo Izabela
Dzieci Stanisław, Janusz, Zbigniew, Zofia
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Bronisław Laskownicki w stroju sokolim przed 1903

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w 1866[1] jako syn Józefa Albina, pisarza ludowego i dziennikarza. Legitymował się herbem szlacheckim Topór[2]. Ukończył C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Podczas nauki gimnazjalnej działał w tajnym ruchu niepodległościowym na obszarze Galicji[3]. Przez trzy lata studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W 1889 odbył służbę wojskową.

Był członkiem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[4]. Od 1890 był współpracownikiem „Dziennika Polskiego” (gdzie pracował jego ojciec), od 1895 „Słowa Polskiego”, tygodnika „Nasz Kraj”, w 1900 był współzałożycielem dziennika „Wiek XX”, a w 1901 współzałożycielem i do 1939 był redaktorem naczelnym dziennika „Wiek Nowy”[5][6] (pioniera polskiej sensacyjnej, wzorowanego na wiedeńskim Kronen Zeitung), w 1914/1915 założyciel „Gazety Polskiej” w Dąbrowie Górniczej (organ Naczelnego Komitetu Narodowego). Był tłumaczem dzieła pt. Gość nieproszony [Intruz] autorstwa Maurice’a Maeterlincka wystawionego we lwowskim Teatrze Skarbkowskim 2 listopada 1894. Działał także na polu organizacji dziennikarskich, w 1893 założył we Lwowie Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Dziennikarzy Polskich, został członkiem wydziału Związku Dziennikarzy Słowiańskich Austrii, w 1909 był współzałożycielem i sekretarzem międzyzaborowego Związku Dziennikarzy Polskich we Lwowie, był sekretarzem[7], a w 1919 wybrany prezesem Towarzystwa Dziennikarzy Polskich we Lwowie; ponadto był działaczem Syndykatu Dziennikarzy Lwowskich, w tym członkiem zarządu, w latach 1937–1939 prezesem[8].

W 1911 był współzałożycielem i pierwszym prezesem Towarzystwa Opieki nad Więźniami Politycznymi w Rosji. Od listopada 1911 do marca 1912 sprawował stanowisko prezesa klubu piłkarskiego Czarni Lwów. Był współzałożycielem Związku Popierania Turystyki królewskiego miasta Lwowa. Z jego inicjatywy założono Zakład Ubezpieczeń Urzędników Prywatnych we Lwowie. Działał także na niwie społeczno-politycznej. Od 1905 zasiadał w radzie miejskiej. Działał w Stronnictwie Postępowo-Demokratycznym w Galicji, pełnił funkcję prezesa Związku Strzeleckiego, w 1911 był współtwórcą Polskiego Stronnictwa Postępowego.

Podczas I wojny światowej był prezesem lwowskiej delegacji Naczelnego Komitetu Narodowego [9]. Członek Komitetu Obywatelskiego i Polskiego Komitetu Narodowego we Lwowie w listopadzie 1918 roku[10]. Tuż odzyskaniu niepodległości przez Polskę działał we lwowskim NKN, Tymczasowym Komitecie Rządzącym powołanym 23 listopada 1918[11], Komisji Rządzącej jako szef resortu łączności. W 1919 bez powodzenia kandydował do Sejmu Ustawodawczego. W okresie II Rzeczypospolitej prócz pracy redaktora naczelnego był wydawcą, w 1930 przekształcił przedsiębiorstwo „Wiek Nowy” Spółka Wydawnicza i Drukarska we Lwowie w koncern prasowy „Prasa Nowa”, którego został akcjonariuszem i członkiem dyrekcji (prócz własnego dziennika „Wiek Nowy” wydawał także „Express Poranny”, „Express Wieczorny” i tygodnik „Niedziela Rano”[12]). Założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 roku[13], członek Wydziału Zjednoczenia Stanu Średniego w 1928 roku[14]. Został zastępcą szefa sekcji propagandowej w ramach powołanego 5 października 1936 Obywatelskiego Komitetu Akcji na rzecz Funduszu Obrony Narodowej we Lwowie[15]. W 1938 był współorganizatorem konferencji założycielskiej Stronnictwa Demokratycznego. Jego gabinet we Lwowie mieścił się przy ulicy Sokoła 4. Był wieloletnim radnym Rady Miasta Lwowa w okresie II Rzeczypospolitej, wybrany w wyborach samorządowych 1934 z ramienia listy nr 1 (prorządowej)[16], był członkiem Polskiego Koła Radzieckiego[17][18]. W latach 30. był członkiem zarządu głównego Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich[19]. Był bliski obozowi sanacji. Należał do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem[20]. Był wolnomularzem we Lwowie w okresie zaborów[21].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939, po nastaniu okupacji sowieckiej jego majątek został znacjonalizowany przez sowietów. Po ataku Niemiec na ZSRR z czerwca 1941 przeniósł się na tereny okupacja przez Niemców do Warszawy. Pozostał tam do 1944, a po upadku powstaniu warszawskim przez obóz Durchgangslager Pruszków trafił do Proszowic, gdzie zmarł 4 października 1944. 14 kwietnia 1947 roku został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[22].

