Otwórz menu główne

Charles Sanders Peirce

filozof amerykański

Charles Sanders Peirce (ur. 10 września 1839, zm. 19 kwietnia 1914) – amerykański naukowiec, filozof, twórca (obok Williama Jamesa) kierunku filozoficznego zwanego pragmatyzmem. Autor ważnych prac poświęconych metodzie nauki oraz logice relacji. Wszechstronny geniusz, który wniósł wiele do matematyki, filozofii, chemii, geodezji, psychologii i statystyki[1].

Charles Sanders Peirce
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 września 1839
Cambridge, Massachusetts
Data i miejsce śmierci 19 kwietnia 1914
Milford, Pensylwania
Rodzice Sarah Hunt Mills i Benjamin Peirce

Ukończył Uniwersytet Harvarda, uzyskując stopień MSc (chemia) w 1863 roku. Początkowo był wykładowcą logiki w Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa (Wydział Matematyki)[2]. Wykonywał badania naukowe w wielu rozmaitych dziedzinach. Został członkiem National Academy of Sciences w 1877 roku. Kilka lat później (1884) uczelnia podjęła decyzję o zerwaniu kontraktu z powodów obyczajowych (niewierność małżeńska)[1]. Po zwolnieniu z uczelni żył w nędzy jako zapomniany człowiek (pracował m.in. jako urzędnik). Za życia nie znalazł wydawcy dla swego dwunastotomowego dzieła poświęconego pragmatyzmowi.

Jest autorem słowa „pragmatyzm” i głównych koncepcji tego nurtu, które spopularyzował jego przyjaciel, William James. Został jednym z twórców semiologii.

Pozornie relatywistyczna zasada pragmatyzmu nie była tak odbierana przez Peirce’a, który nie miał w sobie nic z relatywisty. Definiował dobro jako „sumę wszystkich naszych działań, wynikających z naszego wyobrażenia o nim”. W „Pragmatyzmie” rozszerzył to rozumowanie nawet na pojęcie Boga. Pisał, że „jeśli hipoteza Boga działa satysfakcjonująco w najszerszym sensie tego słowa, to jest ona prawdziwa.” Wierzył, że nauka jest jedna i prawdziwa, i naukowcy stale się przybliżają do odkrycia praw uniwersalnych.

Triadyczny schemat Peirce'a naciska na dyskursywne i zbiorowe doświadczenia wytwarzania wiedzy, również z pozostałością scjentyzmu daje do zrozumienia, że poznanie – ponowne odkrycie pragmatyzmu w komunikacji może skłaniać do myślenia o "semiotyce społecznej" – polega na przywracaniu tego[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b J.J O'Connor, E F Robertson: Charles Sanders Peirce (ang.). W: MacTutor History ; School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland [on-line]. [dostęp 2018-04-18].
  2. Charles Sanders Peirce (ang.). W: Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2018-04-18].
  3. Eric Maigret, Socjologia komunikacji i mediów, 2012.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

Artykuły na Stanford Encyclopedia of Philosophy (ang.) [dostęp 2018-01-28]:

Artykuły na Internet Encyclopedia of Philosophy (ang.) [dostęp 2018-06-27]: