Elżbietanki

Elżbietanki, Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety – żeńskie, rzymskokatolickie zgromadzenie zakonne powstałe 27 września 1842 z inicjatywy 4 młodych kobiet (Marii i Matyldy Merkert, Franciszki Werner i Klary Wolff – wszystkie należały do III Zakonu św. Franciszka), zdecydowanych służyć chorym i ubogim, o charakterze wspólnoty kontemplacyjno-czynnej, łączącej codzienną modlitwę z posługą człowiekowi, którego patronką jest od 1850 św. Elżbieta Węgierska.

Elżbietanki
Dewiza: 'Przykazuję wam, abyście się wzajemnie miłowali’
Pełna nazwa

Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety

Nazwa łacińska

Congregatio Sororum a Sancta Elisabeth

Skrót zakonny

CSSE

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Założyciel
  • bł. Maria Merkert
  • Matylda Merkert
  • Franciszka Werner
  • Klara Wolff
  • Data założenia

    27 września 1842

    Data zatwierdzenia

    26 stycznia 1887
    przez Leona XIII

    Przełożony

    Maria Samuela Werbińska

    Strona internetowa

    HistoriaEdytuj

     
    Współzałożycielka zgromadzenia elżbietanek – Klara Wolff
     
    Okno życia przy toruńskim klasztorze elżbietanek

    Zgromadzenie powstało ze względu na przemiany, jakie zachodziły w XIX wieku w wyniku natężającego się rozwoju gospodarki kapitalistycznej. Na Śląsku klęski żywiołowe oraz głód, które były główną przyczyną dość licznych epidemii tyfusu i cholery, przy niedostatecznej liczbie lekarzy, pielęgniarek i szpitali, pociągały za sobą wiele ofiar ludzkiego życia, zwłaszcza wśród ludzi najbiedniejszych[1].

    27 września 1842 roku swoją działalność rozpoczęło stowarzyszenie dla terenowej pielęgnacji chorych, które wkrótce przekształciło się w zgromadzenie zakonne. Powstało z inicjatywy siostry Klary Wolff z Prudnika, do której z czasem dołączyła Franciszka Werner oraz siostry Maria i Matylda Merkert z Nysy. Głównym celem zakonnic była bezinteresowna służba ludziom potrzebującym, bez względu na wiek, stan i wyznanie[1].

    W 1846 roku arcybiskup wysłał Klarę Wolff i Marię Merkert do Kongregacji Sióstr Miłosierdzia w Pradze, by mogły zapoznać się z życiem zakonnym i przyswoić wzorową metodę pielęgnowania chorych. Władze kościelne chciały połączyć nyską wspólnotę Elżbietanek z Boromeuszkami, ku sprzeciwie Klary i Marii, które twierdziły, że duchowość Boromeuszek różni się od duchowości założonego przez nie stowarzyszenia. Władze uniemożliwiały Klarze dalszą działalność w Nysie, przez co wyjechała do Bystrzycy Kłodzkiej, gdzie kontynuowała swój życiowy ideał, natomiast Franciszka i Maria pozostały w Nysie[1].

    Matylda i Franciszka od 1846 roku przebywały w Prudniku, gdzie pracowały w szpitalu. Wskutek zarażenia się tyfusem od podopiecznych – Matylda zmarła 8 maja w Prudniku[2].

    W 1849 roku dotychczasowe stowarzyszenie w Nysie zostało rozwiązane. Franciszka i Maria postanowiły pójść w ślady Klary. Zostały pozbawione środków utrzymania, a dawne mieszkanie nyskiej wspólnoty zajęły Boromeuszki. Zarząd miasta Nysy, uwzględniając prośby obywateli, stanął w obronie Elżbietanek i zezwolił im na rozwinięcie dawnej działalności. Maria i Franciszka obrały św. Elżbietę Węgierską za patronkę wspólnoty. 19 listopada 1850 ponownie rozpoczęły rozdzielanie ciepłych potraw i odzieży ubogim i chorym. Kierownictwo nad zgromadzeniem przejęła Maria, jako najstarsza[1].

    4 września 1859 książę biskup Heinrich Förster zatwierdził stowarzyszenie szarych sióstr św. Elżbiety. Matka Maria została pierwszą przełożoną generalną. 23 maja 1864 król Wilhelm I Hohenzollern nadał na wieczne czasy fundacji Matki Marii „Katolicki Zakład Dobroczynności pw. św. Elżbiety” prawa korporacyjne. W następnych latach powstało około 80 placówek z Domem Macierzystym w Nysie. Siostry opiekowały się osobami w podeszłym wieku. Działały m.in. w Nysie, Wrocławiu, Złotoryi, Prudniku i Jeleniej Górze[2]. 7 czerwca 1871 papież Pius IX udzielił Zgromadzeniu aprobaty[1].

