Czosnek winnicowy

gatunek rośliny

Czosnek winnicowy (Allium vineale L.) – gatunek byliny należący do rodziny czosnkowatych. Gatunek występuje na terenie Europy, zawleczony do Ameryki Północnej.

Czosnek winnicowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina amarylkowate
Podrodzina czosnkowe
Rodzaj czosnek
Gatunek czosnek winnicowy
Nazwa systematyczna
Allium vineale L.
Sp. Pl. 1 : 299. 1753

MorfologiaEdytuj

 
Kwiatostan, w dolnej części widoczne cebulki
Pokrój
Roślina osiąga wysokość 30-90 cm. Rośnie w niewielkich kępach.
Cebula
Jajowata, do 1 cm średnicy, otoczona zwykle licznymi bocznymi cebulkami potomnymi. W obrębie kwiatostanu powstają cebulki mające długość 7-8 mm i barwę fioletowoczarną. Mają one kształt jajowaty z dzióbkiem u szczytu.
Łodyga
Prosto wzniesiona, sztywna, pełna, obła, ulistniona w dolnej połowie; wysokość do 100 cm.
Liście
3-5 lub więcej, w przekroju prawie obłe, dołem dęte, wierzchem nieco spłaszczone, grube 1-2,5 mm
Kwiaty
Zebrane w baldach pozorny na szczycie łodygi; w baldachu obok kwiatów występują cebulki (czasem kwiatów w ogóle nie ma). Przed rozwinięciem kwiatostan osłonięty jest błoniastą okrywą złożoną z jednego nagle zwężonego w cienki kolec listka, długości kwiatostanu lub krótszego, odpadająca w trakcie kwitnienia. Szypułki cienkie, długie do 25 mm. Działki purpurowe lub białawe, do 5 mm długie, lancetowate, na końcu czasem zaostrzone; grzebyk grzbietowy gładki. Pręciki początkowo długości płatków, w miarę przekwitania do 2 razy dłuższe. Nitki pręcików wewnętrznych płaskie, na szczycie o trzech wyrostkach, z których dwa boczne, szydlaste, wielokrotnie dłuższe od pylników. Kwitnie od czerwca do lipca.
Nasiona
Podłużnie jajowate, spłaszczone i lekko wygięte. Długość wynosi ok. 2,4 mm, szerokość ok. 1 mm. Powierzchnia nasion jest pokryta drobnymi brodawkami ułożonymi w równoległych szeregach i ma barwę niebieskawoczarną[2].

BiologiaEdytuj

Rozmnaża się najczęściej nie z nasion lecz z cebulek rozwijających się na niby-baldachach.

EkologiaEdytuj

Roślina środowisk kserotermicznych i antropogenicznych (przydroża, uprawy). W Polsce częsta, oprócz Karpat.

SystematykaEdytuj

Zmienność:

  • A. vineale var. compactum (Thuill.) Lej. & Courtois, Compendium Florae Belgicae 2:1831 - w główce kwiatostanowej wyłącznie cebulki.

ZastosowanieEdytuj

UprawaEdytuj

Zalecane sadzenie w dużych grupach. Niewybredna pod względem gleby. Należy unikać nadmiernego nawodnienia. Nasłonecznienie pełne lub półcień. Niebezpieczeństwo samorzutnego rozsiewania i wypierania słabszych gatunków.

    • Mrozoodporność i wymagania klimatyczne - 5-9 strefa USDA; w Polsce mrozoodporność całkowita.
    • Rozmnażanie - wysiew nasion lub z cebulek przybyszowych; nasiona zbierać po pełnym dojrzeniu, wysiewać od razu na jesieni lub po stratyfikacji.

W uprawach polowych (zwłaszcza pszenicy i żyta) kłopotliwy chwast ze względu na zanieczyszczanie ziarna przeznaczonego na przemiał. Roztarte cebulki tworzą bowiem cuchnącą miazgę[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-12-06].
  2. a b Danuta Młodzianowska: Nasionoznawstwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1961.