{{Zwierzę infobox}} Nieznane pola: "opis mapy występowania" oraz "mapa występowania".

Głuszek
Emberiza cia[1]
Linnaeus, 1766
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trznadle
Rodzaj Emberiza
Gatunek głuszek
Podgatunki
  • E. c. cia Linnaeus, 1766
  • E. c. hordei C. L. Brehm, 1831
  • E. c. prageri Laubmann, 1915
  • E. c. par Hartert, 1904
  • E. c. stracheyi F. Moore, 1856
  • E. c. flemingorum J. Martens, 1972
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     tylko w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

Głuszek[3], trznadel głuszek[4] (Emberiza cia) – gatunek małego ptaka z rodziny trznadli (Emberizidae).

SystematykaEdytuj

Blisko spokrewniony z trznadlem Godlewskiego (E. godlewskii), niekiedy łączono je w jeden gatunek[5]. IOC wyróżnia sześć podgatunków E. cia[6], choć opisano kilka innych, obecnie nieuznawanych[5].

Podgatunki i zasięg występowaniaEdytuj

Poszczególne podgatunki E. cia zamieszkują[6]:

  • E. c. cia – środkowa i południowa Europa do Bałkanów i północna Turcja, północno-zachodnia Afryka.
  • E. c. hordeiGrecja przez południową Turcję i na południe do Izraela i Jordanii.
  • E. c. prageriKaukaz, południowa Ukraina, wschodnia Turcja oraz południowo-zachodni i północny Iran.
  • E. c. par – północno-wschodni Iran do centralnej Azji i północnego Pakistanu.
  • E. c. stracheyi – północno-zachodnie Himalaje po południowo-zachodni Tybet i Nepal.
  • E. c. flemingorum – środkowy Nepal.

Na większości obszaru osiadły. Po rewizji Komisji Faunistycznej PTZool uznano tylko dwa stwierdzenia: pierwsze z maja 1915, kiedy śpiewającego samca zaobserwowano pod Tarnowem, a drugie z kwietnia 1985, kiedy głuszek obserwowany był w Przegalinie koło Gdańska[7].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała 15–16,5 cm, masa ciała 17–29 g[5]. Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy w upierzeniu, u samicy upierzenie jest bardziej wypłowiałe. Głowa i pierś siwoszare, wyróżniają się: długi czarny pasek oczny i wąs, łączące się ze sobą. Do szarej brwi przylega od góry czarny pasek. Resztę ciała porastają pióra rdzawobrązowe, pokrywy małe są szare[7].

Ekologia i zachowanieEdytuj

Głuszki gniazdują na suchych, otwartych obszarach – często górskich, nasłonecznionych i porośniętych krzewami; odnotowywane do wysokości 1900 m n.p.m. Spotykane również w winnicach, ogrodach i świetlistych lasach dębowych. W przypadku populacji wędrownych, zimą zasiedlają one podobne siedliska, co w porze lęgowej[7].

Głos
Odzywa się wysokim i krótkim tsip. Przypomina nieco śpiew strzyżyka lub pokrzywnicy z wplecionymi tsip.
 
Gniazdo z jajami
Gniazdo
Gniazdo buduje pomiędzy blokami skalnymi i kamieniami, w szczelinach skał lub w gąszczu krzewów.
Lęgi
Lęgi rozpoczyna w kwietniu; 1 lub 2 razy w roku.
Jaja
Samica składa 4–6 białawych, czarno kreskowanych i pokrytych nieregularnymi liniami jaj.
Wysiadywanie jaj i opieka
Wysiaduje głównie samica 12–13 dni i 10–13 dni karmi pisklęta w gnieździe. Po wylocie z gniazda młode są dokarmiane przez oboje rodziców.
Pokarm
Nasiona, w sezonie lęgowym również owady.

Status i ochronaEdytuj

IUCN uznaje głuszka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy na rok 2015, zawiera się w przedziale 7–17 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy[2].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Emberiza cia, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b BirdLife International, Emberiza cia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2019-2 [dostęp 2019-09-23] (ang.).
  3. Systematyka i nazewnictwo polskie: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Emberizidae Vigors, 1825 - trznadle - Old world buntings (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-03-09].
  4. Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 200. ISBN 83-09-01320-5.
  5. a b c Copete, J.L.: Rock Bunting (Emberiza cia). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (1 listopada 2016)].
  6. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Buntings (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-09].
  7. a b c Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 325. ISBN 978-83-7845-983-5.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

BibliografiaEdytuj

  • Einhard Bezzel – Ptaki, MULTICO Oficyna wydawnicza Warszawa. 2000

Linki zewnętrzneEdytuj