Dzierzba śródziemnomorska

Dzierzba śródziemnomorska[3] (Lanius meridionalis) – gatunek średniego ptaka z rodziny dzierzb (Laniidae).

Dzierzba śródziemnomorska
Lanius meridionalis[1]
Temminck, 1820
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina dzierzby
Rodzaj Lanius
Gatunek dzierzba śródziemnomorska
Synonimy
  • Lanius excubitor meridionalis Temminck, 1820
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Kolor szarobrązowy – występuje przez cały rok, kolor jasnobrązowy – obszary nielęgowe

Zasięg występowaniaEdytuj

Dzierzba śródziemnomorska występuje na Półwyspie Iberyjskim i w południowej Francji[4][5].

Niektóre źródła podawały, że gatunek ten zalatuje do Polski[6][7], jednak nie ma go na Liście awifauny krajowej Komisji Faunistycznej Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego[8], nie był też wymieniany w rozporządzeniach Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt[9][10].

TaksonomiaEdytuj

L. meridionalis do połowy lat dziewięćdziesiątych traktowany był jako gatunek konspecyficzny z L. excubitor, ale następnie oba gatunki zostały rozdzielone, przy założeniu, że do L. meridionalis należały populacje i taksony z jego południowego zasięgu (a niektóre ze wschodu); ostatnie analizy filogenetyczne wykazały, że jest bliżej spokrewniony z L. borealis, co sugeruje, że takson ten powinien być traktowany jako gatunek izolowany i monotypowy[4].

CharakterystykaEdytuj

Cechy gatunku
Długość ciała 24–25 cm; masa ciała 48–93 g (przeważnie 50–70 g)[4]. Dzierzba śródziemnomorska przypomina srokosza, jednak jest mniejsza od niego. Wierzch głowy, kark, grzbiet, kuper i barki popielate, ogon i skrzydła oraz pas przez oko (maska) czarny. Od srokosza różni się ogólnie ciemniejszym ubarwieniem, a także nieco szerszą i dłuższą czarną maską[11]. Spód ciała jasny. Ogon wąsko biało obrzeżony, białe lusterko na lotkach pierwszorzędowych[11].

Tryb życiaEdytuj

Biotop
Tereny z pojedynczymi zadrzewieniami, skraje lasów, zarośla.
Gniazdo
Na drzewie lub krzewie, zazwyczaj na dość znacznej wysokości, zbudowane z gałązek i korzeni, wysłane puchem lub sierścią.
 
Jaja
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w lutym-czerwcu 3–7 jaj.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 15–16 dni głównie przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po 19–20 dniach.
Pożywienie
Drobne kręgowce i duże owady.

StatusEdytuj

Od 2017 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzierzbę śródziemnomorską za gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable), gdyż liczebność populacji szybko spada. Wcześniej miał on status gatunku najmniejszej troski (LC, Least Concern)[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Lanius meridionalis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Lanius meridionalis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Laniidae Rafinesque, 1815 - Dzierzby - Shrikes. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-09-11].
  4. a b c R. Yosef, International Shrike Working Group, C.J. Sharpe, J.S. Marks & G.M. Kirwan: Iberian Grey Shrike (Lanius meridionalis). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2019. [dostęp 2019-09-10]. (ang.)
  5. Frank Gill & David Donsker (red.): Shrikes, vireos, shrike-babblers. IOC World Bird List (v9.2), 22 czerwca 2019. [dostęp 2019-09-10].
  6. Jak możemy pomóc dzierzbom?. Internetowy Magazyn Przyrodniczy „Salamandra”, nr 2/1999 (11). [dostęp 2014-01-15].
  7. Birds of Poland. W: Nature Worldwide [on-line]. World Institute for Conservation and Environment, WICE. [dostęp 2019-09-11].
  8. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2018. [dostęp 2019-09-11].
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348)
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)
  11. a b Tomasz Cofta, Rozpoznawanie europejskich szarych dzierzb Lanius: czarnoczelnej L. minor, śródziemnomorskiej L. meridionalis i srokosza L. excubitor, „Ptaki Polski”, 17 (44), 2016.