Jego żoną była Izabela z domu Tabor, z którą miał czworo dzieci: synowie Stanisław (1892–1978[23], pierwszy polski profesor urologii), Janusz (1900–1977, także dziennikarz[24][25]), Zbigniew oraz córka Zofia.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Inne źródła podały rok urodzenia 1869.
  2. Bronisław Laskownicki z Laskownicy h. Topór. sejm-wielki.pl. [dostęp 21 lutego 2015].
  3. Wacław M. Borzemski: Pamiętnik tajnych organizacji niepodległościowych na terenie byłej Galicji w latach 1880–1897. Lwów: 1930, s. 26, 146, 188.
  4. Pamiętnik IV zlotu sokolstwa polskiego we Lwowie w dniach 27–29 czerwca 1903. Lwów: Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw, 1904, s. 23.
  5. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 98, 100, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074. 
  6. Marian Tyrowicz: Wspomnienia o życiu kulturalnym i obyczajowym Lwowa 1918–1939. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 67, 87. ISBN 83-04-03248-1.
  7. Towarzystwo Dziennikarzy Polskich we Lwowie. „Nowości Illustrowane”. Nr 3, s. 7, 20 stycznia 1906. 
  8. Nowe władze Syndykatu Dziennikarzy Lwowskich. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 76 z 6 kwietnia 1937. 
  9. a b Z kraju. Odznaczenie za opiekę nad legionistami. „Nowa Reforma”, s. 3, Nr 139 z 24 marca 1917. 
  10. Eugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919, t. I, Warszawa 2010, s. 34.
  11. Agnieszka Biedrzycka: Kalendarium Lwowa 1918–1939. Kraków: 2012, s. 1–2. ISBN 97883-242-1542-3.
  12. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 98, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074. 
  13. Deklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...] : 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa]
  14. Obrady Zgromadzenia Obywatelskiego odbytego w dniu 30 grudnia 1928 staraniem Zjednoczenia Stanu Średniego oraz Mieszczańskiego Towarzystwa Strzeleckiego w sali tegoż Tow. we Lwowie, Lwów 1929 s. 41.
  15. Obywatelski Komitet Akcji na rzecz Funduszu Obrony Narodowej. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 240 z 18 października 1936. 
  16. Oficjalne wyniki wyborów do Rady Miejskiej we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 130 z 31 maja 1934. 
  17. Kronika miejska. Nowe prezydium Polskiego Koła Radzieckiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 52 z 4 marca 1936. 
  18. Prof. Fr. Bujak i prof. K. Bartel laureatami nagrody naukowej miasta Lwowa. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 73 z 31 marca 1938. 
  19. Kronika działalności Towarzystwa. „Rocznik Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich”. Nr II, s. 151, 1937. 
  20. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 109, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074. 
  21. Leon Chajn, Polskie Wolnomularstwo 1920-1938, Warszawa 1984, s. 100.
  22. Ś. p. Bronislaw Laskownicki Dziennik Polski 1947 nr 100 s. 6
  23. Stanisław Laskownicki. 1944.pl. [dostęp 19 lutego 2015].
  24. Ewa Wójcik. Praca redakcji gazety „Wiek Nowy” (1901–1939) w świetle źródeł archiwalnych. „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, s. 109, Tom XIII / 2010, zeszyt 1–2 (25–26). ISSN 1509-1074. 
  25. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 33, s. 95, Grudzień 1977. Koło Lwowian w Londynie. 
  26. M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644
  27. Część urzędowa. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 283 z 8 grudnia 1929. 
  28. Kronika. Dekoracja Orderem Odrodzenia Polski. „Gazeta Lwowska”, s. 5, nr 58 z 11 marca 1930. 
  29. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
  30. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
  31. Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 258 z 13 listopada 1937. 

BibliografiaEdytuj