    Maria sprawowała w Zgromadzeniu władzę przełożonej generalnej przez 13 lat (jej proces beatyfikacyjny, rozpoczęty w 1985 roku na szczeblu diecezjalnym zakończyła 30 września 2007 uroczysta beatyfikacja w Nysie). Pod koniec jej życia (zmarła w 1872 roku) wspólnota liczyła ponad 450 sióstr. Zabiegi kolejnych przełożonych generalnych: Franciszki Werner i Melchiory Klammt doprowadziły do ostatecznego zatwierdzenia Zgromadzenia 26 stycznia 1887 przez papieża Leona XIII[1].

    CharakterystykaEdytuj

    Zgromadzenie posiada liczne placówki misyjne m.in. w Boliwii, Brazylii, Czechach, Danii, Gruzji, Kazachstanie, Litwie, Paragwaju, Rosji, Ukrainie i w Ziemi Świętej.

    W 2006 roku zgromadzenie liczyło ok. 1000 sióstr pracujących w szpitalach jako pielęgniarki, w przedszkolach i szkołach jako katechetki, w parafiach jako zakrystianki i organistki oraz w kuriach biskupich. Siostry prowadzą też domy opieki, domy dziecka, zakłady wychowawcze i internaty.

    Zarząd generalny zgromadzeniaEdytuj

    Zarząd generalny Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety[3]
    Funkcja Zakonnica
    Przełożona generalna s. Samuela Werbińska
    Wikaria generalna I s. Rafaela Fischbach
    Radne generalne II s. Paula Zaborowska
    III s. Weronika Tomczyk
    IV s. Patrycja Sobinek
    Sekretarka generalna s. Anna Barełkowska
    Ekonomka generalna s. Anna Hałabis

    Siedziba domu generalnegoEdytuj

    Siedziba domu generalnego ulegała na przestrzeni lat działania zgromadzenia licznym zmianom. W 1974 roku została ona przeniesiona z Reinbeku do dwupiętrowego domu w Rzymie (via Nomentana 140)[3].

    Siedziba domu generalnego elżbietanek[3]
    Lp. Okres Kraj / Miejscowość
    1. 1865–1890   Nysa
    2. 1890–1946   Wrocław
    3. 1946–1947
    1952–1974
      Reinbek
    4. 1947–1948   Berlin
    5. 1948–1952   Georgenborn
    6. od 1974   Rzym

    Lista przełożonych generalnychEdytuj

     
    Współzałożycielka i pierwsza przełożona generalna elżbietanek bł. Maria Merkert
    Przełożone generalne elżbietanek[4]
    Lp. Okres Przełożona generalna
    1 1859-12-15 15 grudnia 1859(dts)1872-11-14 14 listopada 1872(dts) Bł. Maria Merkert
    2 1873-03-11 11 marca 1873(dts)1885-12-14 14 grudnia 1885(dts) Służebnica Boża Franciszka Werner
    3 1886-02-24 24 lutego 1886(dts)1908-03-29 29 marca 1908(dts) Melchiora Klammt
    4 1908-06-04 4 czerwca 1908(dts)1920-09-01T00:00:00.001 1 września 1920(dts) Lamberta Fleischer
    5 1920-09-01T00:00:00.001 1 września 1920(dts)1938-09-01T00:00:00.001 1 września 1938(dts) Mercedes Rother
    6 1938-09-01T00:00:00.001 1 września 1938(dts)1942-01-03 3 stycznia 1942(dts) Edelberta Hoffmann
    7 1942-08-19 19 sierpnia 1942(dts)1962-05-29 29 maja 1962(dts) Mathildis Kütner
    8 1962-05-29 29 maja 1962(dts)1974-11-14 14 listopada 1974(dts) Johanna Schneider
    9 1974-11-14 14 listopada 1974(dts)1986-11-04 4 listopada 1986(dts) Ignatia Hischer
    10 1986-11-04 4 listopada 1986(dts)2004-11-04 4 listopada 2004(dts) Margarita Wiśniewska
    11 od 2004-11-04 4 listopada 2004(dts) Samuela Werbińska

    Prowincje elżbietanekEdytuj

    W PolsceEdytuj

    • prowincja katowicka
    • prowincja nyska
    • prowincja poznańska
    • prowincja toruńska
    • prowincja warszawska
    • prowincja wrocławska

    Na świecieEdytuj

    • prowincja brazylijska
    • prowincja niemiecka
    • prowincja norweska
    • prowincja włoska

    Zobacz teżEdytuj

    PrzypisyEdytuj

    1. a b c d e f Elżbietanki – Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2021-06-17].
    2. a b Założycielki, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety. Prowincja Warszawska [online], Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [dostęp 2021-06-17].
    3. a b c Generalat – Rzym, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2022-08-22] (pol. • wł.).
    4. Kalendarium, [w:] Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety [online], selzbietanki.com [dostęp 2022-08-22].

    Linki zewnętrzneEdytuj